ریزش قیمت در بازار ارز ادامه‌دار خواهد بود؟

شمارش معکوس برای دلار ۱۵ هزار تومانی

تحرکات سیاسی هفته گذشته در آن سوی اقیانوس اطلس به‌گونه‌ای رقم خورد که باعث به لرزه درآمدن پایه‌های قدرتمندترین ارز جهان شد و قیمت دلار رو به کاهش گذاشت.

این اتفاق در ایران (به‌دلیل مناقشات سیاسی بین دو کشور) شدیدتر بوده و در روزهایی که بازارهای داخلی تعطیل بودند هم قیمت ارز با کاهشی چشمگیر مواجه شد که در ماه گذشته بی‌سابقه بود. این وضعیت در بازار طلا و سکه هم حکمفرما بود و فعالان شاهد ریزش قیمتی به‌نسبت زیادی بودند؛ به‌نحوی که قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار پس از مدت‌ها به زیر یک میلیون تومان کاهش یافت و باعث دلهره فعالان این بازار نیز شد.

البته کارشناسان معتقدند سخنان رئیس‌جمهوری مبنی بر کاهش قیمت دلار به کمتر از ۱۵ هزار تومان در صورت دسترسی بانک مرکزی به منابع ارزی هم این روند را تشدید کرده و حتی باعث شد بازار سهام نیز تحت تاثیر سخنان وی قرار گرفته و با ریزش قابل‌ملاحظه‌ای مواجه شود. عده‌ای از فعالان بازار باتوجه به وعده دلار ۱۵هزار تومانی حسن روحانی برای بهبود وضعیت دسترسی به منابع، دلارهایی را که در اختیار داشتند از طریق دلالان یا صرافی‌ها به فروش رساندند تا مبادا روند کاهشی قیمت‌ها کماکان ادامه داشته باشد و اندک سرمایه‌های آنها نیز بار دیگر در معرض نابودی قرار گیرد.

 

Capturee111111111111111.JPG

Capturew222222222222.JPG


دلار ۲۵ هزار تومانی برای سال ۱۴۰۰


علی‌اصغر سمیعی زفرقندی، رئیس هیات موسس کانون صرافان و تحلیلگر بازار ارز درباره نحوه محاسبه نرخ واقعی ارز به صمت گفت: اگر تفاضل نرخ تورم و بهره ایران را با تورم و بهره کشورهای حوزه دلار محاسبه و این مقدار را به نرخ پایه دلار اضافه کنیم قیمت واقعی ارز به‌دست می‌آید.

وی در ادامه افزود: من این روش محاسبه را در پاییز ۹۸ و با پایه قرار دادن نرخ ۷۰ ریالی ارز در فروردین ۵۷ به‌کار گرفته بودم، الان هم با استفاده از این شیوه قیمت دلار در روزهای آغازین سال ۱۴۰۰ را حدود ۲۵ هزار تومان پیش‌بینی می‌کنم. اما به‌نظرم قیمت دلار باتوجه به نرخ تورم فعلی حداقل باید روزانه با نسبت یک در هزار افزایش پیدا کند؛ یعنی در آخر فروردین ۱۴۰۰ (با فرض نرخ تورم فعلی) باید نرخ دلار حدود ۲۵ هزار و ۸۰۰ تومان باشد.


قیمت‌ها واقعی است


سمیعی زفرقندی با واقعی دانستن قیمت کنونی دلار در بازار، عنوان کرد: باتوجه به این مسئله قیمت‌های کنونی خیلی پرت و دور از واقعیت نیست، اما قیمت‌های خیلی پایین‌تر از این حد را واقعی نمی‌دانم، چراکه بیش از ۸۰ درصد عرضه ارز در اختیار دولت و بانک مرکزی است و اگر بخواهند می‌توانند به‌صورت مقطعی قیمت‌ها را کاهش یا افزایش دهند، اما اگر می‌خواهند اصولی عمل کنند بهتر است که منظما بازار را با قیمت‌های واقعی و واحد مدیریت کنند.


