نارضایتی مصرف‌کنندگان از کیفیت قطعات یدکی خودرو

تقلبی‌ها قابل شناسایی نیستند

صنعت

کمبود مواد اولیه، گرانی آنها و مشکلات نقدینگی صنعت خودرو سبب‌شده تیراژ تولیدخودرو افت داشته باشد و تامین قطعات مورد نیاز خط تولید با اماواگرهایی همراه شود. از سوی دیگر، قطعات یدکی نیز به‌دلیل مشکلات نقدینگی و تامین مواد اولیه با هدف کاهش قیمت تمام‌شده، گاهی با نزول کیفیت همراه شده است.

این درحالی است که مرجوع کردن قطعات یدکی تولید داخل که گارانتی ندارند از سوی فروشنده و تولیدکننده پذیرفته نشده و منجر به نارضایتی مصرف‌کنندگان شده است. این نارضایتی در حالی شکل‌گرفته که براساس آمار فقط ۱۵ درصد تولید قطعات داخلی از مجرای قانونی بوده و بقیه تولیدات یا وارداتی‌های بدون گارانتی یا محصول تولیدات زیرپله‌ای و غیررسمی هستند.
برخی از فعالان بازار قطعات یدکی عنوان می‌کنند به‌طور معمول تولیدکنندگان داخلی، قطعات درجه دوم و سوم را به بازار اختصاص می‌دهند و قطعات باکیفیت‌تر برای خط تولید خودروسازان ارسال می‌شود. هرچند در کیفیت این قطعات هم اختلاف‌نظر وجود دارد و درحالی که تعمیرکاران و مصرف‌کنندگان از کیفیت قطعات تولید داخل یدکی گلایه‌مند هستند، فروشندگان و تولیدکنندگان کیفیت قطعات را مناسب می‌دانند.


مراجعه خودرو به تعمیرگاه‌


علیرضا نیک‌آیین، رئیس اتحادیه صنف تعمیرکاران خودرو تهران درباره کیفیت قطعات یدکی به صمت گفت: سازمان ملی استاندارد باید به‌لحاظ کیفیت روی تولید و توزیع آنها در بازار نظارت داشته باشد که این نظارت بسیار ضعیف است. کارخانه‌های تولیدی زیادی در کشور فعالیت دارند که اگر بخواهند تحت نظارت استاندارد قرار بگیرند، پاسخگوی شاخص‌های استاندارد نیستند. 
وی افزود: این کالاها به‌دلیل کمبود قطعات یدکی، در بازار سرازیر می‌شوند و متاسفانه مورد استفاده قرار می‌گیرند. این قطعات عمر بسیار پایینی دارند و خیلی زود نیاز به تعویض پیدا می‌کنند. این امر هزینه زیادی برای صاحب خودرو به‌همراه دارد. علاوه‌بر اینکه سازکار گارانتی هم برای قطعات بازار تعریف نشده است. 

او ادامه داد: اگر قطعه‌ای خریداری شود و ایرادی داشته باشد، فروشنده حاضر به تعویض آن نیست، زیرا تولیدکننده هم به سختی این قطعات مرجوعی را از بازار قبول می‌کند. نیک‌آیین با بیان اینکه آمار دقیقی از قطعات بی‌کیفیت یدکی وجود ندارد، گفت: براساس مشاهدات در بازار می‌توان نتیجه گرفت که این موضوع آمار زیادی را دربرگرفته است. رئیس اتحادیه صنف تعمیرکاران خودرو تهران در این زمینه یادآور شد: خودروهای ساخت داخل نسبت به خودروهای وارداتی زودتر به تعمیرگاه مراجعه می‌کنند.


بسته‌بندی مطلوب قطعات تقلبی


نیک‌آیین با اشاره به بسته‌بندی مطلوب قطعات تقلبی و بی‌کیفیت گفت: در بازار یدکی، تشخیص قطعات تقلبی برای فروشنده هم دشوار است. بسته‌بندی مناسب و باکیفیت به‌گونه‌ای است که شناسایی این قطعات بی‌کیفیت از قطعات اصل چه برای فروشنده و چه تعمیرکار بسیار سخت است. در این راستا، بی‌کیفیتی برخی محصولات مشکلات بیشتری را به‌دنبال دارد. 
او اضافه کرد: روغن، واسکازین و سیالات خودرویی تقلبی معضلات زیادی را ایجاد کرده‌اند. یک قطعه اگر بدون استاندارد بوده و از کیفیت مناسب برخوردار نباشد، فقط یک قطعه است اما اگر روغن بی‌کیفیت باشد تمام موتور را از بین می‌برد. با گران شدن روغن (روغن سواری ۴۰ درصد، روغن صنعتی ۶۰ درصد و روغن دیزل ۵۳ درصد) آمار روغن‌های تقلبی و بی‌کیفیت در بازار زیاد شده است. 
رئیس اتحادیه صنف تعمیرکاران خودرو تهران با اشاره به کیفیت سایر قطعات مانند تایر، گفت: در محصولی مانند تایر فقط مسئله بی‌کیفیتی یا باکیفیتی مطرح است اما در برخی کالاها مانند روغن موضوع محصولات تقلبی هم مطرح می‌شود.


