مهارت نیروی انسانی؛ مهار آتش پتروشیمی

گروه صنعت: بالا بردن مهارت‌ها و انگیزه نیروی انسانی در کنار بروزرسانی و بالا بردن سطح استانداردها در صنعت پتروشیمی می‌تواند از وقوع آتش‌سوزی‌های سریالی در آینده جلوگیری کند. این موضوعی است که در نشست خبری ۳۰ مرداد با عنوان «واکاوی دلایل حوادث آتش‌سوزی اخیر در صنعت پتروشیمی» مطرح شده است.

به گزارش صمت، آتش‌سوزی‌های اخیر در مجتمع‌های پتروشیمی ذهن صاحب‌نظران صنعتی را بیشتر به خود جلب کرد؛ چراکه این حوادث به‌صورت سریالی از آتش‌سوزی‌ها درآمده که امکان وقوع اتفاقات مشابه را تقویت می‌کند. ابتدا در پتروشیمی بوعلی، بعد از آن خط اتیلن غرب، سپس حادثه پتروشیمی بیستون و بعد از آن در بندر امام؛ در تمام این حوادث ذهن هر بیننده و شنونده‌ای که با ادبیات صنعتی آشنایی داشته باشد تنها روی وقوع یک حادثه اتفاقی و بدون دلیل تمرکز نمی‌کند بلکه به این نتیجه می‌رسد که به‌طور قطع مجموعه عوامل و دلایلی باعث وقوع چنین رویدادهایی شده است؛ رویدادهایی که نمی‌توان آنها را از موضوعاتی همچون ایمنی، محافظت و بهداشت صنعتی دور کرد. به ویژه که نحوه نظارت‌ها و رسیدگی به ماشین‌آلات و تجهیزات و توجیه‌پذیری نیروی انسانی فعال در این مجتمع‌ها نیز باید در کنار عامل نخست بررسی شود. این موارد موضوعات کلی و در عین حال چالشی بود که در نشست خبری«واکاوی دلایل حوادث آتش‌سوزی اخیر در صنعت پتروشیمی» در محل شرکت ملی صنایع پتروشیمی و با حضور علی‌محمد بساق‌زاده، مدیر کنترل تولید شرکت ملی صنایع پتروشیمی و حمیدرضا عجمی، مدیر اچ‌اس‌ای پتروشیمی مورد بحث اصحاب رسانه قرار گرفت.


سریال دنباله‌دار آتش‌سوزی
حمیدرضا عجمی، مدیر بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست پتروشیمی در این نشست ضمن تاکید بر رعایت دستورالعمل‌ها و ضوابط تعیین‌شده برای ایمنی و حفاظت در مجتمع‌های پتروشیمی گفت: زمانی که چند حادثه به صورت سریالی به وقوع می‌پیوندد این نکته در ذهن شکل می‌گیرد که حوادث دیگر نیز ممکن است اتفاق بیفتد. از این‌رو باید روی اعمال دستورالعمل‌ها و تجهیز نیروی انسانی و نظارت‌ها بیشتر تاکید کرد. با این حال حوادث صنعتی در همه کشورهای دنیا غیرقابل پیش‌بینی است. البته اگر وقوع حوادثی که ناشی از بی‌توجهی است با دستورالعمل‌ها رعایت و کنترل شود می‌تواند ضریب وقوع حوادث بیشتر را کاهش دهد. مدیر اچ‌اس‌ای شرکت ملی صنایع پتروشیمی با ابراز تاسف از حوادث آتش‌سوزی اخیر در صنعت پتروشیمی گفت: البته خوشحال هستیم که درمجموع این حوادث آسیب جانی نداشته‌ایم و صدمه‌ها جزئی بوده است.


