دو کارشناس بازارسرمایه پاسخ می‌دهند

آیا بورس به حباب قیمتی رسیده است؟

بازار سهام سال گذشته بازدهی ۱۸۷ درصدی را به ثبت رساند که معادل ۱۲ برابر بازدهی دلار بود، همین اتفاق کافی بود که گفته‌ها و شنیده‌ها درباره حبابی بودن بورس تشدید شود.

گوشزد مداوم کارشناسان بازار سهام به سهامداران درباره حبابی بودن بورس و رعایت جوانب احتیاط در مواجهه با احتمال ترکیدن این حباب در حالی رخ داده که با حمایت‌های پی‌درپی دولت، بازدهی بازار سهام فقط در ۴ ماه نخست امسال بیش از بازدهی سال ۹۸ بوده و شاخص کل بورس با رشد ۲۷۴ درصدی طی دوره یادشده در مرز ۲ میلیون واحدی شدن قرار گرفته که نشان از رشد بی‌سابقه این بازار دارد. بسیاری از کارشناسان رشد بازار سهام را غیرمنطقی می‌دانند و معتقدند رشد بورس به وضعیت تولیدی کشور کمکی نکرده است. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران بازار سهام، وجود حباب قیمتی در بورس را انکار کرده و روند فعلی آن را متناسب با متغیرهای فعلی اقتصاد کشور می‌دانند.

عوامل رشد بورس

 صمت سیدفرهنگ حسینی، معاون صندوق بازنشستگی کشوری و کارشناس بازارسرمایه در گفت‌وگو با صمت می‌گوید: نگاه به عملکرد بازارها از ابتدای سال ۱۳۹۷ نشان می‌دهد بورس با رشد بیش از ۲۰ برابری، پیشتاز بازدهی است. پس از آن سکه و ارز به ترتیب با رشد کمتر از ۱۰ و کمتر از ۷ برابری قرار گرفته است. عوامل اصلی رشد بورس، نرخ دلار و قیمت‌های جهانی است. همانطور که می‌دانید طی ماه‌های اخیر شاهد افزایش نرخ ارز بوده‌ایم، اما قیمت‌های جهانی نه‌تنها رشد چندانی نداشته، بلکه با کاهش نرخ هم روبه‌رو شده‌اند.
حسینی با بیان اثرات چندگانه دلار بر وضعیت سهم‌های بورسی از جمله رشد نرخ فروش، رشد ارزش دارایی‌ها و ارزش جایگزینی، سود موجودی کالا، تسعیر ارز و اثر اهرمی در افزایش سود، روند افزایش نرخ سهم‌های بورسی را ناشی از این عوامل عنوان می‌کند که تا حدودی حبابی بودن بورس را انکار می‌کند و البته نشان از فعالیت عملیاتی که منجر به افزایش نرخ سهم شود نیز وجود ندارد.

گمانه ترکیدن حباب بورس

طی دو هفته اخیر رشد بازار سهام کُند و شاخص بورس با افت‌های قابل‌توجهی مواجه شده، همین موضوع این گمانه را تشدید می‌کند که شاید زمان ترکیدن حباب بورس فرارسیده است. 
معاون صندوق بازنشستگی کشوری درباره ریزش‌های اخیر بازار سهام عنوان می‌کند: بازار سهام در نزدیکی شاخص ۲ میلیون واحدی با عرضه‌های شدیدی روبه‌رو و این موضوع سبب اصلاح قیمتی ۱۰ تا ۱۵ درصدی در برخی نمادهای بزرگ شد. همچنین چندنوبتی شدن بازار و توقف‌های معاملاتی سبب گیج شدن سرمایه‌گذاران و بروز رفتارهای هیجانی از سوی آنها و در نهایت ریزش شاخص شده است. 
علاوه بر این، جریان نقدینگی ورودی ثابت مانده و رشد بیشتر بازار نیازمند افزایش نقدینگی ورودی است.
وی می‌افزاید: در عین حال نرخ دلار تثبیت شده و بازار سکه و طلا به‌دلیل رشد اونس جهانی مورد اقبال سرمایه‌گذاران قرار گرفته است. 
به وضوح شاهد رشد سهم شرکت‌هایی هستیم که ارزش بازاری غیرمنطقی داشته و با ارزش‌گذاری و ارزش‌های ذاتی و جایگزین فاصله زیادی دارند.

