ریزش معادن
صمت از آسیب قله دماوند درپی فعالیت معادن سنگ پوکه گزارش می‌دهد:

چالش معادن و سازمان میراث فرهنگی بر سر ارتفاعات دماوند

شایان صداقت - گروه معدن: هفته پیش بود که سازمان صنعت، معدن و تجارت استان مازندران از احتمال ریزش قله دماوند به‌دلیل فعالیت چند واحد معدنی خبر داد و گفته بود: هم‌اکنون ۷ واحد معدنی در ارتفاعات دماوند به استخراج پوکه معدنی فعالیت دارند که به‌دلیل استفاده از ماشین‌آلات سنگ‌شکن روباز و همچنین سستی و چسبندگی ساختار خاک، زمینه ریزش قله دماوند را فراهم آورده‌اند.

همچنین در این خبر به نقل از رییس سازمان میراث فرهنگی آمده بود که قله دماوند در آستانه ثبت ملی در یونسکو قرار دارد که بر اساس آن فعالیت معادن بالاتر از ارتفاع ۲۲۰۰ متری ممنوع خواهد بود. بنابراین یا باید فعالیت معادن متوقف‌شده یا به محدوده‌های مجاز منتقل شوند. این موضوع ازآن‌جهت حائز اهمیت است که هرچند فعالیت معادن موجبات اشتغال ساکنان را فراهم آورده اما از سوی دیگر باعث شده تا ثبت ملی دماوند با چالش جدی مواجه شود.

 

پروانه شرکت‌های معدنی دماوند رو به پایان است
به گفته یک کارشناس محیط‌زیست استان مازندران؛ از ۷ شرکت معدنی فعال در این منطقه، مدت مجاز بهره‌برداری ۴ شرکت به پایان رسیده و ۳ شرکت باقی‌مانده که هم‌اکنون در حال برداشتند قبلا یکبار پروانه بهره‌برداری را تمدید کرده‌اند، بااین‌حال مدت اعتبار پروانه اکتشاف آنها رو به اتمام است. سهراب اکبرپور با اشاره به استفاده این شرکت‌ها از ماشین‌آلات سنگ‌شکن بازمی‌گوید: معدنکاران دماوند علاوه بر اینکه بالاتر از محدوده تعیین‌شده شن و ماسه، واریزی کوهی و سنگ پوکه برداشت می‌کنند، برای تهیه پودر ساختمانی از پوکه‌های سنگی از دستگاه‌های سنگ‌شکن روبازی استفاده می‌کنند که بیشترین تخریب را برای طبیعت به همراه خواهند داشت. بنابراین با توجه به تجربیاتی گذشته لازم است تا روش‌های نوین با به‌کارگیری دستگاه‌های کم‌ضرر جایگزین ابزارآلات کنونی گردد تا در اکتشاف معادن، طبیعت را از خسارت بیش‌ازپیش در امان نگه‌داریم. برای نمونه در گذشته دستگاه‌های ساخت سنگ تزئینی و زغال‌سنگ برای منابع طبیعی بسیار زیانبار بودند که با اصلاح روش و به‌کارگیری ابزارهای برش الماسه عوارض آنها کاهش یافته است.
رییس بهره‌برداری معادن سازمان صنعت و معدن مازندران نیز در پاسخ به فعالیت غیرمجاز معادن دماوند با رد این موضوع به «صمت» می‌گوید: این شرکت‌ها دارای مجوز لازم برای بهره‌برداری هستند، اما از زمانی که ممنوعیت اکتشاف در ارتفاع بالاتر از ۲۲۰۰ متری دماوند از سوی سازمان میراث فرهنگی ابلاغ شد به معدنکاران اعلام و اجرا شده است. نقی تقوی می‌افزاید: در گذشته هیچ محدودیتی برای فعالیت معدنکاران دماوند مطرح نبوده و به‌تازگی ارتفاع ۲۲۰۰ متری مشخص شده که در حال حاضر هیچ حفاری در آن ارتفاع صورت نمی‌گیرد. علیرضا یوسف‌نژاد، معاون معادن این استان در گفت‌وگو با «صمت» ضمن تایید این موضوع می‌گوید: در حال حاضر ۳ شرکت معدنی که در ارتفاع بالاتر از ۲۲۰۰ متری دماوند مشغول به کار هستند پروانه اکتشاف خود را در سال ۱۳۸۸ تمدید کرده‌اند و قانونی می‌باشند، زیرا سازمان میراث فرهنگی ممنوعیت حفاری بالاتر از ارتفاع ۲۲۰۰ متری را در سال ۹۰ به ما ابلاغ کرده است.

 

راهکارهای برون‌رفت از آسیب
محمد پورعمران، رئیس سازمان صنعت و معدن مازندران برای رفع مشکل تخریب قله دماوند معتقد است؛ ایجاد شرایطی در جابه‌جایی سرمایه‌گذاری معدنکاران راهکاری مناسب برای جلوگیری از آسیب بیشتر منابع طبیعی است. زیرا فعالیت این معادن اشتغالزایی ساکنان حومه معادن را به همراه داشته است. تقوی با اظهار بی‌اطلاعی از فراهم کردن شرایط جدید سرمایه‌گذاری معدنکاران این محدوده می‌گوید: برای ترمیم دماوند سازمان صنعت و معدن درصدی از حقوق دولتی که توسط شرکت‌های معدنی محدوده پرداخت می‌شود را در اختیار سازمان منابع طبیعی برای ایجاد پوشش طبیعی قرار می‌دهد اما از ایجاد زمینه‌ای جدید برای سرمایه‌گذاری معدنکاران بی‌اطلاع هستم.
بااین‌حال با توقف اکتشاف، معادن دماوند متروکه خواهند شد. یوسف‌نژاد با بیان راهکار مرتفع کردن این چالش تصریح کرد: در مورد ادامه فعالیت معادن مجاز و تغییر کدهای حریم منوط به تصمیم شورای‌عالی معادن خواهد بود. به‌طوری این شورا مصوب می‌کند که معادن در محدوده دیگری به اکتشاف خود ادامه دهند یا با دریافت خسارت به حفاری خاتمه دهند. گرچه ما بارها از سازمان میراث فرهنگی خواسته‌ایم برای جلوگیری از حضور معادن در حریم تعیین شد نقاط موردنظر را با نقشه‌ای مشخص در اختیار سازمان صنعت و معدن مازندران قرار دهند.

 

بازسازی منابع طبیعی دماوند
یک کارشناس محیط‌زیست بر این باور است که برای جلوگیری از آسیب منابع طبیعی دماوند در راستای ثبت ملی این قله باید از ادامه فعالیت معدنکاران و تمدید پروانه اکتشاف آنها جلوگیری شود، زیرا سنگ پوکه تنها برای مصارف مصالح ساختمانی کاربرد دارد و به راحتی می‌توان مصالح جدیدی همچون یونولیت که مقاومت بالایی در ساخت سقف ساختمان‌ها دارد را جایگزین کرد. محمدرضا فتاحی، کارشناس منابع طبیعی مازندران در گفت‌وگو با «صمت» ضمن اشاره به مشکلات ناشی از حفاری در ارتفاعات بالای دماوند افزود: دماوند با اقلیمی سرد و کوهستانی رطوبت کافی برای احیای مراتع و پوشش گیاهی ندارد و ترمیم آن به‌سختی امکان‌پذیر است، به همین دلیل باید تدابیر حفاظتی به‌جای برنامه‌های ترمیمی اتخاذ کرد.


چاپ