کارشناسان بازار سهام پاسخ می‌دهند

افزایش تعداد کارگزاری‌ها لازم است؟

با افزایش بازدهی بازار سهام و رشد روزافزون استقبال سهامداران از بازارسرمایه، موج تازه‌ای از نقدینگی به این بازار روانه شده است. این در شرایطی است که بازارسرمایه مدت‌هاست دچار انحصار شده است.

تاکنون تمام معاملات انجام‌شده در بازارسرمایه در ۱۰۸ کارگزاری محدودشده که سهم وسیعی از این تعداد، فعالیت گسترده نداشته و چه‌بسا ناشناخته نیز مانده‌اند. بسیاری معتقدند درآمدهای کارگزاری‌های بسیار بالاست و افزایش معاملات فرصت مناسبی است که کارگزاری‌های تازه‌ای به میدان وارد شوند و در این نفع سهیم شوند. ضمن اینکه این انحصار باعث‌شده خدمات این کارگزاری‌ها به سهامداران تناسبی با درآمدهای آنها نداشته باشد.

انحصارزدایی راهگشا نیست

مهدی افضلیان در گفت‌وگو با صمت می‌گوید: با توجه به شرایط فعلی بازار و در جریان بودن مباحثی از جمله فروش سهام عدالت، ورود صندوق‌های ETF در راستای تامین مالی دولت از بازارسرمایه و همچنین افزایش فعالان بازارسرمایه، یک بحثی که مطرح‌شده این است که چرا صدور مجوز به کارگزاری‌ها کاهش یافته و به‌نوعی مجوز تاسیس کارگزاری حالت انحصاری به‌خود گرفته و بازار سهام فقط در اختیار یکسری کارگزاری‌های خاص قرار گرفته است. در این‌باره باید بگویم که درحال‌حاضر ما به لحاظ تعداد کارگزارهایی که در بازار سرمایه فعال هستند، مشکلی نداریم و اینطور نیست که با اضافه کردن کارگزاری‌های جدید این انحصار شکسته و مشکل حل شود.

کارگزار فعال کم داریم

این کارشناس مشکل فعلی وضعیت کارگزاری‌ها در بازار سهام را فراتر از انحصار می‌داند و معتقد است بیش از ۱۰۰ کارگزاری در بازارسرمایه وجود دارد، اما اگر بخواهیم یک تقسیم‌بندی انجام دهیم شاید بتوان گفت کمتر از ۲۰ مورد از آنها در بازارسرمایه در حال فعالیت حرفه‌ای
 است. افضلیان می‌افزاید: تعداد محدودی از کارگزاری‌ها در بازارسرمایه در حال فعالیت هستند که با بحث عمومی شدن بازارسرمایه در بین افراد مختلف پیش می‌روند، تبلیغات گسترده و اطلاع‌رسانی فراگیر انجام می‌دهند و در نهایت با چنین فعالیت‌هایی در راستای توسعه بازارسرمایه کمک می‌کنند.

کارگزاری و بیزینس‌های خانوادگی

این فعال بازارسرمایه که کم بودن تعداد کارگزاری‌های فعال و پویای بازارسهام را مورد نقد قرار می‌دهد، درباره بخش وسیع کارگزاری‌های غیرفعال می‌گوید: ۷۰ تا ۸۰ درصد کارگزاری‌هایی که مجوز فعالیت دارند سال‌هاست تبدیل به بیزینس‌های خانوادگی شده و مکانی را برای فعالیت‌های خود ایجاد کرده‌اند؛ نه خدماتی به سرمایه‌گذاران می‌دهند و نه برنامه تبلیغاتی برای فعالیت‌های خود دارند.
 این کارگزاری‌ها طرح و برنامه‌ای برای ارتقا و افزایش شعب خود ندارند و تنها برای معاملات شخصی و یکسری معاملات حقوقی بازار اداره می‌شوند. 
افضلیان اضافه می‌کند: بیش از ۱۰۰ کارگزاری در بازارسرمایه وجود دارند که دارای مجوز هستند، اما تعداد اندکی از آنها فعالیت گسترده داشته و فعالان بازار نسبت به آنها شناخت بهتری دارند، طبیعی است که مشکلات فراوانی از سوی این چند کارگزاری برتر در روند معاملات بورس پیش بیاید. هجوم سهامداران به سمت ۵ کارگزاری برتر که تبلیغات داشته و بیشتر شناخته شده هستند موجب شده همزمان با رشد و توسعه بازار سهام این کارگزاری‌ها نتوانند همگام و هماهنگ با بازار پیش بروند، روز به روز بر تعداد فعالان جدید بازار افزوده می‌شود و به‌دلیل عدم فعالیت کارگزاری‌های دیگر اتفاقی که برای شرکت‌های کارگزاری فعال رقم زده می‌شود این است که در روند سامانه‌های معاملاتی خود به مشکل بر بخورد و باعث نارضایتی سرمایه‌گذاران بشود.

