صمت دلایل ریزش‌های اخیر در بازار سرمایه را بررسی کرد

گارد بورس در برابر دلار

بازار بورس تهران با وجود پیش‌بینی‌های مثبتی که در هفته گذشته از کارشناسان شنیده می‌شد، روند ریزشی را در پیش گرفته است و حتی از کانال یک و نیم میلیونی هم سقوط کرد.

اغلب تحلیلگران بازار بورس بر این باورند که بازار سرمایه هنوز نتوانسته قیمت‌های بالای دلار را هضم کند و عملا این سطح از گرانی را باور نمی‌کند. این دسته از کارشناسان معتقدند اگر نرخ ارز در کانال ۳۰ هزار تومان تثبیت شود، بدون شک در ۵ ماه باقیمانده از سال بازدهی بورس تهران با رشد فزاینده‌ای همراه خواهد شد و حتی ممکن است از بازارهای موازی مثل سکه، طلا و ارز هم پیشی بگیرد. از سویی اما با توجه به افزایش بی‌سابقه و بسیار شدید نقدینگی در ۶ ماه نخست امسال، به نظر نمی‌رسد که در کوتاه‌مدت بازار ارز بتواند به یک تعادل نسبی برسد. با در نظر گرفتن این نکته باید گفت که کارشناسان بازار سهام فعلا خوشبینی چندانی نسبت به رشد دوباره بازار بورس ندارند.

آتش‌بازی بیرون از بورس است

همایون دارابی، کارشناس بازار سرمایه و فعال اقتصادی در گفت‌وگو با صمت با اشاره به افزایش شدید قیمت دلار و تاثیرش بر ریزش‌های اخیر در بازار بورس تهران گفت: نرخ‌هایی که در بازار ارز می‌بینیم بسیار بالاتر از حد قابل‌انتظار است، کمتر کسی پیش‌بینی دلار بالای ۳۰ هزار تومان را برای این روزها می‌کرد، به همین دلیل تردیدهای بسیار جدی در حوزه‌هایی که در ارتباط مستقیم با ارز هستند، مانند بازار بورس و اوراق بهادار به وجود آمده است. 

بورس گارد گرفته است 

 وی در ادامه افزود: به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران نرخ کنونی ارز نرخ واقعی نیست و احتمالا در آینده نه‌چندان دور باید منتظر ریزش و تعدیل در این حوزه باشیم که طبعا بر سایر بازارها نیز تاثیرات خود را خواهد گذاشت. 
درحال‌حاضر هم بعید می‌دانم با این قیمت‌ها فعالان حرفه‌ای بازار اقدام به خرید ارز کنند، مگر اینکه کسی به اجبار و برای مصارف و نیازهایی که دارد، اقدام به خرید کند وگرنه حرفه‌ای‌ها روی این قیمت‌ها ارز نخواهند خرید. البته ممکن است در بازار حواله هم فشاری به بازار وارد شود اما در بازار تهران و به صورت فیزیکی فکر نمی‌کنم چندان تقاضای زیادی برای ارز باشد. این شرایط در بورس هم حاکم است و می‌بینیم که بازار نسبت به این التهابات گارد گرفته است. 
این کارشناس بورس با اشاره به تمرکز بازار روی ارز نیمایی عنوان کرد: دلیل این جبهه‌گیری بازار سرمایه هم افزایش احتمال پیروزی جو بایدن در انتخابات امریکاست، چراکه در این صورت ارزش ریال افزایش خواهد داشت و انتظار می‌رود نرخ دلار تا حدود ۲۲ هزار تومان هم کاهش یابد. از سویی هم بازار بورس درحال‌حاضر روی ارز نیمایی تمرکز کرده و چندان رغبتی به بازار آزاد ارز ندارد، به همین دلیل چندان رشدی در بازار شاهد نیستیم. 