ارز تک‌نرخی باعث کاهش فساد می‌شود


این تحلیلگر بازار ارز تک‌نرخی کردن دلار را عاملی برای مقابله با فساد دانسته و تصریح کرد: به‌باور من غیرواحد بودن قیمت ارز باعث ایجاد فساد می‌شود، از همین رو است که بر واحد بودن قیمت دلار تاکید بسیاری می‌کنم، چراکه این امر می‌تواند زمینه‌های فساد را بسیار محدودتر کند. من با سیاست‌های تک‌نرخی کردن ارز کاملا موافقم؛ البته به این شرط که همه قیمت‌های غیرواقعی را حذف کنند و اجازه دهند یک قیمت واحد در بازار توازن را برقرار کند.
وی افزود: برای مثال قیمت دلار نیمایی یا قیمت بازار متشکل باید به کلی حذف شوند تا یک نرخ واحد در بازار ارز وجود داشته باشد.


دلار ۴۲۰۰ تومانی برای واردات به نفع ثروتمندان


رئیس هیات موسس کانون صرافان به احتمال افزایش قیمت کالاهای اساسی در صورت آزادسازی نرخ ارز اشاره کرد و به صمت گفت: البته برخی معتقدند با تک‌نرخی شدن دلار، کالاهای اساسی با قیمت گران‌تری به‌دست مردم می‌رسد و این کار باعث وارد آمدن فشاری مضاعف بر جامعه می‌شود، اما من اعتقاد دارم آزادسازی نرخ ارز به ضرر قشر مستضعف و آسیب‌پذیر جامعه نیست زیرا این اغنیا هستند که بیشترین منفعت را از واردات کالاهای اساسی با ارز دولتی می‌برند؛ برای مثال ما با دلار ۴۲۰۰ تومانی گوشت به کشور وارد می‌کنیم که ثروتمندان بیشترین سهم مصرف را در این کالا دارند. این مثال درباره همه کالاهای وارداتی نیز صادق است.

سمیعی زفرقندی در پاسخ به سوالی پیرامون نحوه کمک به اقشار آسیب‌پذیر، بیان کرد: فرض کنید ما حدود ۸۰ میلیارد دلار درآمد ارزی داریم. می‌توانیم به‌جای ارزان‌تر فروختن دلار، مثلا نیمی از درآمد ارزی کشور (یعنی ۴۰ میلیارد دلار) را مستقیما و به رایگان به حساب هر شهروند ایرانی واریز کنیم و در عوض اجازه دهیم قیمت‌ها واقعی شوند.


قیمت یعنی علامت!


رئیس هیات موسس کانون صرافان با اشاره به قیمت‌های غیرواقعی سوخت‌های فسیلی در کشور، بیان کرد: این الگو را می‌توانیم درباره بنزین هم اجرایی کنیم. درحال‌حاضر مصرف روزانه بنزین در ایران حدود ۱۰۰ میلیون لیتر است. دولت می‌تواند به‌جای فروش بنزین به قیمت غیرواقعی، این محصول را روزانه یک لیتر به‌صورت رایگان به هر شهروند بدهد اما در عوض قیمت بنزین آزاد شود. اما حالا می‌بینیم که به‌دلیل ارزان بودن قیمت بنزین عده‌ای دست به قاچاق زده و از این مسئله سوءاستفاده می‌کنند.
سمیعی زفرقندی در پایان خاطرنشان کرد: وقتی قیمت‌ها واقعی باشد افراد خود را با واقعیت‌های موجود وفق می‌دهند. از طرفی هم اخلاق اجتماعی با در نظر گرفتن همان واقعیت‌ها به تعادل می‌رسد. در نهایت باید گفت قیمت یعنی علامت و ما باید این علامت‌ها را با واقعیت‌ها تنظیم کنیم.


منتظر دلار ۲۰ هزار تومانی باشیم؟


علی قنبری، اقتصاددان و استاد دانشگاه تربیت مدرس با اشاره به آثار رویدادهای سیاسی بر روند قیمتی ارز و طلا، به صمت گفت: به‌باور من قیمت دلار و طلا علاوه بر فاکتور اقتصادی در ایران و حتی جهان، همواره تابع مسائل سیاسی هم بوده است.
 وی در ادامه افزود: معتقدم رفتن ترامپ و متعاقبا روی کار آمدن دموکرات‌ها در ایالات متحده، قیمت‌ها را در بازار ارز و طلا تحت تاثیر قرار خواهد داد. این اقتصاددان با ابراز امیدواری نسبت به ادامه ریزش قیمت‌ها در بازار ارز، عنوان کرد: اتفاقاتی که در هفته‌های گذشته روی داده باعث شد قیمت‌ها روند رو به کاهش را در پیش بگیرند و من فکر می‌کنم حتی می‌توانیم منتظر دلار ۲۰ هزار تومانی هم باشیم.

