کسب‌وکارهای کوچک هنوز درگیر کرونا هستند

صنعت کفش در انتظار بازار شهریور

بهمن ۱۳۹۸ ویروسی ناشناخته تمام کسب‌وکارهای کوچک و بزرگ جهان را بهم ریخت.

خطر ابتلا به کروناویروس اگرچه بازارهای صنفی و صنعتی را مختل و در نهایت تعطیل کرد، اما تولید و بازار مواد ضدعفونی‌کننده، ماسک، دستکش، گان و... را بسیار داغ کرد، اقلامی که شاید کمترین تقاضا را در بین مردم عادی جامعه داشتند و قیمت آنها سالانه در حد یک یا ۲ درصد افزایش می‌یافت، اما شیوع ویروس کرونا علاوه‌بر بازار داغ قیمت این اقلام را چند برابر کرد. 

وضعیت به‌گونه‌ای شد که برخی تولیدکنندگان در همین مدت کوتاه یا تغییر کاربری دادند یا خط تولیدی جداگانه در کنار محصول اصلی در واحد صنعتی خود راه‌اندازی کردند. 
همزمان با شیوع کرونا در ایران که مصادف با بازار داغ شب عید بود، آسیب سنگینی به تولید به‌ویژه پوشاک و صنف کفش وارد شد. 
حال پرسش این است که در سال ۹۹ وضعیت تولید و بازار کفش چگونه است؟


تولیدکنندگان خلاق، بازار دارند


مهدی حاجی‌براتی یکی از تولیدکنندگان پارچه در صنعت کفش به صمت گفت: فعالیت خود را با رعایت پروتکل بهداشتی از ۲۳ فروردین آغاز کردیم. سفارش‌گذاری و بازار خوب است. تولید شاید درصدی کم شده باشد، اما ۴۰ تا ۵۰ درصد تولیدکنندگان مانند گذشته فعالیت دارند؛ البته نمی‌توان منکر شد که برخی آسیب جدی دیده‌اند و تیراژشان بسیار افت داشته است. حتی برخی تولیدکنندگان صنعت کفش تعطیل شده‌اند، اما به‌هر حال وضعیت فعلی بازار نسبت به اسفند و فروردین که با تعطیلی مطلق روبه‌رو بود، بهتر شده است. 

وی افزود: کفش‌ها تولید می‌شوند، اما باز هم ۵۰ درصد آنها دپو می‌شود به امید اینکه بازار خرد راه بیفتد. او ادامه داد: هرچه تولیدکنندگان به‌روزتر بودند، کمتر دچار آسیب شدند؛ از این‌رو با شرایط موجود بازار فروش محصولات به‌روزتر، بهتر از باقی کالاهاست. حاجی‌براتی با بیان اینکه در ۲ ماه گذشته خیلی از انبارها خالی شدند، گفت: در این مدت برخی کار نکردند و مبادرت به‌فروش کفش‌های قدیمی مانده از سال قبل خود کردند. 

وی تصریح کرد: در کلان موضوع وضعیت تولید و بازار نسبت به آذر و دی سال گذشته مناسب نبوده و مشخص هم نیست تا چه زمانی قرار است این وضعیت ادامه داشته باشد. حاجی‌براتی گفت: آینده قابل پیش‌بینی نیست ممکن است دوباره محدودیت‌های کاری همچون گذشته اعمال و سختگیری‌ها برای حفظ سلامت جامعه آغاز شود در این صورت بازار و تولید دوباره متوقف می‌شود.


