زیرساخت فناوری
اسماعیل قدیمی در گفت‌وگو با صمت:

استفاده از تکنولوژی‌های نوین برای رشد صنعت

گروه آینه: اسماعیل قدیمی، استاد ارتباطات دانشگاه علامه معتقد است، در صنعت مقوله‌ای انتزاعی نیست، بلکه در بافت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی شکل می‌گیرد.

اما به گفته او، در ایران هیچ‌کدام از زیرساخت‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی که زیربنایی پیشرفت و توسعه امروز را فراهم می‌کند، ایجاد نشده است.
کشورهای توسعه‌یافته چگونه از تکنولوژی برای رشد صنعت استفاده کرده‌اند؟
 تکنولوژی‌های نوین ارتباطی در راستای صنعت‌گرایی و توسعه صنعت ایجاد شدند. دانیل‌بل می‌گوید، فناوری‌های جدید تکنولوژی‌های فکر هستند، یعنی با استفاده از فناوری‌های هوشمند مدیریت به کامپیوترها داده می‌شود. در کشورهای غربی در ابتدا زیرساخت‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شکل گرفت و طی فرآیندی تغییرات تکنولوژیک و اقتصادی اتفاق افتاد. در این فرآیند نیروها آموزش دیدند، صنعت پیشرفت کرد، دانشگاه و علوم پشتیبانی کردند و نظام حقوقی متناسب شکل گرفت. درواقع، در این راستا جریان عمومی گسترده زیربنایی شکل گرفت و از رشد صنایع گوناگون، تکنولوژی به وجود آمد. مدیریت تولید و به‌کارگیری تکنولوژی‌های نوین همراه با فرهنگ‌سازی به رشد اقتصاد در این جوامع کمک کرد.

در ایران چگونه بوده است؟
در ایران هیچ‌کدام از زیرساخت‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی که زیربنایی پیشرفت و توسعه امروز را فراهم می‌کند، ایجاد نشده است. صنعت مقوله‌ای انتزاعی نیست، بلکه در بافت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی شکل می‌گیرد. در ایران زمینه برای زندگی مدرن ایجاد نشده است، تنها ابزارهای جدید به کشور واردشده و تحولاتی در شکل به وقوع پیوسته، اما مدیریت و فرهنگ‌سازی مغفول مانده است. ازاین‌رو ایران وابسته به کشورهایی که فناوری را از آنجا وارد می‌کند شده است؛ چراکه در ایران دانش، فرهنگ و مدیریت لازم برای استفاده از تکنولوژی‌های جدید وجود ندارد. ایران هیچ‌کدام از ابعادی که در تاریخ توسعه غرب می‌توانید پیدا کنید را دارا نیست. اقتصاد ما نفتی و گازی است و سیاست‌ها متکی بر دانش امروز نیست. درواقع در همه عرصه‌های استفاده ناقص از تکنولوژی می‌شود. برای مثال در بخش خودرو پیشرفت جدی نداشته‌ایم و از طرفی هم فرهنگ خودرو سواری در جامعه جا نیفتاده است، در بخش راهنمایی و رانندگی هم می‌بینیم که استفاده ناقص از تکنولوژی می‌شود.

در رابطه با استفاده از فناوری‌های جدید در راستای رشد اقتصادی نیازمند چه تحولاتی هستیم؟
 به‌طور کل باید گفت که اگر در یک کشور به دنبال رشد صنعت باشیم باید بسترهای دیگر را نیز فراهم کنیم، اقتصاد باید رقابتی، نوآورانه، تخصصی و انعطاف‌پذیر باشد. علاوه بر این درعین‌حال نیازمند پشتیبانی دانشگاه و نهادهای فرهنگی هستیم و نظام حقوقی متناسبی نیز باید شکل گیرد.
 با تشویق نوآوری در صنعت می‌توان از تجربه‌های مشابه کشورهای دیگر که موفق عمل کرده‌اند، استفاده کرد؛ در این صورت است که نوآوری واقعی اتفاق می‌افتد اگرنه توسعه سطحی خواهد بود. معضل اصلی در این مشکل مدیریت است، مدیریتی که در کشورهایی مانند مالزی، کره‌جنوبی، ژاپن و سنگاپور موفق عمل کرده است.
در ژاپن امپراتوری تمام اختیارات قانونی را به جامعه داد و روش‌های نوسازی و استفاده از صنعت و فناوری را با آموزش گسترش‌داد.
تحولاتی که در ژاپن اتفاق افتاد متکی بر نیروی انسانی و مدیریت بوده است و عامل مهم‌تری که در این زمینه نقش داشت، بومی‌سازی دانش امروز است که در این راستا دانشگاه‌ها نقش و عملیات جدی و گسترده برای فراهم کردن زیربناها و بومی‌سازی دانش داشتند.
 اما در ایران بومی‌سازی دانش شکل نگرفته است، کتاب‌های ترجمه‌شده در دست دانشجویان قرار می‌گیرد، درحالی‌که درک و حس متناسب با جامعه ما را ندارند.
 درواقع کشورهایی که در استفاده از تکنولوژی موفق عمل کرده‌اند فناوری غربی را وارد و آن را بومی‌سازی کرده‌اند. کشور ما هم می‌تواند به این موفقیت دست پیدا کند و در این راستا نیازمند مدیریت مدرن و دانش‌محور هستیم. از همه مهم‌تر، کشور ما نیازمند طرح جامع اصلاحی است تا همه ابعاد دیده شود. در حال حاضر مدیران تک‌بعدی می‌بینند. اگر مدیریت اصلاح شود می‌توان از تجربه غربی‌ها استفاده درست کرد. البته فرهنگ‌سازی نیز در جامعه ما نقش کلیدی دارد، مردم ما سرخورده و بی‌اعتماد هستند و دلسوزی ندارند. ما هم می‌توانیم با توجه به فرهنگ ایرانی و تئوری‌پردازی و ایجاد طرح و برنامه در دانشگاه‌ها و استفاده از تجربه‌های کشورهای دیگر به پیشرفت برسیم.


چاپ