به اعتقاد من، بورس این گارد را همچنان حفظ خواهد کرد تا بازار ارز به یک تعادل و ثبات نسبی برسد و قیمت‌ها کمی معقول‌تر شوند. البته بازار بورس در واکنش به رویدادها معمولا بین یک تا ۶ ماه تاخیر دارد و در این زمینه هم احتمال می‌رود حدود یک یا دو ماه بعد تاثیرات نرخ دلار ۳۲ هزار تومانی را بر بورس ببینیم. این پیش‌بینی یک تبصره دارد، چراکه اگر دموکرات‌ها بر سر کار بیایند تمام معادلات برهم می‌خورد و قیمت‌ها دست‌کم در کوتاه مدت و به صورت روانی با کاهش مواجه می‌شوند. این تحلیلگر بازار سرمایه به صمت گفت: البته بازارهای دیگر هم لبه تیغ حرکت می‌کنند، مثلا بازار خودرو یا سکه هم، چنین شرایطی را تجربه می‌کنند. مثلا اگر ربع‌سکه یا نیم‌سکه را در نظر بگیریم، با توجه به قیمت بالای دلار باید بسیار گران‌تر از حالا 
باشد. به‌عبارتی می‌توان گفت که قیمت دلار واقعی نیست و هیجانی بالاست و این نکته را بازارهای مختلف درک کرده‌اند و به‌طور طبیعی گارد خود را در برابر دلار بالا گرفته‌اند. 

بورس چرا می‌ریزد؟

دارابی در پایان با اشاره به ریزش‌های اخیر در تالار شیشه‌ای، تمایل سرمایه‌داران را به سمت بازارهای موازی دانسته و عنوان کرد: بخشی از ریزش‌های اخیر به دلیل تداوم دوره اصلاحی در بازار است، اما بخش دیگر به همان دلیل گاردی است که گفتم. ضمن اینکه آتش‌بازی خارج از بازار بورس و شرایط بازارهای موازی مناسب‌تر از بازار سرمایه است، چراکه با توجه به افزایش قیمت‌ها بازدهی در بازارهای موازی هم بسیار بیشتر شده است. 
طبیعتا در چنین شرایطی، نقدینگی هم به سوی این بازارها تمایل دارد، با توجه به این مسئله به نظر من بازار بورس نیز همچنان در کانال یک و نیم میلیون واحدی نوسان خواهد داشت و نمی‌توان در کوتاه‌مدت انتظار صعودهای شارپی در بازار را داشته باشیم.

برای خروج از روند ریزشی چه باید کرد؟

امیرمحمد گلوانی، کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ادامه‌دار بودن روند اصلاحی بورس به صمت گفت: ریزش‌هایی که در بورس می‌بینم در پی روند اصلاحی بازار است که از مرداد گذشته شروع شده و هنوز تمام نشده است. 
وی ادامه داد: به اعتقاد من، برای جلوگیری از تداوم این روند باید چند اتفاق روی دهد تا بازار بتواند به یک ثبات نسبی برسد. 
مهم‌ترین این اتفاقات به ثبات رسیدن بازار ارز است، چراکه این عدم‌ثبات باعث بروز مشکلاتی در بازار بورس تهران شده است.
این تحلیلگر بازار سرمایه ضمن تاکید بر نقش سیاست‌های انبساطی دولت و پیامدهای آن در اقتصاد عنوان کرد: فعلا سیاست‌گذاری دولت به‌گونه‌ای پیش می‌رود که نشانگر اعمال سیاست‌های انبساطی شدید در ایران است، اگر به آمار سه ماهه دوم امسال دقت شود در می‌یابیم که نقدینگی به مرز ۳ هزار هزار میلیارد تومان رسیده است.

 از سویی هم می‌دانیم که دولت یکسان‌سازی حقوق را برای بازنشستگان در نظر گرفته و همچنین تصمیم دارد بسته‌های کالای اساسی نیز برای مردم در نظر بگیرد. 
این اقدامات هم نیاز به منابع دارد و متاسفانه باید گفت که این منابع عموما پایه پولی است، به این معنا که درآمدهایی که برای دولت پیش‌بینی می‌شود مشخصا تحقق نخواهد یافت و طبیعتا دولت برای جبران این خلأ دست به چاپ پول می‌زند. 
وی افزود: با ادامه این سیاست‌های پولی انبساطی، طبعا نرخ بهره حقیقی ما نیز منفی خواهد بود. وقتی نرخ بهره حقیقی تا این حد منفی است (حدود ۱۷ درصد)، انتظار می‌رود بازارهای مالی رشد کنند اما یک اتفاقی باعث شده این رشد به تاخیر بیفتد که همان تثبیت نرخ ارز در کانال ۲۵ هزار تومان باشد. 