کمبود عرضه قطعات یدکی به بازار


مهدی نامدار یکی از فعالان بازار لوازم یدکی خودرو هم درباره کیفیت قطعات یدکی به صمت گفت: محصولات تولیدکنندگان بزرگ از کیفیت مناسب برخوردار است. مشکل در مدیریت آنها و عملکردشان نسبت به این بازار است که جای گلایه و شکایت دارد. 

صمتوی افزود: یکی از تولیدکنندگان داخلی چند سال قبل برخی از فروشندگان بازار لوازم یدکی را به کارخانه دعوت کرد و از آنها خواست تا از تولید داخل حمایت کنند و به‌جای یاتاقان خارجی به‌فروش برسانند. او استدلال کرد کارگری که در این واحد صنعتی فعالیت دارد، ممکن است فامیل و آشنای یکی از فروشندگان باشد که برای آنها اشتغالزایی شده است. این فعال بازار ادامه داد: با تولیدکننده همراه شدیم و درحال‌حاضر که گردش کاری آنها بالا گرفته، نیاز بازار داخل را تامین نمی‌کند و با افزایش نرخ ارزیاتاقان‌های خود را بیشتر صادر می‌کنند. در این شرایط، با توزیع قطره چکانی این قطعه سبب بالا رفتن نرخ آن در بازار شده‌اند. از این‌رو قیمت کارخانه آن از ۱۵۰ هزار تومان به ۶۰۰ هزار تومان در بازار رسیده است. نامدار افزود: رقبای خارجی که حذف شدند، سوءاستفاده و رانت از بازار بدون رقیب شروع شد. حتی اگر کیفیت کالای تولید داخل هم مناسب باشد اما این رفتارها، مصرف‌کننده را نسبت به تولیدکننده داخلی دلسرد می‌کند. 

صمت مهدی ستوده، از دیگر فعالان بازار لوازم یدکی خودرو هم درباره توزیع قطعات درجه دوم در بازار عنوان کرد: کیفیت قطعات تولید داخل مطلوب است و بیشتر برندها از کیفیت لازم برخوردار هستند و مشکل در توزیع قطعات در بازار است. درعین حال برخی قطعات جزیی هستند که ممکن است با توجه به قیمت پایینی که دارند از کیفیت مناسبی برخوردار نباشند.


شکایت از قطعات اصلی و یدکی


این در حالی است که بیشتر مصرف‌کنندگان چه درباره قطعات اصلی و چه یدکی، گلایه‌مند هستند. در گزارشی میدانی صمت یکی از صاحبان خودرو درباره کیفیت قطعات یدکی تولید داخل عنوان کرد: این پرسش مانند این است که از من درباره دست پیوندی و دست خودم سوال شود. او افزود: اگر تولیدکننده از کیفیت محصولاتش تعریف می‌کند، مطمئن باشید از محصولاتی سخن می‌گوید که صادر 
می‌کند. دیگری هم با بیان اینکه کیفیت، چالش بزرگ تولید داخل است و مختص به قطعات یدکی نمی‌شود، گفت: خودرو صفر خریداری کردم، میزان مصرف به ۴۰ هزار کیلومتر نرسیده دیفرانسیل عقب خودرو خراب شد و باید تعویض می‌شد. فقط شانس آوردم گارانتی داشت در غیر این صورت باید ۱۵ میلیون تومان هزینه می‌کردم. 

یکی دیگر از صاحبان خودرو در پاسخ به کیفیت قطعات یدکی خودرو پرسش کرد؛ مگر قطعات اصلی خودرو از کیفیت لازم برخوردارند که درباره یدکی‌ها صحبت کنیم؟ دیگری هم معتقد بود خودروهای داخلی در بعضی قطعات کیفیت بیشتر و مطلوب‌تری دارند، چون قطعه‌سازان داخلی قطعات را به‌دلیل رقابت‌های بازار، خارج از رانت خودروسازان به بازار عرضه می‌کنند.


کیفیت و قیمت نامتعارف


در ادامه صمت به‌سراغ مازیار بیگلو، دبیر انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو کشور رفت. بیگلو درباره کیفیت قطعات تولید داخل گفت: مشکل تامین مواد اولیه و قیمت آنها اولویت نخست تولید قطعه و خودرو است. اینکه وزیر صنعت، معدن و تجارت در فراری رو به جلو از مردم بابت کیفیت خودروها عذرخواهی می‌کند، نمی‌تواند مطلوب باشد. 
او افزود: پیش از کیفیت باید مشکل قیمت و تامین مواد اولیه رفع شود، در ادامه کیفیت به‌مرور خود رفع می‌شود. این عضو هیات‌مدیره انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو کشور با بیان اینکه ممکن است مردم نسبت به کیفیت خودرویی مانند پژو ۴۰۵ رضایت نداشته باشند، یادآور شد: حق با مردم است اما بخش زیادی از مسئله کیفیت به‌دلیل قیمت نامتعارف آن است. اگر قیمت این خودرو ۲۰ میلیون تومان باشد طبیعی است بسیاری از شاخص‌های کیفی هم کاهش پیدا کند. اما اگر همین خودرو ۲۰۰ میلیون تومان باشد به‌اندازه هزینه‌کرد انتظار کیفیت وجود دارد. متاسفانه این اتفاق رخ نداده و روال قیمتی محصولات با کیفیتی که خودرو به مردم عرضه می‌شود سازگاری ندارد؛ بنابراین مصرف‌کننده معترض می‌شود. 