فصل مشترک تمامی آتش‌سوزی‌ها
عجمی درباره نقش حوادث سایبری در وقوع آتش‌سوزی‌های اخیر نیز گفت: ممکن است وقوع دنباله‌دار آتش‌سوزی پتروشیمی‌ها احتمال حوادث سایبری را در آنها تقویت کند. البته در این زمینه سازمان‌های متولی باید پاسخگو باشند. ما هم حاضر هستیم برای پایش‌های نظارتی گزارش‌های تکمیلی را در اختیار آنها قرار دهیم. در همین زمینه کارگروهی تشکیل شده که مشخص شود آیا دلیل این حوادث حملات سایبری بوده یا خیر. وی با اشاره به وظایف بخش اچ‌اس‌ای نیز گفت: فعالیت‌های اچ‌اس‌ای حاکمیتی است. از سال‌ها قبل نیز که مدیریت اچ‌اس‌ای مطرح شده دستورالعمل‌های بهداشت صنعتی، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل به موازات آن تدوین شده است. البته تکمیل فرآیندها و آیین‌نامه اندکی زمان می‌برد. با این حال باید به یاد داشته باشیم که حوادث در هر صنعتی دلایل ریشه‌ای و بنیادی دارد. ناکارآیی تجهیزات و ماشین‌آلات، ساختار مدیریتی، کمبود آموزش و خطای انسانی از دلایلی است که می‌تواند در وقوع حادثه در هر صنعتی دخیل باشد. عجمی، فصل مشترک تمامی حوادث آتش‌سوزی‌های پتروشیمی را رعایت نکردن دستورالعمل‌های ایمنی عنوان و اظهار کرد: مواجه شدن با آتش‌سوزی به تخصص بالایی نیاز دارد که در این زمینه تمامی دستورالعمل‌های ویژه فرماندهی بحران در سطوح مختلف و سلسله‌مراتبی تدوین شده است. البته ورود استانداری و فرمانداری با وجود امکانات به اندازه پتروشیمی‌ها نشان از حس تعهد و مسئولیت برای مدیریت بحران است.


برنامه‌هایی برای ایمنی
عجمی با تاکید بر اینکه این حوادث یکدفعه رخ نمی‌دهد و دلایل مختلفی موجب می‌شود تا این حوادث پشت سر هم به وقوع بپیوندد، تصریح کرد: حوادثی مانند پتروشیمی بوعلی و پتروشیمی بیستون از این قبیل حوادث است اما ماجرای خط اتیلن غرب کمی متفاوت از دیگر حوادث است؛ چراکه شرکت ملی گاز ایران که در آن ناحیه پروژه‌ای را در حال اجرا داشت موجب وقوع این حادثه شد که البته این شرکت سعی کرده بود قوانین اچ‌اس‌ای را رعایت کند. عجمی درباره بروزرسانی امکانات پتروشیمی‌ها به‌عنوان عامل اصلی در مواجهه با بحران‌ها نیز گفت: برون‌سپاری فعالیت‌ها و فرآیندهای نظارتی باعث می‌شود که بتوانیم یک نظارت مستمر را پیش ببریم. از این رو از هلدینگ‌های صنعتی خواسته‌ایم تا برنامه‌های ممیزی خود را برای بررسی وضعیت ایمنی ارائه دهند. همچنین تصمیم گرفته شده تا وظایف اچ‌اس‌ای به صورت هماهنگ میان مجتمع‌های پتروشیمی که در مناطق ویژه اقتصادی وجود دارند، رعایت شود و الزامات جدی به هلدینگ‌ها ابلاغ شده است. به علاوه اینکه امکانات و تجهیزات و سیستم‌های فشار بالا برای ایمنی بیشتر به وجود آمده‌اند. همچنین قرار است که اصل یکپارچگی در سیستم حفظ شود.


