گزارش صمت از چشم‌انداز صنایع آب و برق ایران برای همکاری با خارجی‌ها

اقتصاد برونزا در بازوان «نیرو»مند

حامد شایگان - گروه صنعت: بخش عمده‌ای از صادرات ۳میلیارد دلاری خدمات فنی و مهندسی ایران در بخش صنعت نیروگاهی و در گام دوم سدسازی است؛

موضوعی که نه‌تنها تحقق اقتصادی مقاومتی در این بخش را یادآور می‌شود بلکه به وجود بستر کافی در این حوزه برای تحقق رشد اقتصادی ۸درصدی در چشم‌انداز ۱۴۰۴ اشاره می‌کند زیرا تنها در شرایطی می‌توانیم به رشد درونزا و برونگرا دست یابیم که امکان صادرات محصول را داشته باشیم که با اجرای پروژه و فاینانس مرتبط با صنعت آب و برق در کشورهای همسایه درآمدهای ارزی و درنهایت تولید ناخالص داخلی افزایش خواهد یافت.
چشم‌انداز آینده صنعت برق ایران براساس نیاز به انرژی و توسعه صنایع که در برنامه‌های توسعه‌ای کشور پیش‌بینی شده از اهمیت بالایی برخوردار است از همین رو در قوانین و چشم‌انداز ۱۴۰۴ برای آن برنامه‌ریزی شده است. با توجه به ابلاغ سیاست‌های کلی برنامه ششم توسعه و برنامه‌ریزی برای رشد اقتصادی ۸درصدی تقویت صنایعی که بیشترین ظرفیت را برای خودکفایی و درنهایت صادرات دارند مسیر دستیابی به هدف‌گذاری تعیین شده را هموار می‌کند. حال از آنجایی که با افزایش کارخانه‌ها نیاز به برق در کشور به طور چشمگیری افزایش خواهد یافت به موازات آن باید سرمایه‌گذاری نیز بهبود یابد. شاید صنعت برق ایران جزو صنایع انگشت‌شماری باشد که هم‌اکنون به اقتصاد مقاومتی جامه عمل پوشانده زیرا درحال‌حاضر بیش از ۹۰درصد صنایع مرتبط با آن تولید داخلی است و از گذر سال‌های تحریم توانستیم ضمن دستیابی به تولید بالا در محصولات عمده در تجهیزات خاص نیز دانش فنی لازم را به‌دست آوریم، مصداق این موضوع گفته عباس علی‌آبادی، مدیرعامل گروه مپناست که اعلام کرده؛ امروز در تولید توربین تا حد زیادی به خودکفایی رسیده‌ایم و ایران می‌تواند هر نوع توربین و تجهیزات را تولید، نصب و راه‌اندازی کند. بر همین اساس می‌توان به آمارهای موجود رجوع کرد که رتبه نخست صادرات خدمات فنی و مهندسی کشور مربوط به صنایع آب و برق است؛ نکته‌ای که با توجه به استراتژی ایران برای کاهش اتکا به نفت نقطه امیدبخشی برای افزایش صادرات غیرنفتی و کاهش وابستگی به آن در بخش‌های مختلف کشور و بودجه‌ریزی می‌تواند باشد. تحریم‌ها در سال‌های گذشته تنها مانع صادرات گسترده محصولات و خدمات فنی و مهندسی در این حوزه شده است.

 


 در همین زمینه نیز «هوشنگ فلاحتیان» معاون وزیر نیرو در امور برق و انرژی پیش‌تر به ایرنا اعلام کرده بود: سالانه نزدیک به ۳ میلیارد دلار خدمات فنی و مهندسی از کشور صادر می‌شود که افزون بر ۲ میلیارد و ۷۰۰میلیون دلار آن متعلق به صنعت برق و بیشتر در بخش‌های سد سازی، نیروگاه برقابی، نیروگاه حرارتی، اجرای خطوط انتقال و تامین پست‌های انتقال و توزیع است.
در تایید این موضوع دبیر انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی به صمت گفت: بخش عمده صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران در بخش نیروگاهی است اما اینکه تحریم‌ها چه تاثیری بر این بخش داشته باید یادآوری کنم که قبل از تحریم‌ها پیمانکاران ایرانی در ۳۹ کشور دنیا خدمات فنی و مهندسی ارائه می‌کردند اما در سال‌های تحریم‌ها نتوانستیم این بازارها را حفظ کنیم با این حال نزدیک به ۴۰ شرکت خدمات فنی و مهندسی فعال در کشورهای عراق، امریکای جنوبی، ونزوئلا، قزاقستان، ترکمنستان و حتی تعدادی از کشورهای عربی در حال اجرای پروژه‌های نیروگاهی و عمرانی هستند. در گذر از تحریم‌ها باید به این نکته نیز توجه کرد که در سال‌های ۹۰ و ۹۱ حجم صادرات خدمات فنی و مهندسی کشور ۴/۶میلیارد دلار بوده که درحال‌حاضر حجم این صادرات به کمتر از ۳ میلیارد دلار رسیده است.
دوران پساتحریم و سرمایه‌گذاری‌هایی که بی‌شک در این مقطع زمانی به سمت صنایع کشور سرازیر می‌شود فرصت بسیار مناسبی برای توسعه صنعت برق است. نکته اساسی آن است که ممکن است در این دوران ما با هجوم سرمایه‌گذاران خارجی در تمام بخش‌ها مواجه شویم. صنعت برق همچون سایر صنایعی که در این چند سال دچار تنگنا و مسائل عمده‌ای بوده‌اند از این ظرفیت برخوردار است که با جذب سرمایه‌گذار خارجی و بخش خصوصی ضمن افزایش تولید تجهیزات مرتبط با اجرای پروژه‌های برون‌مرزی بستر بکارگیری کالاهای ساخته شده توسط شرکت‌های ایرانی را نیز فراهم کند، چراکه درحال‌حاضر یکی از شرایط ایران برای همکاری در فاینانس پروژه‌ها استفاده از درصد قابل قبولی از تجهیزات ساخته شده در ایران است که صنایع مرتبط با برق و تجهیزات نیروگاهی و سدسازی بیشترین قابلیت را برای اجرای آن دارند.

