توسعه کاربرد فناوری نانو در صنایع کشور

در شماره‌های پیشین صمت در همین صفحه، تعدادی از طرح‌های نوآورانه فناوری‌های نوین، به‌ویژه نانوفناوری، با هدف جذب و مشارکت سرمایه‌گذاری، معرفی شدند. خوشبختانه در سال‌های گذشته، بسیاری از طرح‌های نانویی در کشور، به تولید انبوه و صنعتی رسیده‌اند. در این شماره، تعدادی از این محصولات معرفی می‌شوند.

صنعت نفت، گاز و پتروشیمی
همزمان با معرفی فناوری نانو در دنیا، شرکت‌های بین‌المللی نفتی تلاش کرده‌اند، برای پیشرو ماندن در عرصه رقابت، از مزایای این فناوری استفاده کنند. در ایران هم طرح‌های متنوعی در این صنعت با استفاده از فناوری نانو، طراحی شده و به انجام رسیده‌اند. از اقدامات راهبردی در این زمینه می‌توان به تشکیل کمیته مشترک بین ستاد نانو با شرکت ملی پالایش برای بررسی مشکلات موجود در صنایع پالایشی و رفع آنها با استفاده از فناوری نانو و عرضه محصولات برپایه فناوری نانو به پالایشگاه‌ها و شرکت‌های زیرمجموعه اشاره کرد.


صنعت ساختمان
نانوذرات در صنعت ساختمان که مهم‌ترین آنها، نانولوله‌های کربنی و دی‌اکسید تیتانیوم هستند، بیشتر در سازه‌های اصلی، باعث افزایش خواص مکانیکی نمونه‌ها شده و در بخش نازک‌کاری نیز کاربرد نانوپوشش‌ها در نماهای داخلی و خارجی ساختمان‌ها، از اهمیت ویژه برخوردار شده است. از سال گذشته مبحثی جدید در زمینه نانو با مباحث مقررات ملی اضافه شده است. در حال حاضر محصولات متنوعی در حوزه ساخت‌وساز در کشور در مقیاس صنعتی تولید و در بازار عرضه می‌شوند. برخی از این محصولات عبارتند از:


اتصالات پی‌وی‌سی که استفاده از نانوذرات در ساخت و طراحی این محصولات، باعث افزایش چشمگیر خواص مکانیکی از جمله بهبود مقاومت به ضربه، استحکام مناسب و مقاومت در برابر حرارت و سایش شده است.
پروفیل نانویی پی‌وی‌سی دیگر محصول نانویی در این زمینه است که در کشور تولید می‌شود.
لوله‌های ۳لایه فاضلاب بی‌صدا:
 از این لوله‌ها که در کشور با استفاده از فناوری نانو تولید می‌شود، برای کاهش صدای سیال عبوری در محیط، در انشعابات فاضلاب خارج از ساختمان استفاده می‌شود. شیشه‌های کنترل‌کننده انرژی از محصولات مهم تولیدی کشور در زمینه فناوری نانو است در این شیشه‌ها که با استفاده از فناوری تهیه می‌شود تا حد زیادی کاستی‌های شیشه‌های معمولی به‌ویژه در زمینه اتلاف انرژی حرارتی رفع شده است. عبور نور مرئی بالا، عایق حرارتی مناسب در فصل گرم و سرد و انعکاس درصد زیادی از اشعه مادون قرمز از ویژگی‌های این محصول به شمار می‌رود.


کاشی و سرامیک آنتی‌باکتریال
این نوع کاشی از دیگر محصولات نانویی کشور در زمینه صنعت ساختمانی است. کاشی و سرامیک آنتی‌باکتریال خاصیت ضدعفونی‌کنندگی قوی و عمر بالا دارد. نانوذرات به‌کار رفته در لعاب آن، محیط را در برابر هرگونه بیماری و باکتری ایزوله می‌کند.
کفپوش نانویی مقاوم به سایش
افزودن نانوذرات به کفپوش‌ها باعث افزایش سختی و کاهش افت وزن در اثر سایش آنها شده که در نتیجه طول عمر بیشتر محصول را درپی خواهد داشت.


نانو امولسیون ایجادکننده پوشش آبگریز
تمام مصالح ساختمانی در معرض تخریب‌های محیطی شامل آب، باد و حمله‌های میکروارگانیسمی قرار دارند. آبگریز کردن سطوح موجب حفاظت مصالح ساختمانی به‌ویژه نمای ساختمان از رطوبت و تخریب‌های واردشده بعدی می‌شود. با این محصول تولیدی داخل می‌توان پوشش نانویی آبگریز را روی سطوح مورد نظر اعمال کرد.
شرکت‌های صنعتی داخلی، همچنین محصولات نانویی در حوزه رنگ و رزین تولید می‌کنند. از این محصولات می‌توان به رنگ ترافیکی نانو، رنگ ترک تزئینی، رنگ عایق حرارتی نانو و رنگ خودتمیز شونده اشاره کرد.