الزاماتی برای پتروشیمی‌ها
مدیر اچ‌اس‌ای شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اشاره به ارائه نسخه‌های ۳ و ۴ جلدی به تمام شرکت‌های پتروشیمی خصوصی گفت: در سال‌های گذشته و امسال نیز دستورالعمل‌ها و طرح‌های اچ‌اس‌ای به‌طور کامل به این شرکت‌ها ارائه می‌شد و این دستورالعمل‌ها و ابلاغیه‌ها مانند قانون باید اجرا شود؛ چراکه شرکت ملی صنایع پتروشیمی وظیفه حاکمیتی دارد و بخش خصوصی ملزم به اجرای آنهاست اما متاسفانه براساس اسناد موجود مشخص است که شرکت‌های خصوصی این دستورالعمل‌ها را اجرا نمی‌کردند. وی همچنین با اشاره به تدوین آیین‌نامه‌های اچ‌اس‌ای گفت: آیین‌نامه‌های جدی در زمینه رعایت اچ‌اس‌ای در حال تدوین است که با تدوین آن همه شرکت‌های خصوصی موظف به اجرای این آیین‌نامه هستند و شرکت ملی صنایع پتروشیمی نیز وظیفه نظارتی خود را با دقت بیشتری انجام خواهد داد.


سطوح فرماندهی بحران
عجمی با اشاره به اینکه در خبرها عنوان شد که فرماندهی بحران در شرکت ملی صنایع پتروشیمی وجود ندارد، تاکید کرد: براساس دستورالعمل‌هایی که به شرکت‌های پتروشیمی داده شده، فرماندهی بحران در سطوح مختلف تعیین شده که در سطح یک مسئولان ارشد مجتمع پتروشیمی، در سطح۲ مسئولان ارشد منطقه ویژه اقتصادی و در سطح۳ مسئولان استانی فرماندهی بحران را بر عهده دارند که بنا به شرایط مختلف این فرماندهی‌ها تغییر می‌کند. مدیر بخش بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست پتروشیمی درباره استفاده از امکانات شرکت‌های خارجی برای بالا بردن ضریب ایمنی در پتروشیمی‌ها نیز گفت: بسیاری از شرکت‌های تولیدی ما تحت لیسانس شرکت‌های خارجی هستند و زمانی که یک شرکت خارجی دانش فنی خود را می‌فروشد به تبع مجموعه اسناد و دستورالعمل‌های ایمنی که با آن کار کرده‌اند را نیز در اختیار قرار می‌دهند.


کمبود بودجه و قانون نداریم
عجمی در پاسخ به سوال صمت درباره الزامات قانونی شدن دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های اچ‌اس‌ای در صنعت پتروشیمی گفت: بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های تعیین شده به خودی‌خود لازم‌الاجراست. وی در پاسخ به سوال دیگر صمت درباره ردیف‌های بودجه تعیین‌شده برای بهبود وضعیت اچ‌اس‌ای در پتروشیمی گفت: در صنعت پتروشیمی برای بخش اچ‌اس‌ای ردیف بودجه مجزا تعیین و محدوده کاری نیز مشخص شده است. عجمی افزود: سالیان سال است که مجتمع‌های پتروشیمی در کشور فعالیت می‌کنند و اشتغالزایی که در این صنعت به وجود می‌آید دست‌کم ۳۰ برابر است. به عبارتی به ازای یک شغل در پتروشیمی در زیرمجموعه این صنعت ۳۰ شغل ایجاد می‌شود. همچنین ارزش‌افزوده‌ای که این صنعت برای کشور دارد بسیار است. وی با اشاره به تجهیز سازه‌ها و موضوع طراحی صنعتی در پتروشیمی‌ها و ارتباط آن با وقوع آتش‌سوزی‌های اخیر گفت: اگر مشکل از این ناحیه بود به طور قطع باید اتفاقات بیشتری رخ می‌داد.


