نگاه دولت به صنایع معدنی خرد و کوچک در خانه‌ها

محبوبه ناطق- گروه معدن: معدن و صنایع معدنی که می‌گوییم ذهن به سمت معادن روباز و زیرزمینی بزرگ می‌رود که مانند اژدهایی عظیم‌الجثه بر روی گنج‌های زمین خوابیده‌اند و از آن مواظبت می‌کنند

یا کارخانجات خاکی رنگ بزرگ که مانند غول‌هایی تنها و دور از آدمیزاده در هوای غبارآلود زمین‌های دورافتاده تنها به نظر می‌آیند و یکه و تنها در خلوت بیابان‌ها و دور از روشنایی‌های شهر نفس می‌کشند؛ اما معدن که صفت بارز آن عزلت‌گزینی و گوشه‌نشینی است را هم می‌توان به داخل شهرها کشاند و در حد کارگاه‌های کوچک و خانگی، به زندگی روزمره نزدیک کرد و دیگر از اسمش نترسید.
مدت‌هاست که این تلاش‌ها در سطح وزارتخانه‌های تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت صنعت، معدن و تجارت در حال شکل‌گیری است تا فرآوری و استفاده صنعتی از مواد معدنی به داخل شهرها و کارگاه‌های کوچک بیاید. چندی نمی‌گذرد که تفاهمنامه همکاری بین این دو وزارتخانه امضا شده تا از ظرفیت‌های انسانی بیکار در شهرها استفاده شود و از طرف دیگر به برخی صنایع معدنی نیز در این بستر توجه ویژه شود. 


مهارت در کنار آموزش
 وزیر صنعت، معدن و تجارت بر افزایش مهارت‌ها در بخش صنعت، معدن و تجارت و آموزش هدفمند نیروی انسانی بیکار در واحدهای صنعتی کوچک و خانگی تاکید کرده و آموزش و افزایش مهارت نیروی بیکار جامعه را نوعی سرمایه‌گذاری می‌داند نه هزینه و تاکید مجدد کرده که این از اولویت‌های این وزارتخانه است.
نعمت‌زاده با بیان اینکه حداقل ۳۵درصد اشتغال کشور به وزارت صنعت، معدن و تجارت مربوط است و باید برای مهارت‌های مورد نیاز برنامه‌ریزی کرد به آمار ۵ماه اول امسال اشاره کرده که ۳۲درصد تسهیلات به بخش صنعت و معدن داده شده است.
براساس این تفاهمنامه بین وزارتخانه‌ای، که براساس مطالعات کارگروه خروج از رکود در دولت شکل گرفته ۶۰درصد تسهیلات باید به سرمایه در گردش اختصاص یابد و ما باید تلاش کنیم این میزان به اشتغال راه یابد. بر همین اساس در جلسه شورای‌عالی اشتغال مصوب شد ۲۸۰هزار میلیارد تومان تسهیلات در اختیار بنگاه‌ها قرار گیرد. این پول علاوه بر سرمایه و تسهیلاتی است که از صندوق توسعه ملی و پولی و بازار سرمایه جذب خواهد شد و غیر از آن آورده‌های خود افراد در تولید نیز اثرگذار خواهد بود و انتظار می‌رود رشد قابل ملاحظه‌ای را در صنایع کشور شاهد باشیم.
یک فعال بخش خصوصی معدن طلا به صمت می‌گوید: برخی مواد معدنی مانند طلا و نقره و سنگ‌های زینتی را بعد از استخراج از معادن می‌توان در کارخانه‌ها فرآوری کرد و بعد از آن در کارگاه‌های کوچک خانگی فرآوری مجددی روی آن انجام داد به‌طوری‌که ارزش‌افزوده‌ای پیدا کند.
عباس فرهنگی ادامه می‌دهد: سنگ‌های خامی که از معادن استخراج می‌شود به‌طور مستقیم قابل تزئین نیستند مگر در مواردی مانند سنگ فیروزه که آن هم باید افراد آموزش‌دیده و ماهر کار تراش و جداسازی از رگه‌ها را انجام بدهند چراکه این کار راحتی نیست. وی اضافه می‌کند: طلای خالص را می‌توان در کارگاه‌های کوچک و با استفاده از ابزار ساده و ارزان‌قیمت تبدیل به محصولات مختلفی مانند ورقه‌های بسیار نازک، آب طلا و میله‌ها و نخ طلایی کرد. 