محصولات حوزه کامپوزیت و پلیمر
۱ـ نانوافزودنی پی‌وی‌سی: استفاده از این نانوذرات در پی‌وی‌سی‌ها، باعث بهبود خواص مکانیکی، ازجمله استحکام ضربه، افزایش مقاومت به حرارت و شفافیت محصول به میزان چندین‌برابر می‌شود. درحال‌حاضر برخی از شرکت‌های سازنده لوله و اتصالات، پروفیل در و پنجره از این محصول تولید داخل استفاده می‌کنند.
۲ـ گرانول آنتی‌باکتریال بر پایه نانوذرات نقره: این محصول که در ساخت قطعات کامپوزیتی پلیمری به‌کار می‌رود، برای ازبین بردن باکتری‌ها، ویروس‌ها در صنایع مختلفی همانند خودروسازی، لوازم خانگی، قطعات پلیمری بیمارستانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این محصول در شهرک صنعتی البرز در استان قزوین به‌وسیله یک شرکت داخلی تولید می‌شود.
۳ـ نانوکامپوزیت عایق صدا: این محصول مناسب برای تزریق لوله و اتصال فاضلابی با عبورپذیری کم صدا است. این محصول باعث کاهش آلودگی صوتی در لوله‌های فاضلابی ساختمان‌های مسکونی می‌شود. درحال‌حاضر یک شرکت تولید لوله و اتصالات، از این محصول استفاده می‌شود.

 


حوزه نانوپوشش
۱ ـ پوشش‌دهی ابزارهای برش و شکل‌دهی فلزات: استفاده از نانو پوشش‌ها، ابزارهای برشی و شکل‌دهی فلزات را سخت‌تر و مقاوم‌تر می‌کند، که نتیجه آن افزایش عمر کاری ابزارهاست.
۲ـ پوشش‌دهی انواع قالب‌ها
۳ـ ورق‌های فولادی تزئینی: یکی از شرکت‌های داخلی انواع نانوپوشش‌ها را روی ورق‌های فولادی انجام می‌دهند. این‌کار خواص ویژه‌ای ازجمله ظاهری زیبا، تنوع در رنگ‌های انتخابی، خواص خوردگی، سایش و اکسیداسیون عالی، ضدخش، آنتی‌باکتریال، ضداثرانگشت و افزایش چندین‌برابر عمر کاری را به این محصولات می‌بخشد.
۴ـ کاشی، سرامیک و چینی دارای نانوپوشش‌های تزئینی
۵ـ دستگاه صنعتی لایه نشانی به روش قوس کاتدی

 


محصولات تولیدی نانویی کشور در حوزه کشاورزی
۱ـ انواع بسته‌بندی محصولات خوراکی بر پایه نانوکامپوزیت‌های پلیمری: بسته‌بندی‌های ساخته شده از نانوکامپوزیت‌های پلیمری، موجب افزایش عمر مواد غذایی داخل بسته‌بندی می‌شود، مشخصه اصلی این محصولات این است که با استفاده از ترکیبات نانومتری در داخل پلیمر، امکان عبور اکسیژن از دیواره‌های پلیمری بسته‌بندی و تاثیر آن بر مواد غذایی بسیار اندک می‌شود.
۲ـ دستگاه تصفیه هوای صنعتی سردخانه،
جاذب گاز اتیلن
۳ـ نانوزئولیت جاذب گاز اتیلن: این محصول با جذب کردن گاز اتیلن، باعث افزایش ماندگاری میوه و سبزیجات می‌شود.
۴ـ نانوذرات کیتوسان حامل منتول با خاصیت ضدقارچ:
با استفاده از این نانوذرات می‌توان آفات نباتی و میکروارگانیسم‌های بیماری‌زای گیاهان را از بین برد.
۵ـ نانوامولسیون آفت‌کش گیاهی: استفاده از آفت‌کش‌های گیاهی و بیولوژیک، گام بزرگی در تولید محصولات کشاورزی سالم به شمار می‌رود. این حشره‌کش گیاهی از انواع مواد موثر گیاهی گرفته شده است.
۶ـ کیسه زباله نانوکامپوزیت آنتی‌باکتریال با رایحه گیاهان دارویی


چاپ