باتوجه به آغاز مذاکرات برای آزادسازی منابع ارزی ایران پیش‌بینی شد

دلار ارزان در یک‌قدمی فردوسی

براساس گزارشاتی که رسانه‌های داخلی و خارجی در هفته گذشته منتشر کردند، به‌نظر می‌رسد دولت کره‌جنوبی بالاخره رضایت خود را برای مذاکره بر سر آزادسازی منابع ارزی ایران اعلام کرده است.

کره‌ای‌ها روز سه‌شنبه گذشته در قالب بیانیه‌ای که توسط وزارت خارجه این کشور منتشر شد، از رفع محدودیت‌ها برای انتقال منابع ارزی بلوکه شده ایران به کشورمان خبر دادند. البته نکته محوری این بیانیه تاکید وزارت خارجه کره‌جنوبی بر مذاکره با امریکا و سایر کشورها و منوط شدن آزادسازی دلارهای ایران به همین مذاکرات است.
از طرفی هم حسن روحانی، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران پس از انتشار این بیانیه، در حاشیه دویست‌وششمین جلسه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت از این خبر استقبال کرده و آن را نشانه‌ای از شکست دشمنان در برابر ملت ایران خوانده است. البته اشاره روحانی به گزارش بانک‌ مرکزی که از روند مذاکره با کره‌ای‌ها در اختیار دولت قرار گرفته، بوده است.
روی هم رفته به‌نظر می‌رسد این اظهارات امیدوارکننده نشانه‌های مثبتی از به بار نشستن مذاکرات با غربی‌هاست که می‌تواند منجر به در دسترس قرار گرفتن منابع عظیم ارزی ایران شود. این مسئله اگر رخ دهد به‌گفته رئیس‌جمهوری می‌تواند زمینه را برای گشایش‌های اقتصادی، از جمله کاهش نرخ ارز و کنترل نرخ تورم فراهم کند. کارشناسان نیز ضمن ابراز امیدواری نسبت به عملیاتی شدن هرچه زودتر این برنامه، سخنان حسن روحانی مبنی بر کاهش مشکلات معیشتی مردم در صورت آزادسازی منابع ارزی ایران را تایید کرده و آن را سرآغاز روند بازگشت سرمایه‌گذاران خارجی می‌دانند.

پرداخت یک میلیارد دلار از بدهی کره به ایران در مرحله نخست

رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرد در مرحله نخست یک میلیارد دلار از بدهی کره جنوبی به ایران به‌صورت نقدی به حساب بانک‌های ایرانی واریز می‌شود. به گزارش ایسنا، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی روز چهارشنبه، ۶ اسفند در حاشیه جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران درباره آزادسازی منابع مالی ایران، اظهار کرد: در دیدار با سفیر کره جنوبی تاکید کردیم که چگونه ایران باید از منابع‌اش استفاده کند؛ حالا کره‌ای‌ها با هر کسی می‌خواهند مذاکره کنند.

وی ادامه داد: منابع، متعلق به بانک مرکزی است و بانک مرکزی این حق را دارد که اقدام حقوقی کند. خسارت زیادی از این بابت به جمهوری اسلامی وارد شده است. کره‌ای‌ها خودشان درخواست کردند و آمدند صحبت کردند که می‌خواهند منابع ایران را پرداخت کنند و ما هم راه پرداخت را به آنها نشان دادیم. پولی که بانک مرکزی در کره جنوبی دارد، ۷ میلیارد دلار است و قرار شد پرداخت شود.

اجازه بدهیم طبق توافق با کره جنوبی جلو برویم. وی درباره اینکه گفته می‌شود حداقل پرداختی کره در مرحله نخست یک میلیارد دلار است؛ آیا این خبر صحت دارد، گفت: بله، حداقل یک میلیارد دلار است. ما مذاکرات گسترده‌ای را با عراق، عمان، کره جنوبی و ژاپن شروع کردیم و فضا خیلی بهتر شده و به‌تدریج این اتفاق خواهد افتاد.

گشایش ارزی در راه است؟

سیدکمیل طیبی، کارشناس اقتصاد بین‌الملل و استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان با اشاره به اظهارات مقامات ایرانی و کره‌ای در طول هفته گذشته به صمت گفت: باتوجه به اخبار منتشر شده کره‌جنوبی و ژاپن توانسته‌اند رضایت امریکا را برای صدور اجازه انتقال ارز از حساب‌های بلوکه شده ایران جلب کنند.

