تسهیلات برای صنعتگران
بررسی چالش‌های صنعتگران با بازار پول

تسهیلات قطره‌چکانی مشکل‌گشا نیست

گروه بانک و بیمه: مدت‌هاست که دست تولید و صنعت به‌راحتی به منابع بانکی نمی‌رسد و کمبود نقدینگی مهم‌ترین مشکل فعالان این بخش به‌حساب می‌آید، به‌طوری‌که تولیدکنندگان و صنعتگران، بانک‌ها را متهم اصلی به‌وجود آمدن این مشکلات می‌دانند و همواره انگشت اتهام به سمت سیستم بانکی بوده است.

آن‌ها نرخ سود بالا، دریافت ضمانت و وثیقه‌های سنگین، بوروکراسی‌های طولانی و درنهایت عدم دریافت به‌موقع تسهیلات را از مهم‌ترین موانع و مشکلات این بخش می‌دانند و از بانک‌ها طلب حمایت بیشتری دارند. فعالان اقتصادی بر این باورند که بانک‌ها باید توجه جدی به وضعیت صنعت کشور داشته باشند و در پرداخت تسهیلات به این بخش‌ها، دست و دلبازتر عمل کنند.

پرداخت وام ارزان‌قیمت به تولید
دبیرکل انجمن صادرکنندگان صنعتی، معدنی و خدمات مهندسی، دراین‌باره گله‌مندی تولیدکنندگان و صنعتگران از عملکرد سیستم بانکی را به‌حق دانست و گفت: دریافت سودهای بالای بانکی، سخت‌گیری بانک‌ها در اعطای وام و دریافت ضمانت‌ها و وثیقه‌های سنگین از موانع مهم و مشکل‌آفرین بخش تولید و صنعت محسوب می‌شود که باعث شده فعالان این بخش نتوانند به‌راحتی در این راه به فعالیت‌شان ادامه دهند.
رحمان پورقربان در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه با توجه به هزینه‌های بالا و قیمت تمام‌شده پول در بانک‌ها، نمی‌توان تمام تقصیرها را به گردن سیستم بانکی انداخت، تصریح کرد: بانک‌ها در کنار هزینه‌های جانبی که وجود دارد، در قبال سپرده‌گذاران هم مسئول هستند و باید سود مناسبی نیز به آن‌ها پرداخت کنند، همین شرایط متناقض نیز باعث شده بانک‌ها برای جبران این هزینه‌ها، نرخ سودهای بالایی را از تسهیلات گیرندگان طلب کنند. او تاکید کرد: برای رفع این مشکلات، پیشنهاد می‌شود که بانک‌ها در ارائه تسهیلات، تمامی بخش‌ها و متقاضیان تسهیلات را به یک چشم نبینند و بخش تولید و صنعت را متمایز از دیگر بخش‌ها بدانند. به گفته پورقربان؛ بانک‌ها باید شرایطی را به وجود بیاورند که فقط به بخش تولید و صنعت تسهیلات ارزان‌قیمت‌تر بدهند. وی گفت: البته در این پروسه باید نظارت و کنترل کافی از سوی سیستم بانکی صورت گیرد تا تسهیلات ارزان‌قیمت به بخش‌های دارای توجیه اقتصادی پرداخت شود و این اطمینان به دست آید که منابع در جای خودش صرف‌شده و به هزینه‌کرد بخش تولید درآمده است.
به گفته پورقربان؛ این شرایط برای سیستم بانکی هم منفعت خواهد داشت چراکه نرخ سود بالا باعث عدم بازگشت منابع و افزایش مطالبات معوق بانکی خواهد شد و از سوی؛ دیگر تولیدکنندگان را در فهرست بدهکاران بانکی قرار می‌دهد که با پرداخت وام‌های ارزان‌قیمت این مشکلات کاهش خواهدیافت.