مشاغل خرد و کوچک معدنی
درست است که زمینه کار با مواد معدنی در کارگاه‌های کوچک و خانگی به‌صورت مستقیم، محدود به چند مورد می‌شود اما بی‌نهایت صنایع کوچک وجود دارند که ماده اولیه آنها نتیجه استحصال و فرآوری شدن مواد معدنی هستند. کارگاه‌های کوچک پیچ و مهره‌سازی، شیشه‌های کوچک تزئینی، کاشی و سرامیک‌های تزئینی و نقاشی شده توسط دست و هزاران مورد دیگر وجود دارد که می‌تواند چرخ‌های اشتغال مختلفی را بچرخاند.
مدیرکل دفتر تعاونی‌های تولیدی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در گفت‌وگو با صمت می‌گوید: در بخش معدن به‌صورت مستقیم، در سنگ‌های تزئینی می‌توانیم به انجام کار در کارگاه‌های خانگی فکر کنیم. در بحث تراش سنگ‌های تزئینی نیز در تعاونی‌های سراسر کشور کار در حال انجام است.
وی با اشاره به اینکه این شغل به‌عنوان مشاغل خرد و کوچک تازه مورد توجه عموم قرار گرفته است می‌گوید: کارگروهی با نام مشاغل خرد و کوچک شکل گرفته که یک‌سری طرح را در صورتی که بتواند توجیه مالی و اقتصادی داشته باشد و اشتغال پایدار ایجاد کند مورد تصویب قرار می‌دهد و بعد از آن به صندوق مهر امام‌رضا(ع) یا بانک توسعه تعاون معرفی می‌شوند و تا سقف ۱۰۰میلیون تومان هم تسهیلات دریافت می‌کنند. البرز محمدی با بیان اینکه تراش و فرآوری سنگ‌های تزئینی جزو اولویت‌های ۸گانه صندوق مهر امام‌رضا(ع) است می‌گوید: در صورتی که شرکت‌های تعاونی از سراسر کشور مایل باشند به این حوزه وارد شوند ما با حفظ شرایط و اولویت‌های مورد نظر صندوق و با شرط ایجاد اشتغال جدید و پایدار و توسعه بخشی، از آنها حمایت می‌کنیم.
وی ادامه می‌دهد: در حال حاضر در تهران، خراسان رضوی و اصفهان، تعاونی‌های زیادی با این موضوع تشکیل شده‌اند و از این نظر این ۳ استان جزو شاخص‌های کشورهستند با این حال به‌دلیل اینکه از استان‌ها آمار قطعی به دست ما نرسیده نمی‌توانم بگویم چند تعاونی و با چه تعداد اشتغال درگیر این کار هستند.
وی به بحث آموزش نیروی انسانی و افزایش مهارت آنها به‌عنوان دیگر اولویت این وزارتخانه یاد می‌کند و می‌گوید: سازمان فنی و حرفه‌ای این مهم را بر عهده دارد. در حقیقت، این یک موافقت درون سازمانی و یک مجموعه داخلی است که بین سازمان‌ها و زیرمجموعه‌های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در حال انجام است چرا که بانک توسعه معدن، صندوق مهر، سازمان فنی و حرفه‌ای، معاونت‌های اشتغال و معاونت تولید که کارگروه یاد شده متشکل از این اعضا است از هر طرحی که از این کارگروه رای بیاورد حمایت لازم از سوی این کارگروه صورت می‌گیرد.
وی با اشاره به اینکه برخی از این صنایع به ذائقه مصرفی مردم نزدیک است و بازار مصرف خوبی دارد می‌افزاید: البته برخی از این صنایع به آورده و سرمایه بالاتری نیاز دارد و لازم است افراد با تشکیل تعاونی و تجمیع آورده‌های خود، به تشکیل صنایع خرد و کوچک اقدام کنند کما اینکه شرکت‌های تعاونی‌های زیادی در تهران وجود دارند که از صفر تا صد تولید طلا و جواهر را خود انجام می‌دهند.
البرز محمدی معتقد است مواد معدنی محدودی به صورت مستقیم می‌توانند به‌صورت مجموعه در این مشاغل خرد و کوچک به کار گرفته شوند ولی این سازمان از ایده‌های دانش‌بنیان دانشجوها در حوزه تولید حمایت می‌کند.


عزم همه جزم است
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از ۱۷هزار مجوز آموزشگاه فنی و حرفه‌ای در فهرست کاریابی یاد کرده بود و تاکید کرده بود آموزش در جوار کارگاه دنبال خواهد شد و با تسهیلاتی که در اختیار افراد قرار می‌دهیم می‌توانند در خوشه‌های کوچک کار کنند که امیدواریم این خوشه‌ها روزی به خوشه‌های بزرگ‌تر و حتی برند تبدیل شوند.
ربیعی با اشاره به وجود تفاهمنامه بین این وزارتخانه و وزارت صنعت، معدن و تجارت در جهت استفاده از علوم و فنون و تربیت افراد ماهر به نسبت احتیاج برای توسعه و پیشرفت اقتصاد کشور و استفاده بهینه از ظرفیت عظیم آموزش‌های مهارتی، به توسعه آموزش‌های مهارتی و تربیت نیروی انسانی ماهر مورد نیاز بخش صنعت، معدن و تجارت و همسو کردن برنامه‌های مشترک با آموزش‌های مهارتی و فناوری تاکید می‌کند: ومی گوید بازآموزی و ارتقای مهارت شاغلان بخش صنعت، معدن و تجارت توسط ۲ وزارتخانه دنبال خواهد شد.
وی تقاضا محور نمودن آموزش‌های فنی و حرفه‌ای براساس نیاز واحدهای تولیدی و تجاری، تسهیل در ایجاد سامانه جامع اطلاعات بازار کار و حمایت از توسعه کیفی مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای و ساماندهی آنها به منظور استفاده از حداکثر ظرفیت آموزشی کشور را از مهم‌ترین موضوعات این تفاهمنامه عنوان می‌کند. بر اساس این گزارش، اعتبارسنجی، ارزیابی صلاحیت حرفه‌ای و درجه‌بندی بنگاه‌ها و واحدهای صنفی و صنعتی و مشارکت در ارتقای شایستگی‌های حرفه‌ای نیروی تحصیلکرده کشور در اجرای این تفاهمنامه، انجام خواهد شد.


چاپ