بازی دولت با بورس

این کارشناس، رشد چشمگیر بازار را ناشی از ورود سرمایه‌گذاران جدید تبلیغ بازار سرمایه ازسوی دولت و رسانه‌ها و همچنین عملکرد مناسب در دو سال قبل می‌داند. وی معتقد است در صورتی‌که روند نزولی تداوم یابد، بسیاری از افرادی که وارد بازار شده، زیان کرده‌اند و ممکن است به فروشنده تبدیل شوند. 
حسینی اظهارمی‌کند: P/E بازار از سطوح تاریخی ۴ تا ۱۰ فاصله گرفته و با عبور از P/E مسکن به سطح ۳۰ و بالاتر رسیده که با فرض عدم سود به معنای این است که برای بازگشت سرمایه ۳ دهه زمان لازم است.

رکود در بازارهای موازی

 صمت پژمان کیا، معاون توسعه و سرمایه‌گذاری کارگزاری بانک دی، با نگاهی متفاوت به مقوله حبابی بودن یا نبودن بورس در گفت‌وگو با صمت می‌گوید: نرخ سهام را یکسری متغیرها تعیین می‌کنند که یکی از این متغیرها تقاضای بازار است. ما در موقعیتی هستیم که بازارهای موازی بازار سرمایه دچار رکود شده‌اند. بازار مسکن رکود کامل دارد، بازار سکه و طلا و ارز علاوه بر وضعیت رکودی با چالش امنیتی بودن نیز روبه‌رو هستند که خرید و فروش در این بازار را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و سرمایه‌گذاران این بازار را با ریسک سرمایه‌گذاری روبه‌رو می‌کند.

محل جذب سرمایه‌های خرد

وی می‌افزاید: از سوی دیگر، به‌دلیل افزایش تورم و کاهش ارزش پول ملی، قدرت خرید دارایی‌های سرمایه‌گذاری افراد پایین آمده و با سرمایه‌های خرد نمی‌توان در خودرو و مسکن سرمایه‌گذاری کرد، تنها مکانی که این سرمایه‌ها می‌تواند جذب شود را جذب شود همان بازارسرمایه است که با ارقام حدود یک میلیون تومان تا یک میلیارد تومان را نیز می‌توان در آن سرمایه‌گذاری کرد. پول‌های خردی که وارد بازار سهام شده درست هدایت نشده است.

اولویت با صندوق‌هاست

کیا با انتقاد نسبت به نحوه ورود سهامداران جدید به بازار سهام، اظهارمی‌کند: مکان سرمایه‌گذاری برای جذب پول‌های خرد، کدهای آنلاین نبود که افراد فقط با طی فرآیند احراز هویت از ابتدای کار بتوانند خرید و فروش انجام دهند. بهترین روش این است که از همان ابتدای کار اجازه بدهیم که صندوق‌های سرمایه‌گذاری توسعه پیدا کنند، به فرآیندهای اداری و قانونی سرعت بدهیم، باید ابتدا فضا را آماده می‌کردیم و در ادامه پول‌های خرد باید جذب صندوق‌های سرمایه‌گذاری می‌شد. وضعیت فعلی باعث‌شده گمانه‌هایی درباره حبابی بودن یا نبودن بورس و ترس از ترکیدن این حباب به‌وجود بیاید.