وی در ادامه افزود: البته موضوعاتی در این بین مطرح است که ممکن است آزادسازی منابع با ریسک‌های تحریمی دیگری برای سیستم بانکی ژاپن یا کره همراه شود، اما به‌نظر می‌رسد مشکل خاصی وجود نخواهد داشت و ایران می‌تواند با رعایت ضوابط منابع ارزی خود را از حساب‌های بلوکه شده در این دو کشور انتقال دهد.

ریسک هست، اما ظاهرا مشکلی نداریم!

طیبی ضمن تاکید بر خصوصی بودن سیستم بانکی دو کشور ژاپن و کره‌جنوبی، عنوان کرد: البته دلیل ریسک‌هایی هم که ذکر شد، خصوصی بودن سیستم‌های بانکی ژاپن و کره‌جنوبی است، چراکه بانک‌های خصوصی لزومی بر تبعیت از توافقات دولتی نمی‌بینند و تنها موردی که برای‌شان اهمیت دارد، منافع درون‌مجموعه‌ای‌شان است. طبیعتا بانک‌های خصوصی این دو کشور نیز از این قاعده مستثنا نیستند و قطعا پذیرای ریسک نخواهند بود. وی افزود: با این حال باز هم تاکید می‌کنم باتوجه به اظهارات مقامات هر ۳ کشور ایران، ژاپن و کره‌جنوبی به‌نظر می‌رسد مشکلی برای انجام این مبادلات ارزی وجود نداشته و احتمالا به‌زودی دولت ایران می‌تواند به این منابع دسترسی داشته باشد.

ورود ارز و تسهیل کنترل نرخ دلار

مدیر قطب اقتصاد بین‌الملل دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان با یادآوری شرایط سخت دسترسی دولت به منابع ارزی، به صمت گفت: یکی از مشکلاتی که ما در بازار ارز کشورمان داشتیم که کنترل نرخ دلار را سخت کرده بود، در دسترس نبودن منابع ارزی دولت بود که باعث شده بود دلار فقط از مجاری شدیدا تنگ و کوچکی وارد کشور شود و به‌طور قطع در صورت رفع موانع تحریمی می‌توان امیدوار بود حتی نرخ دلار تا کانال زیر ۲۰ هزار تومان هم کاهش داشته باشد.

تسهیل تجارت و بهبود شرایط معیشتی

این اقتصاددان با اشاره به نقش آزادسازی منابع ارزی ایران در برخی از کشورها بر روند تجارت خارجی، ادامه داد: حوزه تجارت و سرمایه‌گذاری خارجی در ایران، یکی از موارد دیگری است که می‌تواند دچار تحولات مثبتی شود. ایجاد فرصت برای ورود کالاهای سرمایه‌ای نیز یکی از موارد پراهمیت است که در صورت هموار شدن مسیر برای ادامه مذاکراتی در این زمینه‌ها، می‌تواند در حوزه‌‌های مختلف چاره‌ساز باشد.

وی ادامه داد: از طرفی هم مبالغی که در کشورهای عراق، کره و ژاپن بلوکه شده‌اند بسیار زیاد و قابل‌توجه هستند که با ورود آنها به کشور نه‌تنها نرخ ارز، بلکه می‌توان به‌راحتی نرخ تورم را نیز کنترل کرد. طیبی در پایان درباره زمان آزادسازی این منابع، خاطرنشان کرد: البته درباره اینکه بلافاصله این کار انجام خواهد شد یا خیر، کمی تردید وجود دارد؛ حتی شاهد بودیم که صحبت از وارد کردن مقدار زیادی واکسن یا دارو از ژاپن به میان آمده بود. البته مقرر شده حجم زیادی از این منابع مستقیما در اختیار ایران قرار گیرد اما فکر نمی‌کنم یک‌شبه و به یکباره همه منابع را بدون محدودیت در دسترس ما بگذارند.

اقداماتی برای جلب اعتماد ایران

مهدی ذاکریان، استاد حقوق و روابط بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی با یادآوری خروج دونالد ترامپ از توافقنامه برجام، به صمت گفت: باتوجه به نقض تعهداتی که ازسوی امریکایی‌ها در دوره ریاست‌جمهوری ترامپ انجام شد، روند از سرگیری مذاکرات در دولت بایدن با مشکلاتی مواجه شده و کندتر از آنچه تصور می‌شد، پیش می‌رود. وی در ادامه افزود: البته عده‌ای هم در تلاش بودند که بازگشت به برجام را به شرایط فرابرجامی گره بزنند که از آن جمله می‌توان به لابی‌های ضد ایران یا لابی‌های طرفدار رژیم صهیونیستی و سعودی در امریکا اشاره کرد، اما ایران هم از سویی به‌دلیل متعهد بودن به مفاد برجام، مصر بود که در صورت رفع تحریم‌ها به تعهدات برجامی خودش بازگردد.

