چوب لای چرخ صنعت نگذارید

صنایع کوچک کشور یکی از کانون‌های اشتغالزایی بوده و افراد زیادی در این صنایع مشغول فعالیت هستند. برخی صنایع باوجود بزرگ بودن تعداد افراد کمی اشتغال ایجاد می‌کنند، زیرا بخش زیادی از کار به‌طور اتوماسیون انجام می‌شود. اهمیت صنایع کوچک در کشور و حمایت از آن منجر به نام‌گذاری یک روز خاص(۲۱ مرداد) برای آن شده است.

نخستین‌بار سازمان نواحی صنعتی در ۲۱ مرداد سال ۱۳۴۳ برای برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های مربوط به نواحی صنعتی کشور تاسیس شد و پس از آن در سال ۱۳۴۷ سازمان صنایع کوچک و نواحی صنعتی ایران با هدف توسعه صنایع کوچک و بهبود وضع آن و کمک به سرمایه‌گذاران مربوط شکل گرفت. پس از چندین مرحله تغییر نام و اصلاح اساسنامه در نهایت سال ۱۳۸۴ سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران مشغول خدمت‌رسانی به صنایع کشور و به‌طور خاص صنایع کوچک و متوسط شد. 
گفتنی است با توجه به اینکه بخش عمده‌ای از واحدهای مستقر در شهرک‌ها و نواحی صنعتی، صنایع کوچک محسوب می‌شوند، حمایت از بنگاه‌های تولیدی کوچک از طریق اعطای تسهیلات مالی، برگزاری دوره‌های آموزشی، اجرای تورهای صنعتی، اعزام هیات‌های تجاری و صنعتی به نمایشگاه‌های داخلی و خارجی از جمله مهم‌ترین برنامه‌ها و اولویت‌ها بوده است. درحال‌حاضر، صنایع کوچک و متوسط بیش از ۹۶ درصد صنایع کل کشور و حدود ۵۰ درصد اشتغال کشور را در برگرفته و حمایت از صنعتگران و کارآفرینان شاغل در صنایع یادشده به نحوی حمایت از ایجاد اشتغال صنعتی پایدار و گسترش عدالت اجتماعی در همه مناطق به‌ویژه مناطق محروم و کمتر توسعه‌یافته است. در عصر توسعه نقش‌آفرینی صنایع کوچک قرار داریم، یک‌چهارم اشتغال کل جهان و یک‌سوم مجموع سرمایه‌گذاری‌ها در صنایع کوچک است. صنایع کوچک با توجه به سرمایه اولیه پایینی که نیاز دارند، فشار مالی سنگینی به دولت وارد نمی‌کنند، اما در مقابل ظرفیت اشتغالزایی بالایی دارند. نقش صنایع کوچک در ارزش‌افزوده و صادرات نیز بسیار مهم است.