 


مسئله این است که اگر این سرمایه‌گذاری‌ها با سرعت انجام شود و زمینه توسعه صنایع و بخش‌های مختلف اقتصادی را فراهم کند، به‌طور قطع برای پیشبرد اهداف توسعه‌ای آنها نیاز به انرژی افزایش خواهد یافت از این‌رو دستاوردهای صنایع آب و برق نه‌تنها در بخش دانش فنی بلکه در تولید برق نیز باید به‌کار رود تا همسو با سیاست‌های اقتصادی حرکت کنیم.
آرش کردی، مدیرعامل توانیر نیز پیش از این گفته بود: بخش خصوصی صنعت برق ایران قادر است در بیش از ۹۰درصد زمینه‌ها با شرکت‌های خارجی رقابت کند چراکه ما قابلیت‌های مهمی در این صنعت داریم و همین قابلیت‌ها صنعت برق کشور را در طول سال‌های تحریم و رکود و با وجود بحران نقدینگی سرپا نگه داشت.
از این‌رو می‌توان لغو تحریم‌های موجود علیه صنعت کشور را نه‌تنها فرازی برای صادرات خدمات فنی و مهندسی دانست بلکه بازگشت بخش خصوصی به برنامه‌های تولید برق را نیز تایید می‌کند. شاید سخنان «الکساندر ژنایف» مدیر شرکت پاورماشین روسیه در حاشیه برگزاری شانزدهمین نمایشگاه صنعت برق ایران درباره اثر تحریم‌ها بر صنعت برق ایران از آنجایی حائز اهمیت باشد که نه‌تنها در این بخش دانش فنی تولید تجهیزات متوقف نشد بلکه در تولید تجهیزات خاص نیز به موفقیت‌هایی دست یافتیم. وی در این زمینه گفته است: «ایران الگویی برای سایر کشورهاست به طوری که شرکت‌ها و تولیدکنندگان می‌توانند حتی در شرایط بد اقتصادی به خود متکی باشند برای نمونه گروه مپنا با وجود تحریم‌ها در همه این سال‌ها توانست کیفیت کار و تولیدات خود را حفظ کند و همچنین شرکت «آذرآب» به‌عنوان دیگر شرکت ایرانی فعالیت‌های خوبی در این سال‌ها به‌ویژه در فناوری بویلر داشته و تولیدات باکیفیتی عرضه کرده است از این‌رو شرکت پاورماشین به‌عنوان یک شرکت تولیدکننده نیروگاه‌های بخاری، اتمی، گازی و برقابی همواره برای انتقال آخرین و پیشرفته‌ترین فناوری‌ها به ایران به ویژه با گروه مپنا و شرکت آذرآب آمادگی همکاری دارد؛ زیرا این دو شرکت در زمینه نیروگاهی بسیار باکیفیتند و علاوه بر آن از مدیران و نیروهای متخصص توانمندی بهره می‌برند. »
تمایل شرکت‌های خارجی برای همکاری با ایران پس از اجرای برجام تنها به دلیل چشمداشت آنها برای دستیابی به بازار ایران نیست بلکه همکاری مشترک در تولید و اجرای پروژه‌های مشترک از سیاست‌های شرکت‌های بزرگ به‌ویژه در صنعت آب و برق است به گونه‌ای که گفته مدیر شرکت پاورماشین روسیه را که اعلام کرده است؛ «ارائه پیشنهاد به ایرانی‌ها برای تشکیل کنسرسیوم مشترک و به‌ویژه فعالیت در سایر کشورهای همسایه ایران که حضور در بازار بیش از ۴۰۰میلیونی منطقه اقتصادی ازجمله عراق، سوریه، افغانستان و... را تضمین می‌کند» در اولویت قرار داده‌ایم.



چاپ