تولید کاتالیست در کشور، اقتصادی نیست

کاتالیست از قطعات ضروری و گران‌قیمت خودرو به‌شمار می‌رود که تاثیر زیادی بر کاهش آلایندگی گازهای خروجی اگزوز خودرو دارد. با وجود فعالیت تولیدکنندگانی در این زمینه، اما همچنان کمبودهای زیادی وجود دارد.

پیش‌تر یکی از تولیدکنندگان فعال در این حوزه از راه‌اندازی خط تولید کاتالیست‌های نانویی در ابتدای دهه ۹۰ به صمت گفت و عنوان کرد، از ویژگی‌های کاتالیست‌های نانویی افزایش طول عمر آنهاست. علاوه‌بر آن، از نظر کیفی، تاثیر بیشتری روی تبدیل آلاینده‌های سمی به آلاینده‌های غیرسمی دارند. گازهای سمی که از موتور خودرو خارج می‌شود شامل co(مونوکسیدکربن)، Hc(هیدروکربن‌های نسوخته) و NOx (ناکس) است. این گازهای سمی وقتی از کاتالیست رد می‌شوند در اصل فعل و انفعال شیمیایی انجام شده و به گازهای غیرسمی مانند ۲ CO(دی‌اکسید کربن)، O۲ H (بخار آب) و ۲ N (نیتروژن) تبدیل می‌شود. فریدون ویسه گفته بود: فناوری و دانش فنی را در اختیار داریم تنها نیاز به افزایش ماشین‌آلات تولید است که حداکثر در مدت ۴ ماه می‌توانیم تا ۱۰میلیون کاتالیست نانویی تولید کنیم. با تولید کاتالیست نانویی در کشور حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد کاهش ارزبری خواهیم داشت. بخشی امور دیگر مربوط به این قطعه را نیز قرار است با همکاری دانشگاه به سرانجام برسانیم که اگر محقق شود می‌توان ادعا کرد تا ۸۰درصد ارزبری برای تامین این قطعهرا کاهش داده‌ایم. برای تامین کاتالیست در کشور مشکلاتی وجود دارد به‌طوری‌که عضو هیات‌مدیره انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان کشور گفت: زمانی تولید کاتالیست در کشور افزایش پیدا می‌کند که میزان تقاضا برای این کالا افزایش پیدا کند، در این صورت، تعداد شرکت‌های تولیدکننده کاتالیست بیشتر شده و علاوه‌بر قیمت رقابتی دیگر نیازی به واردات نخواهیم داشت.

چرایی کمبود کاتالیست

طول عمر کاتالیست به عوامل زیادی برمی‌گردد که یکی از آنها، سوخت است. هرقدر آلایندگی سوخت بالا باشد، طول عمر کاتالیست کوتاه می‌شود. البته در هر صورت کاتالیست یکی از قطعات ضروری خودرو بوده که می‌توان با فناوری روز کارآیی آن را افزایش داد. تولید و تامین آن در کشور منوط به رفع مشکلات و برخی چالش‌های است که در این زمینه رضا رضایی، عضو هیات‌مدیره انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان کشور درباره روند تولید کاتالیست در کشور و اینکه خودروهای داخلی به‌دلیل کمبود این قطعه امکان تجاری‌سازی را پیدا نمی‌کنند، اظهار کرد: ۳ تا ۴ مجموعه تولیدی کاتالیست در کشور فعال هستند که این مجموعه‌ها به‌تازگی وارد این عرصه شدند و هنوز نتوانستند با توجه به نیاز خودروسازان تولید داشته باشند. به گزارش سایپانیوز، این فعال صنعت قطعه ادامه داد: کاتالیست قطعه‌ای مهم در خودرو است که باعث می‌شود میزان گازهای سمی و خطرناک که از اگزوز خارج می‌شود را ۸۰ تا ۹۰ درصد کاهش دهد، اگر این قطعه نباشد به‌دلیل رعایت مسائل زیست‌محیطی، خودروها شماره‌گذاری نخواهند شد.