عرضه با تقاضا جور نیست
رئیس انجمن صنایع شوینده نیز در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه رابطه میان صنعت و سیستم بانکی همواره در سال‌های گذشته با چالش روبه‌رو بوده است، عدم تناسب عرضه و تقاضا در منابع را یکی از مهم‌ترین عوامل به وجود آمدن این مشکلات دانست و تصریح کرد: پول هم مثل یک کالا به عرضه و تقاضا وابسته است و زمانی‌که تقاضا از عرضه پیشی می‌گیرد، این امر موجب بی‌تعادلی در بازار و تشدید مشکلات می‌شود. علی نقیب با بیان اینکه این امر در پرداخت تسهیلات بانکی هم مصداق پیدا می‌کند، افزود: ازآنجاکه بخش تولید و صنعت بسیار درگیر مشکلات مالی هستند، برای رفع این نیاز، در نخستین گام به سراغ بانک‌ها می‌روند و از آن‌ها طلب تسهیلات می‌کنند که همین امر هم موجب کمبود منابع در بانک‌ها و دسترسی سخت تولیدکنندگان و صنعتگران به منابع بانکی می‌شود.
وی با بیان اینکه نرخ سود بالای تسهیلات در حال حاضر یکی از چالش‌های پیش‌روی بخش تولید و صنعت است که باعث شده این بخش توان بازپرداخت آن را نداشته باشد، افزود: البته این تمام ماجرا نیست، چون همین نرخ سود بالا، سبب شده که تولیدکننده داخلی دیگر توان رقابت در بازارهای داخلی و خارجی را نداشته باشد و این اصلا برای تولید داخلی اتفاق خوبی نخواهد بود.
وی از سیستم بانکی درخواست کرد که نسبت به پرداخت تسهیلات، منعطف‌تر عمل کنند و برای فعالان بخش تولید و صنعت تسهیلات ارزان‌تری را در نظر بگیرند تا این امر موجب افزایش حمایت‌های مالی و رونق این بخش شود و درنهایت نفع آن به تمام بخش‌ها برسد.

بلاتکلیفی بازپرداخت معوقات بانکی، مشکل اصلی صنعت
یونس ژائله عضو خانه صنعت، معدن و تجارت ایران هم در گفت‌وگو با خبرنگار ما درخصوص چالش‌های صنعتگران با نظام بانکی با تاکید بر اینکه بخش‌نامه‌های بانک مرکزی به‌طور کامل در بانک‌ها اجرا نمی‌شود، اظهار کرد: اکثر بخش‌نامه‌های بانک مرکزی که مربوط به صنعت و صنعتگران است در بانک‌ها اجرا نمی‌شود اما در این شرایط زمانی‌که بانک‌ها با مشکلی برخورد می‌کنند بانک مرکزی بخش‌نامه‌ای مغایر با تصمیم‌های قبلی خود صادر می‌کند. وی در توضیح این موضوع گفت: برای مثال تولیدکنندگانی که تسهیلات ارزی دریافت و در سال‌های گذشته کالا وارد کشور کردند امروز باید این تسهیلات را با نرخ ارز مبادلاتی پرداخت کنند و بانک‌ها بخش‌نامه بانک مرکزی را درباره نحوه بازپرداخت تسهیلات ارزی برای این گروه به‌درستی اجرا نمی‌کنند و تاکید دارند این گروه باید بازپرداخت را با نرخ ارز مبادله‌ای یعنی سه‌برابر رقمی که تسهیلات دریافت کردند، انجام دهند.
ژائله با تاکید بر اینکه مشکلات بازپرداخت تسهیلات ارزی در بانک‌ها برطرف نشده است، ادامه داد: در این حوزه بخش‌نامه‌هایی که قاطعانه وضعیت بانک‌ها را مشخص کند، وجود ندارد و اکثر بانک‌ها در دریافت اقساط تسهیلات بانکی دچار مشکل هستند، از سوی دیگر صنعتگران نیز به‌دلیل بلاتکلیفی در نحوه پرداخت جزو بدهکاران بانکی شناخته شده‌اند.
عضو خانه صنعت، معدن و تجارت ادامه‌داد: عدم اجرای دقیق بخش‌نامه‌ها و مشخص کردن نحوه بازپرداخت تسهیلات ارزی که از صندوق ذخیره ارزی یا منابع داخلی بانک‌ها دریافت شده است، باعث شده تا بنگاه‌های اقتصادی و بانک‌ها در این خصوص بلاتکلیف بمانند.
به گفته وی، بنگاه‌های تولیدی توان بازپرداخت تسهیلات بانکی را با نرخ ارز مبادله‌ای ندارند و این موضوع باعث افزایش معوقات بانک‌ها شده است.
به‌هرحال با توجه به این مشکلات، اما بانک‌ها هم برای دست‌به‌عصا بودن در تخصیص تسهیلات به بخش تولید، دلایلی دارند؛ از کاهش منابع گرفته تا جذاب نبودن سرمایه‌گذاری در این بخش و البته مطالباتی که سال‌هاست وصول نمی‌شود. با این استدلال، بانک‌ها می‌گویند باید راه زیان بیشتر را ببندند؛ نظری که از سوی متقاضیان تسهیلات قابل‌قبول نیست، چراکه آن‌ها بر این باورند که نرخ سود بالا برای تسهیلات گاهی باعث دیرکرد در بازپرداخت‌ها می‌شود و این دلیلی بر بدحسابی آن‌ها نیست. به‌هرحال فعالان بانکی هم دلایلی برای این سخت‌گیری‌ها و گران بودن تسهیلات عنوان می‌کنند.