او عنوان کرد: براساس گزارش‌های شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، عدد کیفیت در ماه‌های گذشته ثابت بوده است و اگر نارضایتی مصرف‌کننده نسبت به خودرو قطعات اصلی بیشتر شده به قیمت آنها برمی‌گردد.


رد یک گلایه


دبیر انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو کشور درباره وضعیت کیفیت و استاندارد قطعات یدکی هم اظهارکرد: حدود ۱۵ درصد بازار لوازم یدکی کشور در اختیار قطعه‌سازان داخلی عضو انجمن قطعه‌سازان است. متاسفانه بازار لوازم یدکی خودرو جولانگاه قطعات تقلبی و استوک شده است. قطعه‌ساز نمی‌تواند قطعات درجه دوم در بازار لوازم یدکی توزیع کند اما اینکه ۸۵ درصد باقی قطعات چه اتفاقی رخ می‌دهد، خارج از حیطه انجمن قطعه‌سازان است. 

وی افزود: ۱۵ درصد تامینی بازار هم با همین امکانات که قطعه‌ساز برای خودروساز قطعه تولید کرده، تولید و توزیع می‌شود؛ بنابراین کیفیت قطعات نمی‌تواند خیلی با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
او عنوان کرد: برندها و مارک‌ها تقلبی در بازار یدکی زیاد است. درباره کیفیت آنها نهادهای مربوط و نظارتی باید نظر دهند. اما برای قطعه‌ساز تفاوتی نمی‌کند، قطعه‌ای که برای خودروساز می‌سازد برای بازار لوازم یدکی هم تامین می‌کند. در عمل اتفاق‌های دیگر در بازار رخ می‌دهد که نیاز به پیگیری دارد. 

بیگلو با بیان اینکه با همان ماشین‌آلات، مواد اولیه و کارگر که قطعه‌ساز برای خودروساز تولید و تامین قطعه دارد برای بازار لوازم یدکی هم تولید قطعه می‌کند، گفت: رسیدگی به کیفیت قطعات موجودی بازار یدکی با اتحادیه این بازار است. 

وی عنوان کرد: نیاز خودروساز چند برابر نیاز بازار بوده که در کنار مثلا تیراژ ۲ هزار قطعه، ۵۰ قطعه هم برای بازار با همان روند تولید و تامین می‌شود.


شکایت مرجوعی‌ها پیگیری می‌شود


عضو هیات‌مدیره انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو کشور درباره مشکلات قطعات مرجوعی تولید داخل هم اظهارکرد: اگر آمار مرجوعی بالا باشد امروز نباید به‌دلیل کمبود قطعات مشکل تیراژ داشته باشیم، زیرا آمار مرجوعی‌ها حاکی از تیراژ تولید است. 

بیگلو عنوان کرد: اگر فردی نسبت به کیفیت و معیوب بودن قطعه‌ای تولید داخل شکایت داشت، می‌تواند این موضوع را با انجمن قطعه‌سازان در میان بگذارد و انجمن با تولیدکننده مورد نظر گفت‌وگو خواهد کرد. او گفت: بخشی از قطعات داخلی موجود در بازار غیرقانونی تولید شده و تولیدکنندگان آنها الزامات لازم را نداشته و عضو انجمن نیستند. اما اگر هر مصرف‌کننده‌ای مشکلی درباره قطعات یدکی تولید داخل (قطعه‌ساز عضو انجمن قطعه‌سازان) داشت اعلام کند، بی‌شک انجمن موضوع را پیگیری می‌کند.


سخن پایانی


بنابر این گزارش درحالی‌که مصرف‌کنندگان و تعمیرکاران نسبت به کیفیت قطعات به‌ویژه قطعات یدکی گلایه‌مند هستند فعالان بازار از کیفیت مطلوب قطعات 
می‌گویند. تولیدکنندگان هم با اذعان پایین بودن کیفیت به‌دلیل قیمت‌ها، اظهار می‌کنند فقط ۱۵ درصد قطعات بازار یدکی مربوط به قطعه‌سازان داخلی است که به‌طور رسمی فعالیت دارند.‌ 
به‌این ترتیب، وزارت صنعت، معدن و تجارت باید به موضوع ورود کرده و به کیفیت محصولات رسیدگی کند، زیرا چندی پیش علیرضا رزم‌حسینی، وزیر صنعت، معدن و تجارت نسبت به کیفیت محصولات از مردم عذرخواهی کرد.

چاپ