نگاهی به واکنش بازارهای ارز، طلا و سکه به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری

بازار و سندرم خوشبینی پس از انتخابات

همان‌طور که انتظار می‌رفت بازار ارز و طلا که در طول ۳ سال اخیر دچار چالش و نوسانات زیادی بوده، پس از اتمام انتخابات ریاست‌جمهوری در آخرین جمعه خرداد ۱۴۰۰ به ثباتی نسبی رسید.

کارشناسان بسیاری معتقدند افزایش نرخ دلار در روزهای ابتدایی هفته به‌دلیل واکنش اذهان بازار به دستوری بودن قیمت‌گذاری ارز و طلا بود. هرچند این افزایش نرخ چندان محسوس نبود اما به‌طور کلی به‌نظر می‌رسد پالسی که بازار از وعده‌های رئیسی در طول رقابت‌های انتخاباتی دریافت کرده، حاکی از کاهش تنش‌های پیرامونی در داخل کشور بوده است. یکی از این تنش‌ها دامن زدن دولت بر اقتصاد دستوری است که در شعارهای کمپین سید ابراهیم رئیسی به وضوح دیده می‌شد. البته بسیاری معتقدند این آرامش قیمتی در بازارها تا حد زیادی از واکنش‌های هیجانی نشأت می‌گیرد، به همین دلیل پس از اندک زمانی که تب‌وتاب انتخابات فروکش کرد بار دیگر بازار وارد همان لوپ ابهام‌آلود گذشته خواهد شد، زیرا موانعی مانند نپذیرفتن FATF و همچنین احیا نشدن برجام بر سر راه اقتصاد ایران قرار دارد که در صورت حل نشدن ممکن است باعث تشدید نرخ تورم و تضعیف دوباره ریال شود.

رابطه کسری بودجه و بازار

البته به موارد دیگری از چالش‌های اقتصاد ایران که بر سر راه دولت سیزدهم وجود دارد نیز می‌توان اشاره کرد که از آن جمله نقدینگی بسیار بالایی است که در پی کاهش درآمدهای نفتی و برکشیده شدن کسری بودجه‌ای سنگین ایجاد شده و دولت ابراهیم رئیسی باید خود را برای تنظیم بودجه سال ۱۴۰۱ آماده کند، زیرا بلافاصله پس از استقرار کابینه سیزدهم مسئله بودجه‌ریزی مطرح می‌شود. این امر باتوجه به بلاتکلیفی مذاکرات برجامی می‌تواند به‌عنوان بزرگ‌ترین چالش در اقتصاد کلان محسوب شود که دست دولت رئیسی را در مواجهه با معضلات دیگر هم ببندد.

اگر چنین اتفاقاتی رخ دهد و رئیسی نتواند زمینه را برای آزادسازی منابع ارزی بلوکه‌شده فراهم کند، بازارهای ارز و طلا نیز متعاقبا با بحران‌هایی شدیدتر از آنچه در سال ۹۹ شاهد بودیم مواجه می‌شوند که ممکن است به جهش نرخ ارز نیز ختم شود. اقتصاددانان بر این باورند که اگر دولت رئیسی بتواند با ترکیبی کارآمد و متشکل از اساتید مجرب اقتصادی وارد گود شود ممکن است از پس مذاکرات بر آمده و نرخ ارز و طلا نیز به‌طور اتوماتیک کنترل شود و حتی کاهش یابد؛ در غیر این صورت به‌باور عده‌ای از فعالان بازار حتی ممکن است نرخ دلار در نیمه دوم سال تا حدود ۲۸ تا ۲۹ هزار تومان نیز افزایش پیدا کند که به‌معنای گران‌تر شدن طلا و همچنین انواع سکه خواهد بود.

مولفه‌های تاثیرگذار بر بازار ارز

سید کمال سیدعلی، معاون ارزی اسبق بانک مرکزی ایران با اشاره به تاثیرات رخدادهای سیاسی بر روند قیمتی دلار و طلا به صمت گفت: تقریبا کلیه نوسانات بازار ارز در یک سال‌ونیم اخیر تابع اتفاقات اقتصادی نبوده، بلکه از تحولات سیاسی اثر پذیرفته است. وی در ادامه افزود: در حال ‌حاضر هم شاهد تغییر نرخ ارز با پیروی از همین الگو هستیم، زیرا نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری مشخص شده و بازار نیز تحت تاثیر فعل‌وانفعالات سیاسی قرار گرفته است.