بالا بودن تقاضای تسهیلات از بانک
محمدعلی دهقان‌دهنوی عضو هیات علمی موسسه عالی بانکداری ایران دراین‌باره با تاکید بر اینکه یکی از مشکلاتی که در این بخش وجود دارد، نظام تامین مالی در کشور است که به‌طور عمده مبتنی بر بانک است، گفت: البته این درحالی است که نقش بازار سرمایه در سایر کشورها بسیار پررنگ‌تر است و بیشتر شرکت‌ها و واحدی‌های تولیدی نیاز مالی‌شان را از طریق این بازار تامین‌می‌کنند.
او با بیان اینکه در حال حاضر با توجه به نیاز نقدینگی بالای بخش تولید، تقاضای تسهیلات از بانک‌ها بسیار زیاد است و همین امر موجب عدم تعادل در عرضه و تقاضا شده است، افزود: البته بخشی از این مشکلات به نوع ساختارها برمی‌گردد. ازآنجاکه بانک‌ها در ازای پرداخت تسهیلات این انتظار را از متقاضی وام دارند که بازگشت پول‌شان به‌موقع باشد، در همین راستا در اعطای وام سخت‌گیری می‌کنند و از متقاضیان تسهیلات، درخواست ضمانت‌نامه‌ها و وثیقه‌های سنگین می‌کنند.
این فعال بانکی با تاکید بر اینکه، این امر تا حدودی باعث بی‌اعتمادی و بدبینی تولیدکنندگان به عملکرد بانک‌ها شده است، تصریح کرد: البته این امر به‌دلیل نبود نظام رتبه‌بندی و اعتبارسنجی مشتریان است که باعث شده بانک‌ها برای پرکردن این خلأ اقدام به دریافت وثیقه‌های سنگین از فعالان بخش تولید و صنعت کنند. حال اگر شرایطی فراهم شود که نظام اعتبارسنجی و رتبه‌سنجی در سیستم بانکی توسعه یابد و فراگیر شود، می‌توان امیدوار بود که بخشی از سخت‌گیری بانک‌ها در قبال ارائه تسهیلات به فعالان این بخش مرتفع شود.
معاون آموزشی این موسسه، مشکل ساختاری از ناحیه تورم را هم مزید بر علت دانست و ادامه داد: این امر موجب گران شدن نرخ سود تسهیلات بالا بودن هزینه پول در بانک‌ها می‌شود.

قیمت تمام‌شده پول در بانک‌ها بالاست
مدیر برنامه‌ریزی بانک توسعه صادرات ایران نیز در این رابطه با تاکید بر اینکه پرداخت تسهیلات برای بانک‌ها هزینه‌بر است و بانک در این راستا تلاش می‌کند که بخشی از هزینه‌هایش را از طریق دریافت سود جبران کند، گفت: ازآنجاکه منابع بانک‌ها در قالب سپرده‌های مردمی جمع‌آوری می‌شود و بانک هم ملزم به پرداخت سود به سپرده‌گذاران است، بنابراین این امر در کنار هزینه‌های دیگر باعث افزایش قیمت تمام‌شده پول در بانک‌ها می‌شود که با توجه به این شرایط و نرخ سود حاکم در اقتصاد، نرخ سودی که بانک‌ها از بخش‌های اقتصادی در قبال وام دریافت می‌کنند چندان بالا به نظر نمی‌رسد. خسروشاهی تاکید کرد که معیار اصلی نرخ سود بانکی، تورم است و با توجه به نرخ تورم موجود در کشور؛ نرخ سود تسهیلات بانکی چندان بالا نیست. وی به سخت‌گیری بانک‌ها در اعطای تسهیلات به تولیدکنندگان و صنعتگران اشاره کرد و گفت: فعالان این بخش معتقدند که بانک‌ها در پرداخت وام، منعطف نیستند و سنگ‌اندازی می‌کنند که به نظر می‌رسد این امر به‌دلیل بالا بودن رقم مطالبات معوق و بالا بودن تقاضا از سیستم بانکی است وی با بیان این‌که بخش تولید و صنعت به‌دلیل مشکلات اقتصادی و تحریم‌ها در یکی دو سال گذشته که نیاز به نقدینگی افزایش یافت و در بازپرداخت بدهی‌های گذشته‌شان با مشکل روبه‌رو هستند، افزود: در این راستا، برای حمایت از بخش تولید بانک مرکزی مصوبه‌ای را جهت استمهال بدهی این بخش به بانک‌ها ابلاغ کرده که بانک‌ها ملزم به اجرا هستند و این امر می‌تواند تا حد زیادی بخش‌های تولیدی و صنعتی را یاری دهد.


چاپ