همه چشم‌ها به بازار شهریور


حمید بدرلو، از تولیدکنندگان کفش هم به صمت گفت: امسال تولید کفش نسبت به دی سال گذشته ۳۰ درصد افت داشت و در این چند ماه گذشته فروش تقریبا صفر بوده و علاوه‌بر این، چک‌های برگشتی به بحران موجود دامن زده است.
وی افزود: براساس شرایط فعلی تولیدکنندگان ناگزیر به کاهش تیراژ اما ادامه فعالیت‌ها هستند، زیرا نمی‌توان برخی دستگاه‌ها از جمله دستگاه تزریق مستقیم پی‌یو را خاموش کرد. او گفت: محصولات فعلا در انبارها ذخیره می‌شوند به امید اینکه با بازگشایی مدارس بازار در شهریور تکانی بخورد. 
وی ادامه داد: پس از تعطیلات اجباری به‌دلیل خطر ابتلا به ویروس کرونا، فقط حدود ۷۰ درصد تولیدکنندگان، فعالیت‌شان را آغاز کردند که اگر بازار شهریور هم از بین برود دوباره ریزش ۴۰ درصدی در فعالیت تولیدکنندگان باقیمانده خواهیم داشت.
 این تولیدکننده در حوزه کفش‌های اسپرت درباره بازارش گفت: از اواسط فروردین تا انتهای خرداد تقریبا ۲ درصد از محصولات خود را توانسته به‌فروش برساند و باقی دپو شدند. 
بدرلو با بیان اینکه باوجود کسادی بازار، قیمت مواد اولیه افزایش یافته و بالا رفتن نرخ دلار تاثیر زیادی روی قیمت مواد اولیه وارداتی داشته است، گفت: افزایش قیمت دلار حتی روی قیمت مواد اولیه وارد شده که فعلا در انبارها دپو شده‌اند هم تاثیر دارد زیرا بازرگانان محصولات خود را به‌روز می‌فروشند، اما کفش چون بازار ندارد تولیدکننده ناچار است محصولاتش را به نرخ سال گذشته عرضه کند. 
بدرلو در پایان اظهارکرد: به این مشکلات، چالش مالیات و بیمه هم اضافه کنید و تمام این مسائل منجر به تعدیل نیرو در واحدهای تولیدی شده است.


خرید براساس نیاز است


محمد اسکندری از تولیدکنندگان کفش‌های دست‌دوز درباره وضعیت تولید و بازار کفش به صمت گفت: شرایطی که تولیدکنندگان گرفتار آن هستند، کاملا مشخص است. صنعتگر بازار شب عید را از دست داده و این امر تاثیر بسیار بدی بر تولید امسال گذاشته است. ما در کشوری زندگی می‌کنیم که بازار بزرگ آن، اسفند است. با شیوع ویروس کرونا و قرنطینه علاوه‌بر از دست رفتن بازار شب عید، رجب و شعبان هم که بیشترین مراسم عروسی و جشن در آن برگزار می‌شود، تعطیل شد؛ بنابراین بازار این ایام را هم از دست دادیم. اعیاد در کنار بازار کساد، وضعیت بدی را برای تولید کشور رقم زده است. 
وی ادامه داد: در برخی کشورها، مردم برای دل خود با ست کردن لباس و خوش‌تیپ بودن، محصولی را خریداری می‌کنند، اما در ایران این‌گونه نیست و افراد فقط براساس نیاز کفش می‌خرند و تا زمانی که کفش مستهلک نشود یا خرید عید یا عروسی نباشد، مبادرت به‌خرید دوباره کفش نمی‌کنند. 

او افزود: در شرایط فعلی، کشور صادرات کفش به‌معنای واقعی ندارد، همان‌طور که در گذشته هم نداشت. تمام بازار مربوط به نیاز داخل است با این وضعیت بازار به‌شدت افت کرده است. هنگامی که فروشگاه‌دار نتواند بفروشد، طبیعی است که به تولیدکننده هم سفارش کار نمی‌دهد این امر سبب رکود صنعت می‌شود. این فعال صنعت کفش عنوان کرد: با شیوع کرونا در کشور در حوزه خودرو، بورس و... شاهد افزایش قیمت‌ها بودیم و پولی که در جیب مردم برای خرید شب عید وجود داشت با داغ شدن بازار بورس و خودرو از سیستم کاسبی بازار خارج و در جای دیگر سرمایه‌گذاری شد. به‌عنوان نمونه، در بازار سهام با هر مبلغی می‌توان حضور داشت. این امور در کنار شیوع کرونا باعث شد بازار تولید به‌طور کامل راکد شود. در کنار رکود، نرخ تورم و قیمت ارز هم مزید بر علت شده و بازار کفش را کسادتر کردند. تولیدکننده نمی‌داند با محصولاتش چه کند درحالی‌که نرخ نهاده‌های تولیدش بالاست کفش را نمی‌تواند با قیمت تمام‌شده واقعی به‌فروش برساند. اگر تولیدکننده کفش بخواهد محصولاتش را با قیمت جدید عرضه کند، باز هم شاهد ریزش بیشتر در بازار تقاضا خواهیم بود.

اسکندری گفت: در چنین شرایطی، افرادی هستند که بیشتر از کیفیت کار می‌زنند. یکی از نقاط آسیب کسب‌وکارها در همین موضوع است. درحال‌حاضر، بین ۱۰ تا ۲۰ درصد نرخ مواد اولیه افزایش یافته است؛ نرخ بیمه و مالیات هم که جای خودش را دارد اما قیمت کفش افزایش نیافته است. این طبیعی نیست که با وجود نبود بازار، قیمت‌ها بالا برود درحالی‌که در شرایط عادی این دو مولفه عکس هم عمل می‌کنند. هیچ تزریقی مالی به تولید انجام نشده و چک‌های برگشتی در حال زیاد شدن است؛ در نتیجه برخی تولیدکنندگان برای کاهش آسیب و زیان از کیفیت کار می‌زنند. 