ترکیب کابینه

سیدعلی با تاکید بر اهمیت مشخص شدن ترکیب هیات وزرای دولت سیزدهم عنوان کرد: در حال ‌حاضر فعالان اقتصادی تحلیل خاصی برمبنای اطلاعات مربوط به حوزه کاری خود ندارند که بگوییم به این دلیل قیمت‌ها در بازار ارز و طلا دچار تغییر شده، بلکه آنچه در فضای اقتصاد کشورمان شاهدیم انتظار افراد برای مشخص شدن کابینه دولت سیزدهم است تا شاید باتوجه به ترکیب هیات دولت، بتوانند استراتژی مشخصی را برای خود تنظیم کنند.

این کارشناس اقتصاد به موانع خارجی بر سر راه اقتصاد ایران اشاره کرد و به صمت گفت: با روشن شدن ترکیب کابینه رویکرد دولت آقای رئیسی به مسائل بین‌المللی روشن می‌شود و این امر مهم‌ترین نکته درباره سیاست‌های آینده دولت است، زیرا پرونده مذاکرات و همچنین FATF کاملا به دستگاه دیپلماسی دولت سیزدهم مربوط می‌شود و هر دو موضوع نیز که با یکدیگر درهم تنیدگی زیادی دارند اقتصاد کشورمان را شدیدا تحت فشار قرار داده‌اند. وی در تکمیل سخنان خود ادامه داد: البته مدیریت بورس و بانک مرکزی نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که می‌تواند روی نرخ ارز نیز تاثیرگذار باشد.

اولویت دولت سیزدهم

معاون ارزی اسبق بانک مرکزی ایران با یادآوری شعارهای انتخاباتی در طول رقابت‌های سیاسی در هفته‌های اخیر تاکید کرد: برخی از مولفه‌های اقتصادی مانند نرخ تورم و افزایش نقدینگی هم تاثیراتی بر بازار داشته‌اند اما همان‌طور که پیش‌تر نیز گفته شد نوسانات اخیر صرفا سیاسی است. با این حال نباید فراموش کرد که آقای رئیسی با وعده‌های اقتصادی پیروز انتخابات شده و طبیعتا باید اولویت اصلی خود را نیز بهبود وضعیت معیشتی مردم تعیین کند.

این کارشناس و تحلیلگر اقتصاد بر لزوم برنامه‌ریزی بلندمدت با هدف بهبود اوضاع معیشتی مردم تاکید کرد و گفت: اینکه دولت تنها در کوتاه‌مدت سیاست‌های معیشتی را در دستور کار قرار دهد، نمی‌تواند دردی از مردم دوا کند، بلکه باید با سیاست‌گذاری‌های بلندمدت در راستای بهبود اوضاع تلاش کند؛ برای مثال اگر دولت بخواهد با تزریق منابع به بازار ارز نرخ دلار را کاهش دهد ممکن است در کوتاه‌مدت تاثیراتی مقطعی بر قیمت‌ها داشته باشد اما به‌طور قطع در میان‌مدت و بلندمدت باید انتظار تورم بسیار شدیدتری را داشته باشیم که دقیقا معیشت مردم را به خطر می‌اندازد. سیدعلی در پایان بار دیگر بر اهمیت احیای برجام تاکید کرد و یادآور شد: هرچند باز هم باید تاکید کرد که دولت تنها در شرایطی می‌تواند این دست اقدامات را اجرایی سازد که برجام احیا و همچنین FATF از سوی ایران پذیرفته شود؛ در غیر این صورت حتی کنترل نرخ ارز هم امکان‌پذیر نخواهد بود.

استقبال بازار طلا از پیروزی رئیسی

عبادالله محمدولی، رئیس اتحادیه صادرکنندگان طلا و جواهر ایران در گفت‌وگو با صمت گفت: باتوجه به فضای سیاسی که قبل از برگزاری انتخابات حاکم بود این انتظار می‌رفت که آقای رئیسی پیروز انتخابات شود، به همین دلیل بازارها نسبت به این اتفاق ذهنیت داشتند و غافلگیر نشدند.