قوانین بانکی خنثی‌کننده حمایت


 صنعت چرم و کفش از جمله صنایع کوچک بوده که در بخش‌های مختلف آن افراد زیادی مشغول فعالیت هستند. حسن نصیریان، عضو هیات‌مدیره انجمن صنایع چرم ایران در حوزه حمایت از صنایع کوچک از جمله صنعت چرم به صمت گفت: سال گذشته و امسال واحد مدیریت نساجی و پوشاک وزارت صنعت، معدن و تجارت ردیف بودجه‌ای را به واحدهای چرم‌سازی سبک برای بازسازی و نوسازی ماشین‌آلات آنها اختصاص داد، به‌این ترتیب، دولت وام با سود ۱۸ درصد برای این واحدها در نظر گرفت که ۹ درصد سود آن را خود دولت تقبل کرد. 
وی افزود: بازپرداخت وام ۳ ساله بوده و سال گذشته واحدهای زیادی برای دریافت آن اقدام کردند، اما تمام بودجه اختصاص دادهشده به همه واحدها تعلق نگرفت و برخی نتوانستند از آن استفاده کنند؛ بنابراین بخشی از این بودجه دوباره به خزانه دولت برگشت. 
نصیریان درباره اینکه چرا صنعتگران نتوانستند از فرصت مالی ایجادشده برای نوسازی ماشین‌آلات و تجهیزات سخت‌افزاری خود استفاده کنند، گفت: یکی از دلایل مهم آن به قوانین بانک‌ها برمی‌گردد. درواقع بانک‌های عامل که باید این کار را انجام می‌دادند یکی از مشکلات عمده و موانع هستند. 
وی ادامه داد: بانک‌ها ضوابط خودشان را دارند و به هیچ وجه از این ضوابط کوتاه نیامده و سختگیرانه قوانین‌شان را دنبال می‌کنند. از این‌رو بسیاری از واحدها نتوانستند از این طرح استفاده کنند. به‌عنوان مثال، اگر واحدی به‌دلایل گوناگون یک چک برگشتی داشته باشد نمی‌تواند از این امکاناتی که ایجاد شده استفاده کند. یا اینکه خود کارخانه را به‌عنوان رهن نمی‌پذیرند، چون بیشتر کارخانه‌ها در رهن بانک‌ها هستند و برای تضمین آن معمولا ملک‌های سهل‌الوصول می‌خواهند به‌راحتی بتوانند پول وام را وصول کنند. 
او گفت: این محدودیت‌ها باعث شد کارخانه‌داران نتوانند از این اعتباری که به آنها اختصاص داده شده بود، استفاده کنند. عضو هیات‌مدیره انجمن صنایع چرم ایران در پاسخ به این پرسش که چند درصد از این وام از سوی صنعتگران برای نوسازی ماشین‌آلات و تجهیزات استفاده شد، اظهارکرد: کمتر از ۵۰ درصد این وام ازسوی تولیدکنندگان صنایع کوچک دریافت شد اما باقیمانده آن به خزانه دولت برگشت. امسال هم ردیف بودجه‌ای به این واحدهای صنعتی تخصیص داده شده است. این تنها حمایتی بود که در این مدت از این واحدها شده که آن هم به‌دلیل قوانین درون‌بانکی بیش از ۵۰ درصد بودجه در نظر گرفته شده به خزانه دولت برگشت.
نصیریان در پاسخ به این پرسش که آیا حمایت از صنایع کوچک مستقر در شهرک‌های صنعتی با غیرصنعتی متفاوت است، گفت: تفاوت چندانی ندارد. به‌عنوان مثال، اگر وامی تخصیص داده شود صاحبان این صنایع به بانک‌ها ارجاع می‌شوند و برای بانک هم مهم نیست این واحد صنعتی در شهرک صنعتی مستقر است یا خیر.
او تصریح کرد: بانک فقط می‌خواهد قوانین خودش را اجرا کند و همان‌طور که گفتم این قوانین یکی از موانع بزرگ در مسیر فعالیت کسب‌وکارهای کشور است. نصیریان در پایان درباره حمایت‌های دولتی از صنایع کوچک در شرایط شیوع کرونا گفت: کمک‌هایی برای واحدهایی که از شیوع کروناویروس آسیب دیده‌اند در در حال اجراست که باز هم در قالب وام از بانک‌های عامل با قوانین خاص درون بانکی خواهد بود.