این عضو اتحادیه کفاشان دست‌دوز ادامه داد: مسئله دیگری که تولیدکننده را تهدید می‌کند، تعدیل نیروی انسانی است. کارگران جزو سرمایه‌های تولیدکننده بوده به‌ویژه در صنف کفش‌های دست‌دوز که کارگر باید متخصص و دارای هنر باشد. اگر تولیدکننده نیروهای انسانی خود را از دست بدهد، نمی‌تواند به این سرعت و در صورت نیاز با سهولت نیروی ماهر و متخصص جایگزین کند. این موضوع بیشتر نگران‌کننده است. بیشتر این کارگران جذب پیک‌ها موتوری می‌شوند. این امر ضربه بدی به صنف ما می‌زند. 
او افزود: یکی دیگر از خطراتی که این صنف را تهدید می‌کند، وابستگی برخی محصولات به خارج است چه در چرم، چه کفش، چه بند و.... درحال‌حاضر بسیاری از کالاهای مورد نیاز صنف کفاشان در گمرکات کشور گیر کرده است. حدود ۳ ماه از عید گذشته اما هنوز ترخیص نشده‌اند. صنعت کفش، با این وضعیت محصولاتش را می‌تواند با چه قیمتی عرضه کند. به‌طور قطع، در این شرایط، کیفیت‌ها افت پیدا می‌کند.

اسکندری تاکید کرد: ما باید بپذیریم که بخشی از تولید مانند ایتالیا که کفش خوب تولید می‌کند، وابسته به خارج است. ایتالیا هم زیره کفش‌هایش را از اسپانیا وارد می‌کند، ما هم بخشی از مواد اولیه مورد نیازمان را وارد می‌کنیم. 
برخی تولیدکنندگان به اندازه تولیدشان می‌آورند و برخی هم از بازار خرید می‌کنند. مسئله‌ای که وجود دارد اگر مواد اولیه بیاید و تبدیل به کفش و محصول نهایی باکیفیت مناسب جهانی شود، بستر صادرات راه‌اندازی می‌شود درحالی‌که این اتفاق رخ نداد و نمی‌دهد، زیرا در تمام جهان تنها کشوری هستیم که در شرایط شیوع ویروس کرونا سهام کالاهایش در بورس بالا رفته یا نرخ خودروها و مسکن آن افزایش یافته اما در بازار پوشاک که بازار مصرف است و مد آن را تهدید می‌کند، قیمت‌ها تغییری نداشته است؛ حتی تولیدکننده باید با التماس محصولش را به‌فروش برساند. 

اسکندری در پایان گفت: با این شرایط حمایت از تولید شعار است؛ بنابراین به‌دلیل نبود بازار سفارش‌گذاری هم نمی‌شود و تولیدکننده با مشکل سرمایه در گردش روبه‌رو است. از همه بدتر اینکه تولیدکننده کالای نهایی نمی‌داند محصولش را باید با چه قیمتی عرضه کند. یک جفت کفش حداقل به ۳۰ قلم مواد اولیه نیاز دارد با شرایط فعلی که قیمت‌ها در صنایع بالادست و نیز بازار ارز ثبات ندارد صنعتگر چگونه باید قیمت تمام شده را پیدا کند.


حراج برای تامین هزینه‌های جاری


امین فیضی از دیگر تولیدکنندگان پارچه در صنعت کفش در گفت‌وگو با صمت گفت: با توجه به شیوع ویروس کرونا بازار فروش دست‌کم ۷۰ درصد دچار افت شد. فروش ما تا ۱۵ و ۱۶ اسفند پا به پای بازار بود و هرچه تولید می‌شد، به‌فروش می‌رسید. صورت به صورت تولید و فروخته می‌شد اما از ۲۳ اسفند ورق برگشت. 

وی افزود: از ۲۳ اسفند کار تعطیل شد. به امید بازار و با توجه به بدهی و چک‌های برگشتی کار دوباره از فروردین آغاز شد. محصولات تولید می‌شود، اما بازاری وجود ندارد؛ بنابراین هرچه تولید می‌شود انبار می‌شود. درحال‌حاضر، شرایط به‌گونه‌ای است که به نرخ دی سال گذشته می‌فروشیم که فقط حقوق کارگر و بدهی‌های خود را بپردازیم. 

