خوش‌بینی یا بدبینی به آینده نفت

در شرایطی که مقاومت و پایداری ویروس کرونا در بیشتر کشورهای جهان ادامه دارد، موضوع نفت و انرژی و تداوم نقش آن در اقتصاد از نکات کلیدی حفظ وضع موجود و نیز تداوم آن برای آینده است.

نهادهای معتبر حوزه انرژی بر این باورند که تقاضای نفت تا پایان سال آینده میلادی (۲۰۲۱) باوجود بازسازی تولید و مصرف، در سطحی پایین‌تر از پایان سال ۲۰۱۹ یعنی پیش از همه‌گیری کرونا و اتفاقات پس از آن باقی خواهد ماند. در این میان، اوپک بدبینانه‌ترین تخمین‌ها را از آینده طلای سیاه نسبت به دو نهاد دیگر دارد. این سازمان در گزارش ماه جاری خود سطح تقاضا در تمام فصول آینده و تا آخر سال ۲۰۲۱ غیر فصل اول سال آتی را کاهش داده و معتقد است میزان کاهش تقاضا در امسال یک میلیون بشکه بیش از آن چیزی است که آژانس تخمین می‌زند. با این همه بیشتر کشورهای عضو اوپک نگاه خوش‌بینانه‌ای برای نیمه اول سال ۲۰۲۱ میلادی دارند و اداره اطلاعات انرژی امریکا نسبت به دو نهاد دیگر خوش‌بین‌تر است.

همچنین قیمت نفت WTI (وست تگزاس اینترمدیت) حدود ۳۸ دلار برای هر بشکه و نفت برنت دریای شمال حدود ۴۲ دلار در هر بشکه پیش‌بینی شده است. در همین زمینه باتوجه به روند افزایشی مصرف و نیز کاهش روند بحرانی کرونا یا تسلط جهانی برای مقابله با این بیماری می‌توان گفت سال آینده دو شاخص نفت فوق در محدوده ۴۵ تا ۵۰ دلار خواهند بود.

اما برپایه بررسی‌های دوره‌ای (ماهانه) و نیز در انطباق با سایر گزارش‌های تحلیلی اوپک می‌توان گفت این سازمان برای جبران کاهش تقاضا در نتیجه اعمال قرنطینه در سرتاسر جهان، تصمیم به کاهش تاریخی تولید با دیگر متحدان غیراوپکی خود گرفت که براساس آن سقف تولید از ابتدای ماه جاری از ۹.۷ میلیون بشکه در روز به ۷.۷ میلیون بشکه می‌رسد. براساس گزارش نسبتا خوش‌بینانه این سازمان، تولید اوپک حدود یک میلیون بشکه در روز افزایش یافته و به ۲۳۵ میلیون بشکه رسیده است؛ اتفاقی که عمدتا به‌دلایل اتمام کاهش تولید اضافی و داوطلبانه عربستان، امارات و کویت رخ داده است. به این ترتیب این مجموعه توانست تا حدود ۹۷ درصد به پیمان موسوم به اوپک‌پلاس در ماه یادشده پایبند باشد که البته کمتر از سطح ماه ژوئن است. لازم به توضیح است که در ماه یادشده مجموع کشورهای عضو اوپک بیش از ۱۰۰ درصد به تعهدات خود پایبند بوده‌اند.

اما در تحلیل تطبیقی ارقام فوق نیز باید گفت رشد بدبینی در گزارش آژانس بین‌المللی مشهود است، چراکه آژانس باوجود اینکه برای مجموع کشورهای عضو اوپک آینده قوی‌تری را ارزیابی می‌کند، در برآورد خود تقاضای نفت را کاهش داده و تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۰ را به‌طور متوسط برابر با ۹۲ میلیون بشکه در روز اعلام کرده است. البته این موضوع از نظر آژانس به‌دلیل افت شدید تحرک ناشی از محدودیت‌های کرونایی و همین‌طور ضعف در بخش هوایی رخ می‌دهد. 
آژانس بین‌المللی انرژی همچنین درباره تقاضای سال آینده میلادی اظهار می‌کند که مجموع تقاضا به بالاتر از ۹۷ میلیون بشکه در روز خواهد رسید که تقریبا معادل ۲۵۰ هزار بشکه کمتر از گزارش ماه گذشته این نهاد است. در همین زمینه مستند به گزارش‌های تحلیل انرژی بین‌المللی، عرضه نفت در ماه گذشته میلادی حدود ۲.۵ تا ۳ میلیون بشکه در روز افزایش یافته، چراکه از سویی عربستان و دیگر متحدان منطقه‌ای‌اش کاهش تولید داوطلبانه را کنار گذاشتند و از طرفی تولید در امریکا نیز در حال بازیابی است.

باتوجه به گزارش سازمان هواپیمایی جهانی پیش‌بینی سال آینده مسافرت‌های هوایی از تعادل نسبی برخوردار بوده که می‌تواند تقاضای سوخت هواپیماها را افزایش دهد.
در همین حال آمار و ارقام سازمان اوپک روند تولید و مصرف انرژی و نفت را در دو گام بدبینانه یعنی مصرف ۲۳ میلیون بشکه در روز و خوش‌بینانه حداکثر تا سقف ۲۵ میلیون بشکه در روز برآورد کرده که با آمار و ارقام دیگر سازمان‌های بین‌المللی و اثرگذار مانند وود مکنزی و بانک جهانی مغایریت‌هایی فاحش دارد.
 کلام پایانی اینکه برای هیچ کدام از گروه‌های مصرف‌کننده یا تولیدکننده مشخص نیست که در آینده نزدیک یک تا ۳ سال آینده برای بازار نفت خوش‌بین باشند یا بدبین؟


رضا پدیدار - رئیس کمیسیون انرژی و محیط‌زیست اتاق تهران


چاپ