کره بیانیه داد؛ روحانی استقبال کرد

ذاکریان با اشاره به واکنش مثبت حسن روحانی به بیانیه وزارت خارجه کره‌ جنوبی، عنوان کرد: حالا اقداماتی در دست اجراست تا اعتماد ایران را برای بازگشت به برجام جلب کنند که از آن جمله می‌توان به تحرکات دیپلماتیک در کره جنوبی با هدف آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده ایران اشاره کرد. البته رئیس‌جمهوری اسلامی ایران هم از موارد اینچنینی استقبال کرده و از آنها به‌عنوان گشایش نام برده، اما نباید فراموش کرد که این اقدامات به هیچ وجه کافی نیست.

حفظ شأن و تامین حداقل‌های معیشتی

این کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل با توضیح درباره خط‌مشی سیاست خارجه جمهوری اسلامی ایران بیان کرد: باید توجه داشت دولت سیاست‌های خود را به‌گونه‌ای تنظیم کرده که در کنار حفظ شأن جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین‌المللی، حداقل‌های معیشتی مردم نیز تامین شود. البته مشکلات و انتقادات زیادی در این مسیر به عملکرد دولت وارد است اما به‌نظر من در مجموع برآیند عملکرد دولت‌های یازدهم و دوازدهم در عرصه سیاست خارجی مثبت بوده ‌است.

برجام نقطه عطف بود

ذاکریان با یادآور شدن واکنش‌های دشمنان جمهوری اسلامی ایران در برابر توافقنامه برجام، به صمت گفت: برجام نقطه اوج این عملکرد مثبت بود که در همان مقطع دشمنان ایران به‌روشنی دست به خصومت زدند. اسرائیلی‌ها، اپوزیسیون، سعودی‌ها و حتی برخی جناح داخلی که علاقه به بهبود وضعیت معاش مردم نسبت به دولت‌های نهم و دهم نداشتند از جمله مخالفان سفت و سخت برجام بودند با اقدامات تخریبی و کارشکنی، ضربات سنگینی را به این توافقنامه تاریخی وارد کردند. همه این موارد کنار هم جمع شد تا بالاخره ترامپ جنگ اقتصادی را علیه کشورمان کلید زد.

تاب‌آوری اقتصادی ایران

استاد حقوق بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر اهمیت منصف بودن در بررسی کارنامه دولت‌های یازدهم و دوازدهم، تصریح کرد: باید انصاف را در بررسی کارنامه دولت رعایت کرد، به همین دلیل معتقدم جنگ اقتصادی که ترامپ با اعمال تحریم علیه ایران اعمال کرد، اگر هر کشور دیگری را هدف می‌گرفت، بدون شک مردمش دچار قحطی و گرسنگی می‌شدند. اینکه دولت قادر باشد کشور را در چنین وضعیتی اداره کند واقعا سخت است.

بنده دقیقا همین موارد را در سنای فرانسه نیز مطرح کردم و گفتم اگر ۱۰ تا ۲۰ درصد تحریم‌هایی که ترامپ علیه ما وضع کرده را علیه فرانسه یا هر کشور دیگر اروپایی اعمال می‌کرد، الان مردم شما از گرسنگی می‌مردند، اما ما توانستیم کشور را اداره کنیم. البته همانطور که گفته شد انتقادات زیادی هم به برخی از تصمیمات داخلی و خارجی دولت وارد است اما روی هم رفته باتوجه به شرایطی که ترامپ ایجاد کرد، دولت نمره قبولی می‌گیرد.

فشار روی مردم بود؛ نه مسئولان!

این تحلیلگر روابط خارجی ضمن اشاره به فشار مضاعفی که در پی تحریم‌های یکجانبه امریکا بر گرده مردم وارد آمد، تاکید کرد: البته نباید فراموش کرد که بار مشکلات تماما بر دوش مردم بوده و فشارها را ملت تحمل کرده‌اند. برخی سیاستمداران و مقامات مشکلات را آنطور که هست، حس نمی‌کنند. برخی حقوق‌های نجومی دریافت می‌کنند و با مشکلات معیشتی مردم آشنا نیستند.