وی در ادامه افزود: خوشبختانه در روزهای اول هفته شاهد ریزش نرخ بودیم که می‌تواند نشانه‌ای از بهبود شرایط اقتصادی کشورمان باشد.

همان‌طور که اشاره شد بازار طلا و سکه از پیروزی آقای رئیسی در انتخابات استقبال خوبی کرده و با نگاهی به سایر حوزه‌های اقتصادی به‌خوبی می‌توان دریافت که این تحولات تنها محدود به بازار ارز و طلا نمی‌شود زیرا تقریبا همه بازارها با تغییرات مثبتی همراه شده‌اند.

البته نخستین بازاری که به این اتفاق واکنش نشان داد، بازار طلا بود که انتظار می‌رود این نوسانات ریزشی ادامه‌دار باشد و همه بخش‌های اقتصاد کشور را در بر گیرد.

بانک مرکزی و ریال

این فعال بازار طلا با اشاره به اثربخش بودن انتخاب گزینه‌های مدیریتی ازسوی ابراهیم رئیسی بیان کرد: یکی از مهم‌ترین مواردی که بازار طلا و همچنین ارزهای خارجی منتظرش هستند، تعیین رئیس کل بانک مرکزی ازسوی آقای رئیسی است که می‌تواند در روند نوسانات قیمتی تاثیرات گسترده‌ای داشته باشد. باید توجه داشت که تقویت یا تضعیف ریال به‌طور مستقیم روی نرخ طلا و دلار تاثیر می‌گذارد؛ از همین رو معتقدم انتصاب رئیس کل بانک مرکزی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

محمدولی در پایان بر لزوم هماهنگی بین وزرای دولت سیزدهم تاکید کرد و یادآور شد: کابینه دولت بعدی می‌تواند نقش بسزایی را در معادلات اقتصادی کشورمان بازی کند زیرا اگر وزرای دولت آقای رئیسی از هماهنگی کافی برخوردار باشند حتما می‌توانیم تغییرات گسترده‌ای در جهت مثبت داشته باشیم که تقویت پول ملی و کاهش نرخ کالاها و اجناس از جمله طلا و سکه را شامل می‌شود.

سخن پایانی...

متخصصان بر این باورند که اگر دولت سیزدهم اقدامی برای پذیرش لوایح گروه اقدام مالی یا همان FATF معروف نکند، به‌طور قطع حتی در صورت رفع تحریم‌ها نیز نمی‌تواند پولی را که حاصل فروش نفت است، به چنگ آورد تا شاید به کمک آن دردی از دردهای پرشمار بدنه اقتصادی ایران را دوا کند؛ از همین رو عده زیادی از کارشناسان و فعالان بازارهای مالی چشم‌انتظار انتخاب ابراهیم رئیسی در پست وزارت امور خارجه نشسته‌اند زیرا با مشخص شدن چهره وزیر خارجه دولت سیزدهم می‌توان کلیات مسیر دیپلماسی کشور را حدس زد.

البته سایر بخش‌های قوه مجریه نیز می‌توانند تاثیرات گسترده‌ای بر بازارهای ارز و طلا داشته باشند اما باتوجه به شرایطی که در حوزه صادرات نفت داریم به‌نظر می‌رسد سیاست خارجه کشور در سال‌های پیش رو از اهمیت به‌مراتب بیشتری برخوردار باشد، چراکه همه چیز بسته به نتیجه مذاکرات هسته‌ای بوده و از طرفی هم پذیرش FATF ازسوی جمهوری اسلامی ایران می‌تواند گره‌گشای مشکلات مالی کشور باشد، این در حالی است که دولت حسن روحانی ۴ سال تمام تلاش کرد تا سایر مراکز قدرت در ساختار حاکمیتی جمهوری اسلامی را برای پذیرش FATF متقاعد سازد اما تا به اینجا که تنها ۴۰ روز از عمر دولتش باقی مانده هیچ توفیقی به‌دست نیاورده و به‌نظر نمی‌رسد تا پایان دوره ریاستش بر دولت نیز بتواند قفل این پرونده را باز کند.

 


چاپ