تنها اتفاقی هم که می‌تواند نرخ ارز را تثبیت کند، کاهش سرعت گردش پول است و تنها مسئله‌ای که می‌تواند سرعت گردش پول را در شرایط فعلی کاهش دهد نیز انتظارات تورمی پایین در جامعه است. 
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به مسئله انتظارات تورمی گفت: این روزها انتظارات تورمی بسیار بالاست، هرچند در روزهای اخیر اندکی فروکش کرده و یکی از نشانه‌های این اتفاق هم خریدهای ضعیف در بازارهای سکه و ارز است. 
به‌عبارتی می‌توان گفت که خریداران ضعیف‌تر شده‌اند و تقاضا هم بسیار کمتر شده است. دلیل این اتفاق هم همان بحث کاهش میزان انتظارات تورمی است که می‌تواند با افزایش شانس دموکرات‌ها در انتخابات امریکا نیز مرتبط باشد. 

بورس رشد می‌کند؟ 

گلوانی در پایان با ذکر عواملی که می‌توانند باعث رشد بورس شوند، یادآور شد: همانطور که پیش‌تر نیز گفته شد به لحاظ تکنیکال، بورس در روند نزولی قرار دارد. 
در چنین شرایطی برای رشد دوباره بازار نیاز است که ارزش معاملات بار دیگر به سطح ۲۰ هزار میلیارد تومان برسد. 
یکی دیگر از عواملی که می‌تواند منجر به رشد بازار بورس تهران شود، تثبیت نرخ ارز حوالی کانال ۳۰ هزار تومان است. اگر این اتفاقات روی دهد انتظار می‌رود بازار سرمایه در ۶ ماه دوم امسال رشد خوبی را تجربه کند. با توجه به این وضعیت باید منتظر ماند و دید که آیا سناریوهای افزایش قیمت ارز غلبه خواهند کرد یا سناریوهای کاهش نرخ ارز تا کانال ۲۵ هزار تومان پیروز میدان خواهند بود. 
چراکه من معتقدم در ۴ ماه نخست امسال بورس از دلار جلو افتاده بود و بازدهی بالاتری داشت اما درحال‌حاضر بورس از بازارهای موازی مانند طلا و ارز عقب‌تر است. 
شاید دلیل این عقب ماندن بازار سرمایه نسبت به سایر حوزه‌ها نیز عدم‌باور بورس به قیمت‌های کنونی ارز باشد، همانطور که تاکید کردم اگر نرخ ارز تثبیت شود بازار بورس می‌تواند در ماه‌های پیش‌رو حتی بار دیگر از بازارهای موازی جلو بیفتد.

حرکت الاکلنگی شاخص ادامه خواهد داشت

یک تحلیلگر بازار سرمایه با بیان اینکه تا آبان‌ و موعد انتخابات ایالات متحده امریکا، حرکت الاکلنگی شاخص ادامه خواهد داشت، گفت: بازار هنوز خود را با دلار بالای ۳۰ هزار تومان تطبیق نداده است. 
نسیم قباشی در گفت‌وگو با مهر، درباره فراز و فرود شاخص در دو ماه اخیر و با اشاره به ریزش ۵۱ هزار و ۷۰۰ واحدی بورس گفت: از اواسط شهریور به بعد و زمانی‌که شاخص در کف قرار گرفت، چشم‌اندازی که برای بازار بورس متصور بود، این بود که تقریبا تا اواسط آبان، این نوسانات در بازار سرمایه وجود دارد و به‌ویژه افرادی که در بازار سرمایه به صورت علمیاتی کار می‌کنند، دیدگاه‌شان این بود که تا دو ماه دیگر، بازار سرمایه به همین شکل به روند خود ادامه می‌دهد. تحلیلگر بازار سرمایه افزود: با توجه به اتفاقاتی که طی روزهای اخیر در بازار سرمایه رخ داده، نوسانات قیمت و گاهی مواقع، افت دور از انتظار نیست و مطابق با پیش‌بینی‌ها، شاخص در این محدوده، نوسان خواهد کرد؛ چراکه بسیاری از حقیقی‌ها و حقوقی‌های فعال در بازار سرمایه منتظر اعلام نتایج انتخابات ایالات متحده امریکا هستند و بر این اساس اکنون می‌توان گفت که بیشتر، عوامل برون‌زا در بازار سرمایه، اثرگذار خواهد بود و پس از انتخابات امریکا، حتما شاخص روند طبیعی خود را پیدا خواهد کرد.

