دولت و مجلس به حساب بورس می‌رسند!

پرونده بورسی‌ها روی میز نمایندگان

امیرحسین قاضی‌زاده‌هاشمی، نایب‌رئیس اول مجلس در روزهای اخیر خبری مبنی بر تشکیل مجمعی برای سهامداران را به رسانه‌ها اعلام کرد.

وی با توضیحاتی که درباره شرایط کنونی بازار سرمایه داده است بر این نکته نیز تاکید داشته که بورس تهران نیاز به حمایت دولت و مجلس دارد و این طرح نمایندگان نیز در همین راستا مطرح شده است. هرچند قاضی‌زاده‌هاشمی توضیحات چندانی درباره جزییات این طرح در اختیار رسانه‌ها نگذاشته اما کارشناسان حدس می‌زنند که این طرح برای ایجاد تریبونی برای حقوقی‌های بازار سهام طراحی شده باشد. 
اما از سویی هم گفته می‌شود در جلسه‌ای که روز پنجشنبه۱۰ مهر، بین نمایندگان شرکت‌های حقوقی و نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی برگزار شده بود نیز فضایی دوستانه بر نشست حاکم نبود. به نحوی که در مقاطعی از جلسه قاضی‌زاده‌هاشمی عملا اخطارهایی بسیار جدی به حقوقی‌های بورس داده و حتی هشدار داده اگر کسی به فکر منافع خودش باشد و منافع ملی را در نظر نگیرد، قوه قضاییه با وی برخورد جدی خواهد کرد.

سازمان بورس بی‌خبر است؟! 

صمت به‌دنبال اطلاع‌رسانی به مخاطبان، درباره جزییات این طرح پیشنهادی مجلس، در تماسی با سیاوش وکیلی، مدیر روابط‌عمومی سازمان بورس و اوراق بهادار از چند و چون تشکیل این مجمع پرسید اما وکیلی در پاسخ به خبرنگار صمت تاکیدکرد مجلس هنوز جزییات و تاریخ اجرای این طرح را در اختیار سازمان بورس قرار نداده است. با وجود این شرایط این پرسش پیش می‌آید که اگر سازمان بورس از هیچ چیز اطلاع ندارد، پس در جلسه‌ای که بین نمایندگان و شرکت‌های حقوقی در بهارستان تشکیبل شده بود چه گذشته؟ آیا این طرح پیشنهادی با مشورت کارشناسان این حوزه و همچنین مدیران بورسی طراحی نشده است و آیا می‌توان پذیرفت که دولت و تبع آن سازمان بورس از کم و کیف کار بی‌اطلاع هستند؟

نگویید نگفتید! 

از طرحی که به نظر می‌رسد جنبه‌های مثبتی برای حقوقی‌ها به‌دنبال داشته باشد در حالی پرده‌برداری می‌شود که چند روز پیش نیز نایب رئیس مجلس به شرکت‌های حقوقی حاضر در بورس تهران هشداری جدی داده بود.
 به‌گزارش مهر، قاضی‌زاده‌هاشمی خطاب به نمایندگانی از شرکت‌های حقوقی بازار بورس گفت: اگر نقدی به این مصوبات دارید، به‌طور قطع در شورای‌عالی بورس گوش شنوا برای شنیدن نظرات شما وجود دارد که دو نفر از نمایندگان هم عضو شورای‌عالی بورس هستند. 
اما به این نکته توجه داشته باشید؛ زمانی که مسئله‌ای به‌طور قطعی به تصویب رسید، همه باید آن را اجرا کنیم، چراکه در چنین شرایطی، منافع یک بخش یا یک نهاد مطرح نیست، بلکه منافع ملی مطرح است.

 وی تأکید کرد: حتما مجلس به صورت قوی در این زمینه وارد می‌شود و قوه قضاییه هم وارد شده به‌گونه‌ای که رئیس قوه قضاییه در این زمینه دستور داده است. کمیسیون‌های اصل ۹۰ و اقتصادی مجلس هم پیگیری‌های لازم را انجام خواهند داد. 
وی بیان کرد: کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی جلسات مفصلی برای بررسی بازار بورس برگزار کرده است و رئیس مجلس و من هم طی جلساتی این موضوع را مورد بررسی قرار دادیم. 

 نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: با توجه به بحران اجتماعی که ممکن است از این جهت به‌وجود آید، ما یکسری پیشنهادات را به شورای‌عالی بورس ارائه کرده و معتقدیم مواردی مانند قیمت مواد اولیه باید اصلاح شود. 
قاضی‌زاده‌هاشمی با اشاره به اینکه مجلس پیشنهاداتی را به شورای‌عالی بورس ارائه کرده، گفت: تسریع در صدور مجوز سبدگردانی، تشکیل مجمع سهامداران حقیقی و وجود بازارگردانی مؤثر، از جمله پیشنهاداتی است که ما به شورای‌عالی بورس ارائه کردیم. 
 وی ادامه داد: موضوع بازارگردانی مؤثر از امروز با ابلاغ سازمان بورس اجرایی شده و همه موظفند بخشی از منابع خود را به بازارگردان دهند. 
نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی خطاب به نمایندگانی از شرکت‌های حقوقی بازار بورس گفت: ما این جلسه را برگزار کرده و به صحبت‌های شما گوش دادیم تا بعدا گلایه‌ نکنید و نگویید که چرا مجلس برخورد کرد.

به شرط کارشناسی

پیمان مولوی، اقتصاددان، درباره طرح جدید مجلس مبنی بر تشکیل یک مجمع برای سهامداران حقوقی به صمت گفت: اینکه سهامداران حقیقی یا حقوقی صاحب یک تریبون یا مجمع باشند، اتفاق بدی نیست، هرچند از جزییات این طرح جدید مجلس مطلع نیستیم اما نباید از این نکته هم غافل شد که بازار را باید به‌دست اهالی بازار بسپاریم. وی ادامه داد: اینکه بازار را باید به بازاری‌ها بسپاریم به این معناست که مکانیسم‌های داخلی بورس کار خودش را انجام دهد و در مسائل داخلی بازار سرمایه دخالتی نکنیم. این مسیر به‌طور طبیعی به سمت نهادسازی پیش خواهد رفت و نیازی به دخالت هیچ‌کس ندارد. 

۸۰ درصد اقتصاد دولتی است 

این فعال بازارسرمایه در ادامه بیان کرد: بیش از ۸۰ درصد اقتصاد ایران دولتی است، شرکت‌های حاضر در بورس هم به پیروی از سایر بخش‌های اقتصاد کشورمان غالبا دولتی هستند، پس عملا بورس را باید زمین بازی دولت دانست که بخش خصوصی هم سهم کوچکی از این بازار دارد. با توجه به این مسئله باید گفت ایجاد یک مجمع برای سهامداران (حقوقی و حقیقی فرقی ندارد) که می‌تواند به مثابه یک تریبون جمعی نیز باشد، امر مثبت و مبارکی است. او افزود: بازهم تاکید می‌کنم باید منتظر انتشار جزییات این طرح بمانیم و تا آن زمان نمی‌توان با قطعیت درباره مثبت یا منفی بودن آن نظر داد اما به‌طور کلی این اتفاق می‌تواند بستر خوبی را ایجاد کند تا شفافیت در بازار بیشتر شود. 

مشورت بگیرید

مولوی با تاکید بر لزوم مشورت گرفتن نمایندگان مجلس از کارشناسان باتجربه و خبره در امور مختلف، بیان کرد: من اعتقاد دارم که قانونگذاران باید برای تنظیم چنین طرح‌هایی از کارشناسان امر مشورت‌های لازم را بگیرند، متاسفانه بارها دیده‌ایم که طرح‌ها حتی به مرحله اجرا رسیده‌اند و تازه از کارشناسان نظرخواهی می‌شود. مجلس باید طی مراحل تصویب هر طرحی مشخص کند از چه کسانی مشاوره گرفته و آیا اصلا از نظرات کارشناسان خبره استفاده کرده است یا خیر؟ این اقتصاددان با اشاره به اهمیت بالای شفافیت در عرصه قانون‌گذاری به صمت گفت: اگر این طرح‌ها ازسوی افرادی طراحی شود که تجربه و دانش لازم را نداشته باشند،

