با استفاده از مصالح غیراستاندارد در ساختمان‌ها

نوسازها زود پیر می‌شوند

زهرا فریدزادگان - گروه صنعت: سال‌های نه‌چندان دور، مالکان خانه برای تغییر شکل محل سکونت خود و افزایش طبقات ساختمان ترجیح می‌دادند به‌صورت مستقیم وارد عمل شوند تا با نظارت مستقیم بر عملیات ساخت‌وساز از استحکام مصالح به کار برده‌شده در ساختمان اطمینان حاصل کنند.

این در حالی است که در سال‌های اخیر به دلایل متعددی ازجمله کمبود زمان و افراد ترجیح می‌دهند ساخت‌وساز را به پیمانکار تحویل داده یا خانه خود را با یک طبقه آپارتمان نوساز تعویض کنند. این اتفاق اگرچه باعث خانه‌دار شدن عده‌ای شده است، اما در سال‌های اخیر علاوه بر فراهم کردن زمینه فعالیت برخی افراد، زمینه تخلف و فعالیت‌های غیرمجاز برای تولید و ارائه مصالح غیراستاندارد را فراهم کرده است. استفاده از مصالح ساختمانی غیراستاندارد، معضلی است که در سال‌های اخیر گریبان صنعت ساختمان را به‌صورت محسوسی گرفته است تا جایی‌که کارشناسان مسکن در مورد غیراستاندارد بودن ساختمان‌های نوساز هشدار داده‌اند. بر این اساس سعی کرده‌ایم در این گزارش به استفاده از مصالح بی‌کیفیت و غیراستاندارد و علل و عوامل این روند و همچنین راهکارهای جلوگیری از کاربرد این مصالح در ساختمان بپردازیم.

 

مصالح استاندارد به‌اندازه کافی وجود دارد
موضوع مصالح غیراستاندارد و به‌کارگیری آن در ساخت‌وسازها، موضوعی است که مورد تایید مدیرکل نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد نیست.
به گفته فریدون بلغاری همه مصالح ساختمانی به‌جز مصالحی که به‌صورت فله‌ای فروخته می‌شود، مشمول استاندارد است اما نمی‌توان ادعا کرد که مصالح غیراستاندارد به‌هیچ‌وجه در بازار وجود ندارد.
وی وجود تولیدی‌های زیرزمینی را رد می‌کند و می‌گوید: مصالح ساختمانی، موادی نیست که بشود در یک فضای کوچک، آن‌هم در محیط شهر تولید و ارائه شود. اگر تولیدی‌های غیرمجاز وجود داشته باشد، به‌یقین خارج از محدوده شهر و در مکان‌های دورافتاده که امکان دسترسی به آن کم است. بلغاری ادامه می‌دهد: در حال‌حاضر به‌اندازه کافی مصالح ساختمانی استاندارد در بازار وجود دارد و نیازی به واردات یا استفاده از مصالح غیراستاندارد نیست و افرادی که در کار ساخت‌وساز از این مصالح استفاده می‌کنند، بی‌شک به دنبال درآمد بیشتر هستند نه کیفیت و استاندارد ساختمان.

 

تناقض میان صادرات و واردات
چندی پیش در خبرها آمده بود که ایران در حال برنامه‌ریزی برای صادرات مصالح ساختمانی به کشور قطر است. خبری که به نظر می‌رسد با شرایط کنونی بازار مصالح ساختمانی که گفته می‌شود غیراستاندارد است، کمی تناقض دارد.
بلغاری در توضیح این خبر می‌گوید: مصالح صادراتی باید دارای پروانه کاربرد علامت استاندارد باشد، در غیر این صورت مجوز صدور را دریافت نمی‌کند.
وی تاکید می‌کند: همه مصالح ساختمانی به‌جز مصالح فله‌ای، به‌صورت بسته‌بندی و شماره‌گذاری شده، همراه با مهر استاندارد به‌وفور وارد بازار می‌شود، بنابراین استفاده از مصالح غیراستاندارد، تخلف و در صورت شناسایی کارگاه‌های تولیدی، جریمه‌های سنگینی برای تولیدکنندگان در نظر گرفته خواهد شد، بلغاری مراجعه به سامانه سازمان استاندارد را اقدامی ضروری برای سازنده‌ها و خریداران عنوان می‌کند: به هرکدام از مصالح ساختمانی که مورد تایید سازمان استاندارد باشد، کد ۱۰رقمی داده می‌شود و افراد می‌توانند با مراجعه به سامانه این سازمان از سوءاستفاده افراد سودجو جلوگیری کنند.

