صنعت در سالی که گذشت

وضعیت مناسب بود اما مطلوب نبود

پایان قرن قرار داریم و سال پایانی قرن ۱۴ خورشیدی با تحریم و اپیدمی ویروس کرونا در حال پایان یافتن است.

صنعت با توجه به محدودیت‌های بین‌المللی و داخلی و مسائل و مشکلاتی که از گذشته بر تولید تحمیل شده است امسال را با افت تیراژ تولید و بازار در بخش زیادی از صنایع به پایان رساند. این در حالی است که صنایعی مانند صنایع دارویی‌بهداشتی، شوینده‌ها، غذایی و... وضعیت به نسبت بهتر از سایر صنایع داشتند.

رشد لکه‌ای در صنعت

نصراله محمدحسین فلاح، عضو هیات‌مدیره انجمن مدیران صنایع و کنفدراسیون صنعت ایران درباره وضعیت صنعت در سال ۹۹، به صمت گفت: صنعت یکدست نبوده و اتفاق‌ها لکه‌ای رخ داده است. به این معنی که برخی از صنایع حتی در بحران‌ها هم وضعیت خوبی داشته درحالی‌که بعضی دیگر در دوره آرامش هم مشکلات خود را دارند. وی افزود: امسال شرایط برخی صنایع نسبت به سال گذشته تفاوتی نداشت. صنعت ریخته‌گری از آن جمله بود. طرح‌هایی که به‌عنوان طرح‌های عمرانی معروف و از انتشار اوراق بهره‌مند بودند، رونق نسبی داشتند.

او ادامه داد: صنایعی مانند صنعت مواد غذایی و دارویی‌بهداشتی نسبت به سایر صنایع هم وضعیت و شرایطی به مراتب بهتر از سال ۱۳۹۸ داشتند. اما فراموش نکنیم ما در صنعت کشور همچنان با انقباض روبه‌رو هستیم. طبیعی است این موضوع خود را در اعداد رشد ناخالص داخلی که منفی شده نشان می‌دهد.

عضو هیات‌مدیره انجمن مدیران صنایع و کنفدراسیون صنعت ایران اظهارکرد: هر قدر فضا برای تولید لکه به لکه متفاوت است اما در یک چیز ثابت بوده و آن این است که رفتار برخی نهادهای دولتی آزاردهنده برای صنایع شده است. بعضی برخوردها از تجاهل و ندانستن گذشته و قابل اغماض نیست. درست مانند مشکلی که در حساب‌های بانکی افراد به‌وجود آمده و به بهانه سرکشی از حساب‌ها به‌دنبال گرفتن مالیات‌های غیرواقعی هستند.

محمدحسین فلاح در بخشی دیگر از سخنان خود گفت: یکی دیگر از چالش‌های موجود صنعت در سال ۱۳۹۹ این بود که به‌عنوان مثال اداره مالیات ارزش‌افزوده از شرکتی که در سال ۱۳۸۹ تعطیل شده و فعالیتی نداشته، درخواست مالیات می‌کند. مامور مالیات عنوان می‌کند این شرکت در این سال ۷۶ هزار تومان بدهی و پرونده داشته و باید مالیات می‌داده اما امروز باید ۱.۵ میلیون تومان جریمه عدم پرداخت ۷۶ هزار تومان را بدهد. او اظهارکرد: دولت به‌دلیل مشکلات اقتصادی خود در حال فشار آوردن به صنعت و تولیدکنندگان است.

ترخیص کالا از گمرک چالشی دیگر

عضو هیات‌مدیره انجمن مدیران صنایع و کنفدراسیون صنعت ایران در ادامه به مشکلات گمرکی کشور برای ترخیص کالاها اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات امسال صنعت، ترخیص نشدن مواد اولیه و کالاهای مورد نیاز تولید از گمرکات کشور بود. مدت زمان زیادی این محصولات در گمرک ماندند و به تاریخ انقضا نزدیک شدند یا برخی حتی تاریخ انقضا آنها هم گذشت. محمدحسین فلاح گفت: بسیاری از مواد خوراکی خراب شده و مقدار زیادی از اموال صنعتگران به این ترتیب از بین رفت. این برخورد در سال جهش تولید واقعا جای تعجب دارد. این چالش‌ها برای امسال در گمرکات کشور تجربه شد.