حمایت پیشکش، چوب لای چرخ صنعت نگذارند 

در ادامه جعفر آهنین‌جان یکی از تولیدکنندگان کفش در پاسخ به این پرسش که آیا حمایت‌های انجام شده از صنایع کوچک از جمله صنعت کفش رضایت‌بخش بوده است یا خیر، به صمت گفت: درحال‌حاضر شرایط به‌گونه‌ای است که تولیدکنندگان به‌سختی مشغول به فعالیت هستند؛ بنابراین انتظار داریم کاری به تولیدکننده نداشته باشند و به قولی چوب لای چرخ واحدهای صنعتی نگذارند.
وی افزود: حدود ۳ هفته قبل یکی از فروشگاه‌های ما در ارومیه پلمب شد، فقط به این دلیل که نام برند ما خارجی است، درحالی‌که در کشور این اسم به‌ثبت رسیده است. اگر مشکلی وجود داشت باید از همان ابتدا این نام ثبت نمی‌شد. در نتیجه اگر حمایت نمی‌کنند حداقل انتظار داریم در این شرایط سخت که از آن به‌عنوان جنگ اقتصادی نام برده می‌شود، کاری به فعالیت صنعتگران نداشته باشند.
آهنین‌جان در پاسخ به این پرسش که آیا در شرایط کرونا حمایتی از صنایع کوچک که تولیدشان افت پیدا کرده و بخشی از بازارشان را از دست داده‌اند، شده است، گفت: برای جبران خسارت وام اختصاص داده شده است، اما متاسفانه بانک‌ها حمایت نمی‌کنند و برای پرداخت امروز و فردا می‌کنند و من تولیدکننده پس از گذشت ۲ ماه از ثبت‌نام با وجود ارائه تمام اسناد هنوز موفق به دریافت وام نشده‌ام.

مواد اولیه همچنان پاشنه آشیل تولید

این فعال صنعت کفش کشور در ادامه با اشاره به مشکلات تامین مواد اولیه مورد نیاز تولید گفت: نرخ مواد اولیه روزانه تغییر می‌کند و این امر سرمایه تولیدکننده را به باد می‌دهد. به‌عنوان مثال، چرم ۳۰ هزار تومانی ۴۹ هزار تومان شده است. همین افزایش قیمت برای چسب کفش هم رخ داده است و سایر مواد اولیه. پیش‌تر خرید مواد اولیه اعتباری بود در شرایط فعلی باید ۸۰ تا ۹۰ درصد پول پیش‌پرداخت شود. مواد اولیه مورد نیازمان را اعتباری خرید می‌کردیم اما اکنون ۸۰ تا ۹۰ درصد پول آن را باید پرداخت کنیم. 
این فعال صنعت کفش با گلایه از بی‌ثباتی بازار ادامه داد: یکی از حمایت‌های دولت از صنایع کوچک ایجاد ثبات نسبی در بازار است. صنعتگر تمام دارایی خود را وارد تولید می‌کند، درحالی‌که اگر برای ملک سرمایه‌گذاری می‌کرد نه‌تنها ضرر نمی‌کرد، بلکه به سهولت صاحب سود هنگفتی نیز می‌شد. 
آهنین‌جان با اشاره به بی‌ثبات قیمت دلار افزود: به‌دلیل نوسان نرخ دلار تولیدکننده نگران بازارش است زیرا مواد اولیه را تهیه و کالاهای درخواستی را تولید و فاکتور می‌کند، اما هنگام تحویل، قیمت‌ها تغییر کرده است و برای خرید و جایگزین مواد اولیه باید هزینه بیشتری بپردازد که این از حجم سرمایه کم می‌کند، در کنار اینکه سودی هم به‌دست نیامده است. وی گفت: صنعتگر شبانه‌روز تلاش می‌کند، اما در انتها حقوق و دستمزد نیروهایش را هم به‌سختی می‌پردازد. در چنین شرایطی، تنها کسانی که عاشق صنعت هستند، می‌مانند.
آهنین‌جان در پایان اظهارکرد: اگر از کسانی که فداکارانه در حوزه صنعت و تولید فعالیت دارند به‌طور مناسب حمایت شود، کشور پیشرفت می‌کند، زیرا علاوه‌بر اشتغالزایی، صادرات هم خواهیم داشت، اما متاسفانه بیشتر چوب لای چرخ صنعت می‌گذارند.

 


چاپ