وی تصریح کرد: در این میان، هم حقیقی‌ها و هم حقوقی‌ها در بازار سرمایه نقش پررنگی دارند؛ هر چند وقتی میزان خرید و فروش حقیقی‌ها و حقوقی‌ها را با هم مقایسه می‌کنیم، مشاهده می‌شود که دیروز و امروز، خریدهای حقوقی کم نبوده و در برخی نمادها، بین ۷۰ تا ۹۰ درصد خرید از سوی حقوقی‌ها انجام شده؛ ضمن اینکه در نمادهای شاخص‌ساز نیز این موضوع پررنگ است. قباشی ادامه داد: البته در دو روز اخیر، زمان‌هایی که اعلام رسمی برای آغاز قرعه‌کشی خودرو و اعلام نتایج آن انجام‌شده، حقیقی‌ها نیز تلاش کرده‌اند که پول خود را از بازار سرمایه بیرون بکشند و برای بخت‌آزمایی خود نقد کنند تا تأمین مالی صورت دهند؛ پس این حرکت حقیقی‌ها نیز در شاخص بی‌تاثیر نبوده است اما به هر حال شدت تحرکات حقوقی‌ها در بازار سرمایه بیشتر است. این تحلیلگر بازار سرمایه خاطرنشان کرد: با توجه به خریدهایی که حقوقی طی روزهای گذشته انجام داده‌اند، این احتمال وجود دارد که در روزهای آینده، نوسانات بورس رو به بالا باشد اما در مجموع حرکت الاکلنگی بورس همچنان ادامه خواهد داشت و این نوسانات مثبت و منفی، تم اصلی شاخص را تشکیل خواهند داد؛ هر چند اثرات افزایش نرخ دلار نیز در این میان هنوز نمایان نشده است و به نظر می‌رسد شاخص یک میلیون و ۵۰۰ هزار واحدی کنونی، با دلار ۲۷ و ۲۸ هزار تومانی بسته شده و هنوز بازار سهام خود را با دلار ۳۱ و ۳۲ هزار تومانی تطبیق نداده است.
وی عوامل سیاسی را دارای بیشترین اثر روی بازار سهام دانست و گفت: از آبان به بعد، شاخص وضعیت طبیعی خود را به‌دست خواهد آورد.

سخن پایانی

هرچند اغلب رسانه‌های کشور مسئله تزریق یک درصد از منابع صندوق توسعه ملی را به‌دست فراموشی سپرده‌اند اما هنوز هستند کارشناسانی که مصرانه این امر را پیگیری می‌کنند، این دسته از کارشناسان معتقدند دولت دیگر انگیزه‌ای برای حمایت از بورس ندارد و ترجیح می‌دهد در صورت اجازه یافتن برای برداشت از صندوق توسعه ملی، منابع ارزی و ریالی خود را صرف حفره‌های بودجه کند تا اینکه در چاه ویلی به‌نام بورس تهران بریزد. این گروه از تحلیلگران با نگاهی بدبینانه به بورس نگاه می‌کنند و بر این باورند که همین سطح شاخص کل نیز مصنوعی است و در آینده نه‌چندان دوری با یک ریزش سنگین مواجه خواهیم بود.
 اگر چنین تحلیلی صحت داشته باشد باید پرسید که پس تکلیف نوسهامدارانی که با هزار امید و آرزو دارایی‌های خود را وارد بازار بورس کرده‌اند، چه خواهد شد؟! 


چاپ