این مسئول صنعتی با اشاره به اتفاق‌هایی که در این صنعت رخ داد، اظهارکرد: یکی از صنعتگران دارای ۳ طرح صنعتی بود که ناگزیر باید بخشی از ماشین‌آلات و سخت‌افزارهای مورد نیاز خود را وارد می‌کرد. این تجهیزات وارد شد اما به مدت ۵ ماه در بنادر دپو شدند. علاوه بر این، هزینه‌های جانبی انبارداری و کارگر در این بنادر هم باید پرداخت کند؛ آن هم در شرایط کرونا. محمدحسین فلاح با بیان اینکه هزینه‌های حاشیه‌ای که به صنعت و صنعتگر تحمیل می‌شود زیاد است، گفت: اگر بخواهیم به شکل کلان به وضعیت صنعت کشور در سالی که گذشت اشاره کنیم، رشد لکه‌ای زیاد مهم نیست و در کلان شاهد توسعه و پیشرفتی در صنایع داخلی نبودیم.

مالیات و پاداش برای مالیات‌گیران

این مدیر صنعتی در ادامه سخنان خود گفت: وضعیت به‌گونه‌ای است که هر مامور مالیاتی بتواند مالیات بیشتری از صنعتگران بگیرد می‌تواند پاداش بیشتری داشته باشد. چنین شیوه‌ای منجر به برخی رانت‌ها در اخذ مالیات و فشار به تولیدکننده می‌شود.

محمدحسین فلاح، نرخ انرژی در کشور را یکی از مسائل بسیار جدی دانست و گفت: عنوان می‌شود قرار است نرخ برق برای واحدهای تولیدی بدون یارانه باشد، درحالی‌که صنعت ایران با انرژی ارزان توانسته وضعیت فعلی را داشته باشد. اگر به‌دنبال محک زدن توان و صنعت داخل هستیم باید نرخ تمام نهاده‌های تولید آزاد شود در این صورت مسائل خیلی متفاوت می‌شود.عضو هیات‌مدیره انجمن مدیران صنایع و کنفدراسیون صنعت ایران گفت: موضوع انرژی در کشور مسئله‌ای مهم است. هزینه برق آزاد برای واحدهای صنعتی مسئله‌ای بسیار حاد بوده که سال آینده خودش را نشان می‌دهد. وی افزود: نیروی انسانی از جمله مشکلاتی است که از سوی دولت‌ها به صنایع تحمیل شده و دولت نیروهای زیادی از صنعتگر طلب می‌کند.

چالش سامانه‌های کشوری

محمدحسین فلاح در ادامه سخنان خود درباره وضعیت صنعت در سال ۱۳۹۹ به شرایط سامانه‌ها اشاره کرد و گفت: سامانه‌های متعددی برای به‌اصطلاح راحتی تولید راه‌اندازی شده است اما همین سامانه‌ها خود سدی برای صنعت شده‌اند، زیرا این سامانه‌ها بسامان نبوده و شبکه‌ای عمل نمی‌کنند. او تصریح کرد: گاهی داده‌ها بارگذاری می‌شوند اما نرسیده به مرحله آخر حذف شده و مراحل باید از نو انجام شود. یا قرار بود با کارت ملی بدون نیاز به شناسنامه امور اداری انجام شود. این در حالی است که صنعتگر برای هر کار صنعتی باید شناسنامه و کارت ملی ارائه دهد و کپی رونوشت برابر اصل ۳ صفحه اول شناسنامه خود و همسرش را نیز همراه داشته باشد.محمدحسین فلاح در پایان گفت: این بروکراسی اداری تا کجا ادامه خواهد داشت، چراکه در این شرایط انرژی و زمان زیادی از صنعت و تولید این‌گونه به هدر می‌رود.