حباب کاذب بورس

سرانجام بورس به حباب قیمتی رسیده یا نه؟ کیا معتقد است بخشی از بازار دارای حباب قیمتی است. وی می‌گوید: نظر دید کارشناسان و تحلیلگران بخشی از بازار سهام حباب دارد و اما این حباب، حباب کاذب نیست زیرا پشت این حباب، تقاضا وجود دارد. این کارشناس معتقد است به علت اینکه برای نرخ فعلی بسیاری از سهم‌ها در بورس متقاضی و خریدار وجود دارد و روی قیمت‌های فعلی معاملات صورت می‌گیرد نمی‌توان گفت که بازار دچار حباب قیمتی شده است. 
کیا عنوان می‌کند: برای بسیاری از سهم‌ها حباب قیمتی کاذب داریم که دلیل آن این است که تقاضا برای آن وجود دارد و هیچ بازار جایگزینی بجز بازار سرمایه برای جذب این نقدینگی وجود ندارد. بخش دیگری از بازار نیز که حباب ندارد، به‌طور قطعی، نرخ سهم خود را با توجه به انتظارات تورمی و دلاری بالا کشیده است. یعنی همچنان بخشی از بازار مطمئن است که دلار تا آخر سال به‌طور قطعی نرخ بالاتری خواهد داشت. بسیاری از تحلیلگران بورس در حوزه پتروشیمی، فلزات و شرکت‌های معدنی و فلزی، نرخ دلار تا پایان امسال را ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان برای تخمین زده‌اند.

چشم‌انداز روشنی وجود ندارد

وی در ادامه می‌افزاید: برای سهام‌های شرکت‌هایی که تولید داخلی دارند یا به تعبیری شرکت‌های ریالی، تحلیلگران تورم ۷۰ تا ۸۰ درصدی را تا پایان سال تخمین زده‌اند، اگر این دید را قبول داشته باشیم می‌توانیم بگوییم بخشی از بازار حباب نیست و با دلار ۳۰ هزار تومانی و تورم ۷۰ درصدی تناسب دارد. حال آنهایی که بورس را حبابی می‌دانند معتقدند دلار در سقف قیمتی آن قرار داشته و تا پایان سال تورم ۱۵ درصد تا ۲۰ درصد خواهیم داشت. این کارشناس بازار سرمایه معتقد است شرایط فعلی اقتصاد کشور به‌گونه‌ای است که به‌طور دقیق نمی‌توان مشخص کرد بازار سهام حباب دارد یا ندارد. چشم‌انداز دقیقی از وضعیت بازارها و مسائل اقتصادی برای تحلیلگران وجود ندارد و هر کارشناسی با توجه عوامل گوناگون می‌تواند عنوان کند که بورس حباب دارد یا ندارد.
البته در ماه‌های گذشته از یک سو شاهد عرضه اولیه سهام شرکت‌های مختلف بودیم و از سوی دیگر، شاهد عرضه باقیمانده سهام دولت در قالب ETF. تسهیلات مالیاتی ورود شرکت‌ها به بازار سرمایه را نیز آسان‌تر کرده است.
 با این حال، با توجه به روند ورود متقاضیان به بازار سرمایه، طرف عرضه نیز باید روندی را طی کند که بتواند پاسخگوی تقاضا باشد تا عرضه و تقاضا در بازار به تعادل برسد و از پیامدهای سنگینی وزنه تقاضا بر عرضه جلوگیری شود.
علاوه بر این، هسته معاملات پاسخگوی این حجم از متقاضیان نیست و تقریبا هفته‌ای ۲ تا ۳ روز شاهد اخلال در این هسته هستیم. هرچند راهکارهایی برای رفع آن در نظر گرفته شده، اما اکثرا زمانبر بوده و ورود متقاضیان جدید به بازار سرمایه، نگرانی‌ها درباره توان پاسخگویی هسته را بیشتر می‌کند.

سخن آخر

بازار سهام در ۴ ماه نخست امسال، بازدهی ۲۴۷ درصدی را به ثبت رسانده که بیش از بازدهی سال ۹۸ است. همین اتفاق گمانه‌ها درباره حبابی بودن و رشد غیرمنطقی بورس را بیش از پیش کرده است. کارشناسان بازار دیدگاه‌های متفاوتی نسبت به این موضوع داشته، اما عمده نظرات آنها این‌گونه است که وجود حباب قیمتی در بورس را انکار کرده و روند فعلی آن را متناسب با متغیرهای فعلی اقتصاد کشور می‌دانند.
 آنها معتقدند اگر حبابی نیز در بازار سهام وجود دارد کاذب بوده، زیرا با تقاضا همراه است.


چاپ