راهکاری برای کارگزاری‌ها


این کارشناس با رد راهگشایی شکستن انحصار کارگزاری‌ها عنوان می‌کند: کاری که سازمان بورس باید در درجه اول انجام دهد، بحث خارج کردن انحصار کارگزاری‌ها نیست، بلکه می‌تواند در مرحله نخست یکسری متغیرهای کیفی برای ساختار کارگزاری‌ها در راستای ارزیابی عملکرد کارگزار قرار دهد که در واقع ۷۰ تا ۸۰ درصد کارگزاری‌های که درباره آن صحبت شد به فکر توسعه شعب خود باشند و به اقداماتی مانند جذب کدهای معاملاتی در بازار سهام روی بیاورند. 
همچنین می‌تواند تعیین کند که در یک سال مشخص تعداد معینی شعب را به سیستم خود اضافه کند.

ابطال مجوز کارگزاری‌ها

وی در ادامه اضافه می‌کند: وقتی برای همه کارگزاری‌هایی که در رده‌های پایین‌تر هستند، این اتفاق بیفتد و آنها در راستای توسعه و گسترش شعب خود گام بردارند، به‌طور عملی ما دیگر با مشکل کارگزاری و اختلال در سامانه‌های معاملاتی کارگزار مواجه نیستیم. اگر این اتفاق بیفتد و هر کارگزاری که کنترل‌های کیفی سازمان بورس را رعایت نکند، از دور خارج شود وضعیت بازار بهبود خواهد یافت. سازمان بورس می‌توان در ۳ مرحله اقدام به ابطال مجوز کارگزاری کند. به‌عنوان نمونه، در مرحله نخست مجوز معاملات بورس انرژی را لغو کند، در مرحله دوم معاملات یادشده به بورس کالا و در نهایت اقدام به فروش مجوز کارگزاری کند. اگر این اتفاق بیفتد، خواه‌ناخواه بحث مشکلاتی که به‌طور عمده در صنعت کارگزاری وجود دارد، از بین می‌رود.
افضلیان معتقد است درحال‌حاضر نباید به فکر اعطای مجوزهای جدید برای تاسیس کارگزاری‌ها باشیم، بلکه باید با ایجاد یکسری قوانین به گسترش و تقویت آنها کمک کنیم.

بهبود فضای کسب‌وکار

اظهارت این کارشناس بازارسرمایه در حالی عنوان می‌شود که علی فیروزی، رئیس مرکز بهبود فضای کسب‌وکار وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز در این‌باره گفت: سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است ۱۳۹۹.۵.۳۱ دستورالعمل جدیدی درباره مجوز تأسیس و فعالیت کارگزاری در بورس را با رعایت مواد ۲ و ۳ قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار به نحوی تنظیم کند که در آن تمامی شرایط تخصصی و حرفه‌ای مربوط به کسب‌وکار تأسیس کارگزاری در بورس و حتی محدودیت‌های زیرساختی، فنی و نظارتی موجود لحاظ شود.
وی ادامه داد: برای همه متقاضیانی که دارای شرایط و اهلیت لازم هستند، مطابق دستورالعمل یادشده امکان صدور مجوز فراهم شود. در صورت تنظیم نکردن و تصویب دستورالعمل جدید، دستورالعمل صدور مجوز تأسیس و فعالیت کارگزاری در بورس به شماره ۱۲۱/۲۰۱۳۰ مصوب ۱۳۸۶.۶.۳۱ هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار لغو می‌شود.