 

واردات؛ مخل بازار مصالح
 یکی از کارشناسان مسکن و فعالان ساخت‌وساز، وجود مصالح ساختمانی غیراستاندارد در این صنعت را تایید می‌کند و با تاکید بر اینکه نظارت کافی برای جلوگیری از استفاده این مصالح وجود ندارد، می‌گوید: معمولا افرادی که از مصالح ساختمانی غیراستاندارد استفاده می‌کنند، بسازوبفروش هستند و ارزان بودن مصالح بی‌کیفیت، محرک خوبی برای استفاده این افراد در ساخت‌وساز است.
به گفته بیت‌الله ستاریان، بیشترین حجم مصالح غیراستاندارد وارداتی است، اگرچه بخش عمده‌ای از این مواد در کشور نیز تولید می‌شود، اما مواد وارداتی ارزان‌تر و برای سازنده، به‌صرفه‌تر است.
وی می‌افزاید: سازنده‌ها سعی می‌کنند از مصالح ساختمانی غیراستاندارد آهن یا سیمان در شاکله ساختمان استفاده کنند، چراکه خریدار پس از ساخت، نمی‌تواند غیراستاندارد بودن این مصالح را تشخیص دهد، اما در عوض از مصالح استاندارد مانند، رنگ، سرامیک و سنگ با برندهای معروف در ظاهر بنا استفاده می‌شود.
ستاریان مشکل اصلی استفاده از مصالح غیراستاندارد را علاوه بر کم شدن عمر ساختمان برای خریدار، هرز رفتن و پرتی این مصالح می‌داند: تنها خریدار متحمل ضرر و زیان ناشی از به‌کار رفتن مصالح غیراستاندارد نمی‌شود بلکه سازنده نخستین متضرر این مصالح است. برای مثال سازنده برای تهیه آجر هزینه زیادی را بابت حمل‌ونقل متحمل می‌شود، این در حالی است که بخشی از آجرها در زمان بارگیری دچار شکستگی می‌شوند، بخشی نیز هنگام تخلیه خرد می‌شوند.
وی سازمان نظام مهندسی را مسئول جلوگیری از این مورد می‌داند و تاکید می‌کند که در صورت نظارت بیشتر ناظران این سازمان و برخورد با افراد متخلف، سازنده‌ها نیز اجازه استفاده از این مصالح را نخواهند داشت.

 

غیرقابل تشخیص بودن مصالح بی‌کیفیت
برای پیگیری این موضوع و بررسی اقدامات سازمان نظام‌مهندسی در این زمینه با این سازمان تماس گرفتیم. آنچه ماحصل این تماس شد، واگذاری این مسئولیت به مرکز تحقیقات سازمان راه‌وشهرسازی بود که تماس‌های ما با مرکز تحقیقات سازمان راه‌وشهرسازی نیز بی‌پاسخ ماند و درنهایت نتوانستیم عامل اصلی و زمینه‌ساز تولید مصالح ساختمانی غیراستاندارد را بیابیم.
اما با توجه به موارد مطرح‌شده به این نتیجه می‌رسیم که مصالح ساختمانی غیراستاندارد با مشاهده قابل‌تشخیص نیست، بنابراین اگر یکی از ناظران این سازمان نسبت به استاندارد بودن یا نبودن مصالح تردید داشته باشد، باید مراتب را به شهرداری اعلام کرده و تقاضای آزمایش ماده به کارگرفته شده را ارائه دهد.
مصالح باید در آزمایشگاه مورد آزمایش قرار گیرد و در صورت تخلف یا استاندارد نبودن آن، دستور توقف پروژه صادر می‌شود که به نظر می‌رسد با توجه به پاسخگو نبودن مناسب این سازمان، بهتر است دقت بیشتری در انتخاب پیمانکار و انتخاب مصالح ساختمانی صورت گیرد.


چاپ