فعالان حوزه صنعت تاکید کردند:

تولیدکنندگان نمی‌توانند در خرید ارز تعلل کنند

ارز به شمشیر دولبه برای تولید تبدیلی شده است، افزایش نرخ ارز انگیزه صادرات را افزایش و قدرت رقابت به تولیدکننده داخلی در مقابل کالاهای خارجی می‌دهد.

از سوی دیگر، نرخ محصولات شرکت‌های دولتی تامین‌کننده مواد اولیه هم با ارز محاسبه می‌شود. در ادامه اگر صادرات هم انجام شود البته به شرط داشتن بازارهای هدف بین‌المللی، تامین مواد اولیه با قیمت بالا قدرت رقابت را در این بازارها کاهش می‌دهد. اما آیا برای ساماندهی بازار ارز و کمک به روند کاهش آن، تولیدکننده می‌تواند برای مدتی هرچند کوتاه ارز نخرد؟

معایب و مزایای ارز گران

محسن رزمخواه، عضو هیات‌مدیره انجمن قطعه‌سازان استان تهران درباره تاثیر نرخ ارز بر تولید به صمت گفت: چه تولید و چه واردات، تحت‌تاثیر نرخ ارز است. هر کسب‌وکاری متاثر از این بازار فعالیت دارد. به‌این ترتیب با افزایش بی‌رویه نرخ ارز، تولیدکنندگانی که امکان صادرات دارند، ترجیح می‌دهند کالاهای خود را صادر کرده و سود بیشتری داشته باشند که عموما شامل تولیدکنندگان مواد اولیه مانند فولاد، مس و... می‌شود. به همین دلیل تولیدکنندگان داخلی در هر شرایطی تحت فشار هستند. 
او افزود: هنگامی‌که نرخ ارز افزایش پیدا می‌کند حتی اگر تولیدکنندگان مواد اولیه داخلی صادرات هم نداشته باشند با نرخ روز دلار محصولاتشان را به‌فروش می‌رسانند؛ بنابراین قیمت تمام‌شده محصولات نهایی بالا می‌رود. هرچه نرخ ارز افزایش می‌یابد قیمت مواد اولیه هم بالا می‌رود، درحالی‌که انتظار است دولت با سیاست‌هایی مانع این امر شود.

وی ادامه داد: ضرورت دارد بخشی از مواد اولیه تولید داخل به صنعتگران داخلی اختصاص یابد و دولت برای این امر به تولیدکننده مواد اولیه یارانه بدهد، همان‌طور که در برخی کشورهای صنعتی دولت‌ها به حمایت از تولید داخل یارانه می‌دهند. این یارانه هم به تولیدکنندگان مواد اولیه و هم محصول نهایی پرداخت می‌شود تا بتوانند کالای ارزان‌تری تولید کنند اما در ایران این‌گونه نیست؛ بنابراین تمام فعالیت‌ها تحت‌تاثیر نرخ ارز قرار دارد.
عضو هیات‌مدیره انجمن قطعه‌سازان استان تهران گفت: افزایش نرخ ارز به‌نفع صادرکنندگان است، زیرا کالا خود را با قیمت بالاتری می‌توانند به بازارهای جهانی عرضه کنند.
 اما پرسش این است که چند درصد کالاهای ما صادراتی هستند و چند درصد تولید داخل؟ چه کالاهایی جزو اقلام صادراتی هستند؟ محصولاتی که برای مصرف داخل هستند چه کالاهایی بوده و سیاست‌های حمایت از تولیدکننده و مصرف‌کننده داخلی چه می‌شود؟

اعتماد نمی‌کنند

رزمخواه با بیان اینکه دولت به تولیدکنندگان وعده می‌دهد با ارز صادراتی مشکل بازار ارز را حل می‌کند، گفت: این ارز همان ارز نیمایی است که صادرکننده ملزم است به بانک مرکزی برگرداند البته با قیمت پایین‌تر که گلایه‌هایی به‌دنبال داشته است. حال اینکه چقدر دولت موفق شود این ارز را وارد چرخه مصرفی کشور کند، صحبت دیگری است. در این بخش هم پرسش این است آیا این ارز وارداتی کفاف نیاز داخلی را می‌دهد؟ تمام مسائل حاکی از عدم‌موفقیت دولت در این بخش‌ها بوده است. عضو هیات‌مدیره انجمن قطعه‌سازان استان تهران در پاسخ به این پرسش که آیا صنعتگر می‌تواند برای کوتاه‌مدت مثلا یک هفته یا ۱۰ روز ارز نخرد تا کمکی به کاهش قیمت دلار کند، گفت: به‌طور قطع شدنی نیست. نخست اینکه وعده‌های دولت درست از آب درنیامده، بلکه برعکس بوده است. بنابراین یک جو نبود عدم‌اعتماد بین مردم و دولت درباره سیاست‌های اقتصادی وجود دارد که اعتماد نمی‌کنند و هرکس کار خود را انجام می‌دهد.