جالب اینجاست که حتی برخی از جناح‌ها اعم از حامی یا منتقد دولت از امکاناتی که در اختیارشان بود، چشم‌پوشی نکردند و این فقط مردم بودند که هر روز بیشتر از روز قبل قدرت خرید خود را از دست دادند و مدام از کالاها و خدماتی که دریافت می‌کردند کاستند و سفره‌های‌شان را کوچک و کوچک‌تر کردند تا فقط بتوانند زیر بار این فشارها استقامت کنند، اما حالا هم که می‌بینیم شرایط برای گشایش اقتصادی و معیشتی فراهم شده، عده‌ای در مسیر مذاکرات و فعالیت‌های دیپلماتیک دولت با سایر کشورها سنگ‌اندازی می‌کنند.

وی با انتقاد از عملکرد جناحی برخی افراد در داخل کشور و نادیده گرفتن منافع ملی از سوی آنها، گفت: برخی‌ها به‌جای اینکه روبه‌روی دولت بایستند، باید برای بهبود وضع معیشت مردم در کنار دولت قدم بردارند. فراموش نکنیم این گروه از منتقدان دولت مدام شعارهای اقتصادی می‌دهند اما در عمل چیز دیگری را از آنها شاهد هستیم؛ برای مثال کارشکنی‌هایی که درباره بودجه ۱۴۰۰ انجام شد، به هیچ وجه به نفع اقتصاد کشور و معیشت مردم نیست و نخواهد بود.

آزادسازی منابع ارزی و گشایش اقتصادی

ذاکریان در پایان ضمن اشاره به اظهارات حسن روحانی درباره دستیابی به دلار ۱۵ هزار تومانی، خاطرنشان کرد: رئیس‌جمهوری نیز به‌تازگی پیش‌بینی کرده بودند که اگر موانع بر سر راه آزادسازی منابع ارزی برداشته شود، می‌توان انتظار کاهش نرخ دلار تا کانال ۱۵ تا ۱۶ هزار تومان را نیز داشت. البته ایشان قولی در این زمینه به کسی ندادند اما اصل اظهارات‌شان درست بود، چراکه چشم‌انداز رفع موانع بر سر راه انتقال ارزهای بلوکه‌شده ایران به داخل کشور کاملا مثبت است.

با سیگنال‌هایی هم که ازسوی کشورهایی نظیر کره‌جنوبی و ژاپن صادر شده، می‌توان امیدوار بود در آینده نزدیک شاهد گشایش‌های اقتصادی ملموسی در کشور باشیم. البته باز هم تاکید می‌کنم ما باید تمام تلاش و تمرکز خود را برای تعامل با دولت بگذاریم تا مذاکره‌کنندگان بتوانند با تمام قوا برای گرفتن حق و حقوق سلب‌شده ایران تلاش کنند.

سخن پایانی...

کارشناسان معتقدند وضعیت اقتصادی کشور به‌گونه‌ای است که همه جناح‌های سیاسی و اجتماعی باید برای نجات مردم از زیر بار مشکلات هم که شده دست از تنش‌زایی داخلی برداشته و سعی در رفع موانع بین‌المللی کنند تا دولت بتواند برای وارد کردن درآمدهای ارزی به کشور هرچه زودتر اقدام کند. اغلب صاحب‌نظران با تاکید بر اهمیت تعامل مجلس یازدهم با دولت، به واکنش‌های تند نمایندگان در روزهای اخیر اشاره کرده و این دست رفتارها را مصداق بارز ایجاد تنش با اهداف سیاسی می‌دانند.

البته نباید فراموش کرد که این واکنش‌های رادیکال بهارستانی‌ها حامیان دوآتشه‌ای هم دارد که گوی سبقت را در حمله به دولت از تندروهای مجلس یازدهم ربوده‌اند. واکنش‌های این عده به قدری جهت‌دار است که حتی مذاکرات برای آزادسازی منابع ارزی کشور را نیز از دم تیغ می‌گذرانند. در چنین شرایطی انتظار می‌رود عقلای اصولگرای نظام جمهوری اسلامی ایران با پادرمیانی بین مجلسی‌ها و دولت سعی در برقراری توازن و تعادل سیاسی در کشور کنند.


چاپ