او ادامه داد: با وجود اینکه، قیمت محصولات در بهمن سال گذشته افزایش یافت اما در شرایط فعلی برای داشتن بازار، ناگزیریم تولیدات خود را به نرخ دی عرضه کنیم. به‌شخصه سعی می‌کنم به‌جای کارخانه، در بازار باشم که بتوانم محصولات‌مان را به‌فروش برسانم اما به‌دلیل شرایط نامناسب برای مدیریت هزینه‌های جاری، ناگزیر شدیم محصولات را زیرقیمت حراج کنیم. 

فیضی با بیان اینکه تصمیم دارد خط تولید واحد صنعتی خود را تغییر دهد، گفت: برنامه داریم به‌جای پارچه کفش، پارچه‌های خاص تولید کنیم که صف خرید دارند.
 ماشین‌آلات فعلی تا ۵۰ درصد این تغییر را پاسخگوست و باقی تجهیزات باید خریداری و به مجموعه اضافه شود. به‌طور معمول، ماشین‌آلات فعال در واحدهای صنعتی ماشین‌آلات دست دوم اروپایی و مربوط به دهه ۹۰ میلادی است که به‌عنوان ماشین‌آلات سال ۲۰۰۰ مورد استفاده تولیدکنندگان داخلی قرار می‌گیرد.

او یادآور شد: با وضعیت فعلی که تولیدکنندگان دارند سخن از حمایت فقط در حد شعار است. با این روند بازار، فعالیت‌ها با چالش جدی و تعطیلی روبه‌رو خواهد شد؛ البته با افزایش نرخ دلار خرید از ایران توجیه اقتصادی دارد و تجار عراقی، ازبکی و... به‌دنبال محصولات ایرانی هستند. ما هم افتخار می‌کنیم که صادرات داریم درحالی‌که به‌دلیل افت ارزش پول ملی و پایین بودن قیمت محصولاتی چون کفش ایرانی است که این محصولات در این کشورها خواهان پیدا می‌کند. شاید با افزایش دلار بازار اینچنینی برای محصولات ایرانی به‌دست آید.
وی اظهار کرد: برخی از صنعتگران حتی از پس‌انداز خود حقوق کارگران‌شان را می‌دهند که اگر حتی در این ۲ تا ۳ ماه فعالیت نمی‌کردند نفع بیشتری داشتند. از یک سو قیمت ملک و خودرو در حال افزایش است و از سوی دیگر، خطر تعطیلی در کمین تولید نشسته است. با این شرایط، نمی‌توان ادامه داد و فقط درجا می‌زنیم؛ از این‌رو یکی از راهکارها تغییر کاربری یا صادرات است. فیضی در پایان گفت: در شکل کلان موضوع، با وضعیت کنونی نرخ دلار و رکود بازار، تولیدکننده شرایط خوبی برای فعالیت ندارد.


خرداد، بازار بهتر شد


ابراهیم نوروزی از دیگر فعالان صنعت کفش به صمت گفت: ابتدای سال، تولید وضعیت خوبی نداشت، اما شرایط برای خرداد بهتر شد. اگر این روند برای ماه‌های آینده هم ادامه پیدا کند وضعیت به‌نسبت اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹ بهتر خواهد شد. وی ادامه داد: تمام کارگاه‌ها از شب عید تا یک ماه پس از سال جدید تعطیل بودند. وقتی اجازه کار داده شد، شرایط خیلی خوب نبود و همین امر منجر به نگرانی‌هایی شده بود، اما از خرداد وضعیت بهتر شد. 

او گفت: دغدغه چک‌های برگشتی، کفش‌های تولید و انبار شده چالش فعلی این صنف است؛ بنابراین ما هم بی‌تاثیر از این شرایط نبوده و بخشی از فروش امروزمان مربوط به کفش‌های شب عید و بخشی هم مربوط به تولیدات جدیدمان است. نوروزی با بیان اینکه هرچه تولیدکنندگان محصولات به‌روزتری داشتند بازار بهتری در اختیار خواهند داشت، عنوان کرد: براساس تجربه، همیشه بازار کفش در خرداد و تیر کساد است، اما در شرایط فعلی وضعیت بهم ریخته است. ویروس کرونا، موضوع همگانی و جهانی است اما با توجه به کاهش ارزش پول ملی، می‌توانیم به صادرات فکر کنیم، زیرا در این شرایط خرید از ایران برای همسایگان صرفه اقتصادی زیادی دارد.


چاپ