رضایی با بیان اینکه بخشی از کاتالیست مورد نیاز خودروهای تولید داخل با واردات و بخشی دیگر، از سوی تولیدکنندگان ایرانی تامین می‌شود، افزود: کشورهای خودروساز در تولید تمام قطعات مربوط به خودرو خودکفا نیستند و قطعاتی که در زمره‌های صنایع های‌تک است را از سایر کشورها خریداری می‌کنند. این قطعه‌ساز تاکید کرد: اگر قرار باشد تولید کاتالیست در کشور افزایش پیدا کند نیاز به این است که میزان تقاضا برای این کالا افزایش پیدا کند تا تولید آن توجیه اقتصادی داشته باشد، در غیر این صورت، تولیدکنندگان کاتالیست نمی‌توانند سطح تولید خود را بالا ببرند. عضو هیات‌مدیره انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان کشور با بیان اینکه درحال‌حاضر قیمت این محصول بالا است و تا زمانی که این قطعه به تولید انبوه نرسد از قیمت آن کاسته نخواهد شد، گفت: برای اینکه افزایش تقاضا در تولید کاتالیست رخ دهد نیاز به این است که دارندگان خودروهای کارکرده هم نسبت به تعویض کاتالیست خودروها اقدام کنند. با رشد تقاضا، شاهد رشد تولید خواهیم بود و در نهایت قیمت تمام شده کاهش می‌یابد. رضایی درباره چرایی کمبود کاتالیست، تصریح کرد: چند عامل باعث شده که تامین کاتالیست خودرو با مشکلاتی روبه‌رو باشد، از جمله این چالش‌ها می‌توان به تحریم‌ها، شیوع کووید۱۹، محدودیت در نقل و انتقال ارز و حتی کمبود ارز اشاره کرد. این فعال صنعت قطعه با بیان اینکه کاتالیست یکی از قطعاتی است که با کمبود آن نمی‌توان خودروها را به مرحله تجاری‌سازی رساند، گفت: با وجود مشکلات گسترده‌ای که شرکت‌های خودروسازی دارند و کمبود نقدینگی که همواره با آن روبه‌رو هستند، دشوار است که خرید قطعات مورد نیاز در حجم گسترده انجام شود. او تصریح کرد: برای اینکه شرکت‌های خودروسازی بدون وقفه تجاری‌سازی خودروها را ادامه دهند، بهتر است که به آنها نقدینگی تزریق شود و همچنین سیاست‌گذاران سطح همکاری‌های خود را ارتقا داده تا قطعات مورد نیاز صنعت خودرو مانند کاتالیست در گمرک‌ها نماند و با سرعت ترخیص شود. وی یادآور شد: اقتصاد خوب در تولید است؛ یعنی زمانی شاهد رونق و جهش اقتصادی خواهیم بود که تولید با وضعیت بهتری فعالیت کند؛ اگر در این بخش عملکردمان خوب نباشد به نتیجه مطلوب نمی‌رسیم.
او افزود: زیرسوال بردن صنعت خودرو و محصولات خودروسازان نمی‌تواند کارساز باشد. معتقدم با جدایی صنعت خودرو از سیاست، می‌توان در این حوزه به جایگاه بهتری رسید.
رضایی اظهارکرد: ۷۰ درصد قیمت قطعات خودرو مواد اولیه است، با علم بر این موضوع، نباید عملکرد شرکت‌های قطعه‌سازی و خودروسازی را زیرسوال برد.

ضرورت حضور دانش‌بنیان‌ها

بهرام شهریاری از دیگر کارشناس صنعت خودرو و قطعه گفت: خودروسازان تا تامین کاتالیست خودرو، امکان تجاری‌سازی خودروهایی که در پارکینگ‌های‌شان وجود دارد را ندارند. به گزارش سایپانیوز، شهریاری درباره اینکه تولید کاتالیست خودرو در کشور با چه چالش‌هایی روبه‌رو است، بیان کرد: کاتالیست خودرو به جز آنکه به مواد معدنی نیاز دارد، به فناوری روز هم وابسته است؛ بنابراین صنعت خودرو همواره یکی از دغدغه‌هایش تامین کاتالیست برای خودروها بوده است. وی افزود: نصب کاتالیست روی خودروها یک الزام زیست‌محیطی است و اگر رعایت نشود، خودروسازان نمی‌توانند خودروها را شماره‌گذاری کنند، بدین جهت خودروسازان تا تامین این قطعه امکان تحویل خودروهای تولید شده به مردم را ندارند. او عنوان کرد: اگر کاتالیست وی خودروها نصب نشود، آلودگی زیست‌محیطی ایجاد کرده است، زیرا کاتالیست از انتشار دی‌اکسید کربن می‌کاهد. این کارشناس صنعت خودرو اظهار کرد: ما در کاتالیست به واردات نیاز داریم و از آنجا که همه کشورها درگیر کرونا و کووید۱۹ هستند، واردات کالا با دشواری‌هایی همراه شده است، بدین جهت تجاری‌سازی خودروها با تاخیرهای ناخواسته همراه است. 
 شهریاری خاطرنشان کرد: به‌جز مواد معدنی فرآوری شده که برای تولید کاتالیست خودرو نیاز است و در برخی از کشورها وجود دارد، فناوری تولید کاتالیست بسیار پیچیده است و همین امر موجب شده میزان تولید کاتالیست در کشور بسیار کم و محدود باشد. وی گفت: زمانی که تولید کاتالیست محدود است امکان تامین نیاز دو خودروساز کشور فراهم نمی‌شود؛ بنابراین خودروسازان مجبور به دپو خودروها هستند تا با تولید یا واردات نیاز خود را تامین کنند. شهریاری گفت: اگر مجموعه‌های دانش‌بنیان در حوزه تولید کاتالیست خودرو، ورود کنند، اتفاق‌های بزرگی در این حوزه رخ خواهد داد که در نتیجه، این امر به نفع صنعت خودرو و کاهش واردات کاتالیست خواهد بود.


چاپ