حتی اگر واقعا خیرخواه مردم نیز باشند با شکست مواجه خواهد شد. بنابراین از مجلس شورای اسلامی انتظار می‌رود طرح‌های تصویبی را با جزییات کامل و با اسامی مشاوران روی وب‌سایت این نهاد تقنینی منتشر کنند تا همگان بتوانند به‌راحتی اطلاعات لازم را از منبعی موثق کسب کنند. این کار به شفافیت بیشتر در کارها و طبیعتا به افزایش سطح کیفی طرح‌ها می‌انجامد. وی افزود: حتی معتقدم مجلس باید برای تصویب هر طرح تخصصی از کارشناسان باتجربه دعوت کند و آنها نیز باید به‌طور رایگان و بدون دریافت حق‌الزحمه پیشنهادات و نظرات تخصصی خود را در اختیار نمایندگان مجلس قرار دهند. این تحلیلگر اقتصادی در پایان یادآور شد: در صورتی می‌توانیم موفق باشیم که تعامل با یکدیگر را بیاموزیم و شفاف عمل کنیم. شفافیت که فقط در ایام انتخابات کارآیی ندارد، بلکه باید در مراحل طراحی و تنظیم قوانین هم شفاف عمل کنند. درباره بورس هم تمام این موارد صادق است. برای مثال، وقتی در مجلس انگلستان قانونی تصویب می‌شود دولت در سایه مواضع خودش را دارد، نظرات افراد و کارشناسان دیگر نیز با ذکر اسامی و کاملا دقیق ثبت و کاملا روشن و شفاف در رسانه‌ها منتشر می‌شوند.

ابربازیگر اقتصاد ایران

مسعود میرزاباقری، کارشناس بازارسرمایه و فعال بورس در گفت‌وگو با صمت ضمن تاکید بر اهمیت حفظ استقلال بازار بورس و اوراق بهادار عنوان‌کرد: بازار سرمایه حتی اگر نگوییم یکی از ارکان اصلی سرمایه‌داری و بازار آزاد است به‌طور قطع یکی از مهم‌ترین بخش‌های آن است. پس از سال‌ها تلاش، تمرین و آزمون در غرب به این نتیجه رسیده‌اند که این بازار در نتیجه مداخله بازاریان و عدم‌مداخله اهل سیاست بهترین و پویا‌ترین حالت خود را خواهد داشت. این فعال حوزه بورس و اوراق بهادار ادامه داد: حال می‌دانیم که در ایران بزرگ‌ترین بازیگر حوزه بازار و مالک شرکت‌های سهامی عام، دولت است و سیاست نیز از محافل دولتی جدایی‌پذیر نیست. 

وی با اشاره به مالکیت دولتی در حوزه‌های گوناگون اقتصادی توضیح داد: مشخصا با توجه به وظایف ذاتی دولت، این ابربازیگر صحنه اقتصاد ایران عموما در مدیریت این شرکت‌ها دچار تضاد منافع است. در این میان عموما سهامداران و خرده‌مالکان شرکت‌ها در تصمیمات بزرگ‌ترین تصمیم‌گیر دخالت داده نمی‌شوند. میرزاباقری در پایان به صمت گفت: هر چند در نهایت پویاترین حالت بازار سهام زمانی است که مداخله دولت در آن کمتر باشد اما با توجه به امکان‌ناپذیر بودن حذف بزرگ‌ترین مالک بازار بهتر است قوانینی در جهت رعایت حداقل انصاف درباره سهامداران خرد تصویب شود. مجلس اخیرا تصمیماتی در این‌باره گرفته و قرار است سهامداران خرد در شورای‌عالی بورس دارای نماینده شوند، بدیهی است این مهم زمانی در بهترین وضع خواهد بود که این نمایندگان در جهت مقررات‌زدایی و محدودیت‌زدایی و تضمین عدم‌دخالت بیش از حد دولت و مالکان بزرگ دارای اختیارات ویژه باشند.

سخن پایانی

برخی کارشناسان بر این باورند که هیچ نهاد حاکمیتی اعم از دولت و مجلس نباید در امور داخلی بازار بورس دخالتی داشته باشد. به اعتقاد این دسته از صاحب‌نظران بازار سرمایه محلی برای رقابت بین سرمایه‌گذاران است و نمی‌توان انتظار داشت که افراد یا شرکت‌ها منافع خود را نادیده بگیرند. اما از سوی دیگر از تریبون‌های مجلس سخنانی متناقض با نظرات کارشناسان به گوش می‌رسد، همانطور که پیش‌تر نیز گفته شد حقوقی‌های بورسی کارت زردی دریافت کرده‌اند به این دلیل که نباید دنبال منافع مجموعه‌های تحت مدیریت خود باشند و باید در جهت مدیریت بازار سهام فعالیت کنند. با توجه به شرایطی که ایجادشده آیا می‌توان انتظار داشت که بازار بورس همچنان پربازده و سودده باشد؟ اگر شرکت‌های حقوقی یا حقیقی به‌دنبال منافع خود نباشند دیگر این بازار شباهتی به بورس نخواهد داشت. ظاهرا باید منتظر ماند و دید که مقامات دولتی چه واکنشی نسبت به این مسئله نشان می‌دهند.


چاپ