شرایط ناپایدار

آرمان خالقی، عضو هیات‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران درباره وضعت صنعت در سال ۹۹ به صمت گفت: در یک نگاه به صنعت می‌توان گفت وضعیت موجود قابل‌قبول است اما مطلوب نیست. اگر مشکلات فعلی مانند تورم، تحریم، رکورد، کرونا، بروکراسی و... نبود خیلی بهتر می‌توانست باشد.

وی افزود: مشکلات این‌چنینی در محیط کسب‌وکار کشور سبب شده مدیران بنگاه‌ها نتوانند به‌درستی تصمیم‌گیری کنند و در صنعت و اقتصاد اثربخش باشند.

او ادامه داد: هر قدر تغییرات و شوک‌های وارد شده کمتر باشد، طبیعی است که وضعیت تولید بهتر خواهد بود. او اظهارکرد: وقتی شرایط محیط کسب‌وکار به‌هر دلیلی که مربوط به محیط بیرونی است، شرایط پایداری نباشد، فعالیت‌ها را سخت‌تر می‌کند. در واقع تا تولید‌کننده بخواهد خود را با شرایط موجود منطبق کند، دوباره تغییرات جدید اعمال شده و شرایط به‌گونه‌ای دیگر می‌شود. این ناپایداری وضعیت را پیچیده می‌کند که به‌طور معمول این شرایط در کسب‌وکار کشور زیاد دیده می‌شود. عضو هیات‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با بیان اینکه این موضوع مسئله‌ای جدید نبوده و سال‌هاست صنعت کشور به آن مبتلاست، گفت: تمام این مشکلات یک سلسله ریزش و رویش داشتند. بعضی صنایع دچار افت تولید و بازار شدند و به ناچار تعطیل کردند و برخی برعکس شرایط کسب‌وکار و بازارشان رونق گرفت؛ در نتیجه رشد کردند.

او گفت: هر بنگاهی که توانست خود را با شرایط منطبق کند، رشد داشت و باقی اگر عقبگرد نکرده باشند، تفاوتی نسبت به سال گذشته نداشتند.

وضعیت مناسب

خالقی در بخش دیگری از سخنان خود به آسیب‌های محدودیت‌های بین‌المللی اشاره کرد و گفت: برخی تولیدکنندگان تولید برای صادرات داشته‌اند اما با اعمال تحریم علیه کشور بازار خود را از دست داده و ناچار محصولات را در بازار داخل عرضه می‌کنند. وی در ادامه یادآور شد: این وضعیت سبب شد مازاد تولید در بازار داخل داشته و تولیدات ویژه بازار داخل با تولیدات صادراتی وارد رقابت شوند. عضو هیات‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت اظهارکرد: برخی صنایع مانند نساجی، مواد غذایی، لوازم خانگی و... وضعیت بهتری داشتند اما برای صنعت ساختمان امسال، سال خوبی نبود. به‌ همان ترتیب، شرایط صنایع مرتبط با این صنایع هم به رونق و رکود آنها بستگی داشت. خالقی در پایان گفت: برای بررسی وضعیت صنایع کشور باید بررسی‌ها صنعت به صنعت باشد. البته در کلیت وضعیت مطلوب نیست اما مناسب است.

سخن پایانی

بنابر این گزارش، صنعت کشور در سال ۱۳۹۹ وضعیت نامناسبی نداشته اگرچه مطلوب نبوده است. برخی صنایع مانند صنایع بزرگ در مقایسه با صنایع کوچک وضعیت بهتری داشتند و توانستند از گردنه تحریم و شیوع ویروس کرونا راحت‌تر عبور کنند.

 فعالان صنعتی عنوان کردند صنایعی مانند دارو، آرایشی‌بهداشتی و... وضعیت به نسبت مطلوبی داشتند. اپیدمی شدن ویروس کرونا تولید اقلامی مانند الکل، ماسک، گان پزشکی و... را افزایش داد، درحالی‌که این اقلام در سال گذشته تیراژ امسال را نداشتند.

 


چاپ