بروزرسانی استانداردها
علی‌محمد بساق‌زاده، مدیر کنترل تولید شرکت ملی صنایع پتروشیمی نیز در این نشست با اشاره به دلایل وقوع حوادث آتش‌سوزی‌های اخیر گفت: اگر آزمایش‌های فنی براساس استاندارد انجام می‌شد می‌توانستیم بگوییم هیچ حادثه‌ای رخ نمی‌داد از این‌رو باید استانداردها بروزرسانی شود و از هر حادثه‌ای که رخ می‌دهد با هدف جلوگیری و پیشگیری از رویدادهای مشابه درس گرفت.
بساق‌زاده با بیان اینکه بیشتر حوادث آتش‌سوزی پتروشیمی‌ها در بعدازظهر روی داده گفت: با بررسی و تجهیز نیروی انسانی می‌توان هم بازده را بالاتر برد و هم از بروز حوادث جلوگیری کرد.
وی درباره سطح هماهنگی بین سازمانی برای جلوگیری از حوادث مشابه در صنعت پتروشیمی گفت: هماهنگی و همکاری بین سازمان‌ها وجود دارد به گونه‌ای که در عین چابکی در یک رقابت سالم می‌توانند تصمیم‌گیری کنند. البته در صورت رعایت استانداردها و دستورالعمل‌ها بهره‌وری بیشتری حاصل می‌شود. بساق‌زاده تصریح کرد: از سال ۱۳۸۰ نشست‌های منظمی میان مسئولان شرکت‌های پتروشیمی برگزار شد که در این نشست‌ها آموزش‌های اچ‌اس‌ای به صورت بین‌المللی داده می‌شود. البته باید گفت که ۹۰درصد از مدیران عامل شرکت‌های پتروشیمی تجربه فعالیت در این صنعت را دارند. با این حال در این نشست‌ها ضمن بالا بردن تجربیات خود هماهنگی و نظارت بین شرکت‌های پتروشیمی نیز افزایش پیدا می‌کند.


زنگ خطر
بساق‌زاده با اشاره به اینکه پس از خصوصی‌سازی شرکت‌های پتروشیمی چابک‌تر شده‌اند، گفت: نکته مهم رعایت الزامات و دستورالعمل‌های اچ‌اس‌ای است؛ اگرچه امسال ۵ یا ۶ بخشنامه به شرکت‌های پتروشیمی در زمینه رعایت مسائل اچ‌اس‌ای داده شد اما رعایت نکردن این بخشنامه‌ها این حوادث را ایجاد کرد. بنابراین زنگ خطری شد برای شرکت‌های پتروشیمی تا جلوی ضررهای دیگر را بگیرند.


تجهیز نیروی انسانی
مدیر کنترل تولید شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اشاره به بالا بردن انگیزه‌های نیروی انسانی و شرایط بهتر کار گفت: باید در کنار بالا بردن استانداردها انگیزه نیروی انسانی را نیز برای بهبود شرایط در محیط کار بالا ببریم و اقداماتی انجام دهیم که بازده نیروی انسانی بالاتر برود تا این حوادث ایجاد نشود. این مقام‌مسئول در شرکت ملی صنایع پتروشیمی تاکید کرد: شاید بهترین کاری که می‌توان انجام داد پیشگیری، آموزش و بالا بردن مهارت‌های نیروی انسانی است که البته این موارد در سال‌های گذشته نیز رعایت می‌شد. بساق‌زاده با اشاره به وارد مدار شدن پتروشیمی بوعلی گفت: درحال‌حاضر تنها واحد پارازایلن این مجتمع فعال نیست که در یک برنامه کوتاه‌مدت قرار است این مجتمع وارد مدار شده و در برنامه‌ای بلندمدت قرار است اصلاحات جدی در این واحد انجام شود. وی اظهار کرد: شرکت بیمه اعلام کرد که حدود یکصدمیلیون دلار در مجتمع پتروشیمی بوعلی خسارت ایجادشده اما هنوز برآورد خسارت دیگر مجتمع‌های پتروشیمی انجام نشده و کارشناسان صنعت پتروشیمی مشغول مطالعه در این زمینه هستند.


چاپ