این فعال صنعت ادامه داد: افراد شاهد هستند که قیمت ارز روزانه در حال افزایش است و هرچند ممکن است در مقطع کوتاهی کاهش جزئی داشته باشد اما در ادامه دوباره رشد می‌کند، از این‌رو آنچه صلاح می‌دانند انجام می‌دهند. وی تصریح کرد: شرایطسیاسی و اقتصادی هم این امر را تصدیق می‌کند؛ بنابراین تا هنگامی‌که مسائل خود را با جهان خارج حل نکنیم، «همین‌اش است و همین کاسه». 
این کارشناس صنعت خودرو اشاره کرد: براساس قانون عرضه و تقاضا وقتی عرضه دلار کم می‌شود، قیمت بالا می‌رود و این یک روند طبیعی است. این کمبود در حال تکرار بوده؛ بنابراین مصرف‌کنندگان ارز و تولیدکنندگان نمی‌توانند اعتماد کنند زیرا هر زمان تعلل کردند به ضررشان تمام شده است. ترجیح می‌دهند با نرخ ارز امروز خرید کنند زیرا حدس‌شان این است که نرخ ارز بالاتر می‌رود؛ بنابراین این وعده‌ها عملی نمی‌شود.


تاثیر مستقیم و غیرمستقیم ارز

بابک کریم‌خان، رئیس انجمن قطعات خودرویی استان کرمانشاه هم درباره تاثیر مثبت و منفی افزایش و کاهش نرخ دلار بر تولید به صمت گفت: نخستین تاثیر نوسانات نرخ ارز روی مواد اولیه است. مواد اولیه دو بخش است؛ بخشی در داخل تولید و براساس فوب خلیج‌فارس محاسبه می‌شود. درواقع ملاک ارزش‌گذاری شرکت‌های تولیدکننده مواد اولیه مانند پتروشیمی و فولاد و... نرخ ارز است. طبیعی است با افزایش قیمت ارز نرخ مواد اولیه تولید داخل هم بالا برود؛ بنابراین پاسخ کسانی که می‌پرسند قیمت مواد اولیه داخلی چه ارتباطی به نرخ ارز دارد، این است که سیاست دولت برای قیمت‌گذاری مواد اولیه نظام دلاری است.

وی ادامه داد: چون بیشتر شرکت‌های تولیدکننده مواد اولیه هم دولتی هستند؛ بنابراین دولت دست آنها را بازگذاشته که محصولات خود را با نرخ دلار معامله کنند. کریم‌خان با اشاره به بخش دوم مواد اولیه مصرفی داخل که با واردات تامین می‌شود، گفت: در این بخش تاثیر نرخ دلار مستقیم است. همچنین با اضافه شدن نهادهای دیگر در این حوزه مانند گمرک و سختگیری‌های مضاعفی که می‌شود قیمت‌ها افزایش یابد. بنابراین نرخ ارز مستقیم و غیرمستقیم روی قیمت مواد اولیه و در نهایت تولید تاثیر دارد.
او یادآور شد: حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد تشکیل‌دهنده محصول نهایی مواد اولیه است که این درصدها بستگی به کالا دارد. به همین نسبت نرخ دلار بر تولید تاثیرگذار است.

مزایای افزایش

کریم‌خان در ادامه درباره مزایای افزایش قیمت دلار بر تولید گفت: اگر تولیدکننده بتواند در ۴۰ درصد باقیمانده محصول که وابستگی به مواد اولیه ندارد و مربوط به هزینه‌های ریالی مانند دستمزد، آب، برق و... است با هزینه‌کرد پایین‌تری محصول را تولید کند، می‌تواند با ایجاد ارزش‌افزوده محصولات خود را صادر کرده و به سود برسد. البته تاکید می‌کنم مشروط بر اینکه سایر هزینه‌های ریالی مطابق با نرخ ارز افزایش پیدا نکرده باشد. علاوه‌بر این، باید بازار صادراتی هم وجود داشته باشد.

تعلل جایز نیست

رئیس انجمن قطعات خودرویی استان کرمانشاه درباره اینکه آیا تولیدکننده می‌تواند برای مدت کوتاهی ارزی تهیه نکند، گفت: فرآیند تخصیص ارز و تامین مواد اولیه مورد نیاز از طریق بانک مرکزی یک سیاست کوتاه‌مدت نیست؛ یعنی هنگامی‌که فرد برای خرید ارز اقدام می‌کند و در چرخه تامین آن قرار می‌گیرد یک تا ۲ ماه در حالت خوشبینانه زمان نیاز است؛ بنابراین صنعتگر نمی‌تواند معطل بماند تا ارز کاهش قیمت داشته باشد. وی ادامه داد: توان تولیدکننده و واردکننده، امکانات مالی است و اگر نقدینگی وجود داشته باشد، ضرورت دارد هرچه سریع‌تر ارز مورد نیاز برای خرید مواد اولیه مورد نیاز تامین شود. خریدها باید در کوتاه‌مدت انجام شود، زیرا سختگیری‌ها، موانع و محدودیت‌های تحریم هر روز مسائل را سخت‌تر و پیچیده‌تر می‌کند. کریم‌خان در پایان گفت: ضرورت کار تولید این است که هرچه سریع‌تر گردش کاری ایجاد کرد که به‌نفع تولید است. حتی لحظه‌ای هم نباید درنگ کرد مگر شرایط مالی تولیدکننده اجازه ندهد. با فراهم شدن نقدینگی باید بدون تعلل خرید ارز را انجام داد تا در تامین مواد اولیه دچار مشکل نشد.


سخن پایانی

بنا بر این گزارش، نخریدن ارز از سوی تولیدکننده نمی‌تواند مفید واقع شود، زیرا تعلل در تامین ارز تولید را مختل کرده و خطر توقف در خط تولید وجود دارد. به‌علاوه اینکه در صورت توقف خط تولید مشکلات تامین نیاز مصرف‌کننده در داخل نیز ایجاد می‌شود؛ بنابراین برای تکمیل زنجیره تولید تا مصرف و تامین نیاز بازار راهی جز تامین ارز مورد نیاز تولید نیست.


چاپ