نیاز به افزایش کارگزاری‌ها نیست

 روح‌اله میرصانعی، دبیرکل کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار معتقد است نیازی به افزایش تعداد کارگزاری‌ها در بازار سهام وجو ندارد و نهادهای ناظر باید متناسب با توان و عمق بازار پول و سرمایه مجوز فعالیت نهادهای مالی را صادر کنند. به‌گفته این مقام مسئول در بازارسرمایه در حالی که ارزش بازار و حجم معاملات در بورس‌های جهان به مراتب چندین برابر بازار سرمایه کشور ما است، اما نحوه صدور مجوز و فعالیت شرکت‌های کارگزاری از تعداد محدودی فراتر نمی‌رود. این در حالی است که در کشور ما تعدد شرکت‌های کارگزاری که اغلب با زیان عملکردی روبه‌رو هستند با توجه به عمق پایین بازارسرمایه همخوانی ندارد.
وی می‌افزاید: وقتی ایجاد و توسعه نهادهای مالی خارج از ظرفیت مورد نیاز بازار سهام باشد کارگزار مجبور خواهد بود برای سروسامان دادن دخل و خرج خود و تداوم حیات در بازار به رقابت منفی یا حتی برخی اقدامات خارج از عرف روی آورد.

سرقفلی میلیاردی کارگزاری‌ها

میرصانعی در گفت‌وگو با بورس‌نیوز در برابر این پرسش که چرا برای دستیابی به مجوز شرکت کارگزاری با ارقام میلیاردی در معاملات غیررسمی مواجه هستیم، پاسخ می‌دهد: اینکه ارزش سرقفلی شرکت کارگزاری به‌عنوان یک نهاد مالی با رقم میلیاردی تعیین می‌شود، در مقایسه با ارزش سایر نهادهای مالی فعال در کشور موضوع پیچیده و عجیبی نیست. درحال‌حاضر، ارزش سرقفلی نهادهای مالی مانند شرکت‌های صرافی، بانک‌ها، شرکت‌های سبد گردان یا شرکت‌های تامین سرمایه نیز میلیاردی است. ارزش سرقفلی شرکت کارگزاری همچون سایر نهادهای مالی بهدلیل حسن شهرت و اعتبار آن عیار پیدا می‌کند؛ بنابراین بدیهی است که این ارزشمندی با رقم‌های فعلی متناسب باشد.

این همه کارگزاری نیاز نداریم

وی اضافه می‌کند: به‌طور حتم، تعداد شرکت‌های کارگزاری درحال‌حاضر نسبت به نیاز واقعی بازار بیش از نیاز است و شرکت‌های کارگزاری برای افزایش سهم بیشتر از بازار مجبور به پیشرفت کمی و کیفی در ارائه خدمات به مشتریان شده‌اند.

 در این میان، آن دسته از شرکت‌های کارگزاری کوچک که توان رقابت و همسان‌سازی با شرایط روز بازار را نداشته‌اند، طبیعی است که خواهان واگذاری امتیاز فعالیت خود به سایر رقبا یا اشخاص علاقه‌مند به فعالیت در این حوزه باشند. 
وی با طرح این پرسش که اگر عده‌ای به لحاظ برخورداری از سرمایه زیاد و توان کار در صنعت کارگزاری علاقه‌مند به فعالیت باشند، چرا نباید مجوز کارگزاری بگیرند، می‌گوید: راه برای این افراد بسته نیست. اشخاصی که به لحاظ تجربه کافی و دانش لازم می‌توانند در صنعت کارگزاری موفق باشند می‌توانند مجوز فعالیت این شرکت‌ها را از افرادی که تمایلی به ادامه فعالیت ندارند با قیمت توافقی خریداری کنند.


چاپ