البته این روند کاهشی پس از مدتی متوقف می‌شود و قیمت‌ها تا حدودی افزایش خواهد یافت.
نماینده سابق مجلس شورای اسلامی در پایان با اشاره به فاصله نه‌چندان زیاد نرخ دلار با قیمت‌های واقعی، به صمت گفت: به‌باور من قیمت‌های فعلی دلار در بازار آزاد کمی بیشتر از نرخ واقعی آن است، به همین دلیل پس از یک دوره کاهش قیمتی باید منتظر اندکی افزایش دوباره نرخ دلار باشیم.


ادامه ریزش تا ۱۹ هزار تومان


سیدکمال سیدعلی، کارشناس بازار ارز با اشاره به اینکه از حدود ۳، ۴ ماه پیش نیز پیش‌بینی می‌شد که ارز تا قیمت بین ۱۹ تا ۲۱ هزار تومان کاهش داشته باشد، گفت: بخشنامه بانک مرکزی در زمینه واردات بدون انتقال ارز قیمت دلار را در حدود ۲۵ هزار تومان نگه داشت و شاهد بودیم که حدود ۴۰ روز نیز دلار در این قیمت ثابت ماند. بالاخره وضعیت صادرات و واردات است که قیمت ارز در بازار را تعیین می‌کند. به گزارش وب‌سایت خبری فرارو، وی افزود: اصولا قیمت ارز تابع سیاست‌ها و متغیرهای کلان اقتصادی است. زمانی که نرخ ارز بالای ۲۵، ۲۶ هزار تومان بود، کسانی که به قصد سرمایه‌گذاری در بازار ارز حضور پیدا کردند، ریسک بالایی را متحمل شدند. در این زمینه باید سیاست بانک مرکزی در بلندمدت ثبات و تعادل در بازار ارز باشد، این در حالی است که قیمت ارز در هماهنگی کامل با وضعیت تجارت خارجی کشور شامل صادرات و واردات، وضعیت تولید کالا و خدمات و... است.

سیدعلی اظهار کرد: قیمت ارز باید به‌نحوی تنظیم شود که از طریق واردات کالاها با قیمت مناسب و منطقی به‌دست مردم برسد تا از این طریق انتظارات تورمی تخلیه شود. در چنین وضعیتی به‌طور قطع نرخ ارز در بازار نیز به ثبات خواهد رسید که این موضوع خود یک نکته کلیدی به‌شمار می‌رود. اگر به چنین موضوعی دست پیدا کنیم، به‌طور قطع نوسان جزئی دلار در بازار دیگر اهمیتی نخواهد داشت. این کارشناس مسائل ارزی همچنین درباره کاهش قیمت دلار به ۱۵ هزار تومان که روحانی از آن صحبت کرده بود، یادآور شد: اول این موضوع باید مشخص شود که آیا اساسا به نفع اقتصاد کشور است که دلار ۱۵ تومان شود یا خیر. از سوی دیگر باید دید اگر دلار به این قیمت هم برسد، آیا در این محدوده ماندگار خواهد بود یا دوباره افزایش خواهد یافت. به‌نظر می‌رسد در کوتاه‌مدت نرخ دلار تا مرز ۱۹، ۲۰ هزار تومان کاهش خواهد یافت و بعد از آن نیز کاهش بیشتر بستگی به متغیرهای زیادی دارد؛ به‌طور مثال ما باید بتوانیم روزانه حدود ۲.۵ میلیون بشکه نفت صادر کنیم تا درآمدهای ارزی افزایش یابد.

وی اضافه کرد: از سوی دیگر به سرمایه‌گذاری‌های جدید صنعتی بسیار نیازمندیم، زیرا خطوط تولید و ماشین‌آلات کارخانجات طی این چند سال تحریم فرسوده شده‌اند و باید عوض شوند. در چنین شرایطی ولع ارزی ما بسیار زیادی است و باتوجه به چنین شرایطی باید ورودی ارز به کشور زیاد شود تا دلار بتواند به نرخ ۱۵ هزار تومان برسد. از سوی دیگر باید تولید کشور رونق بگیرد و بعد از آن نیز ‌باید دید آیا صادرات و واردات با دلار ۱۵ هزار تومانی به‌صرفه خواهد بود یا خیر. این‌ها سوالاتی است که باید به آن پاسخ داده شود تا بعد از آن بتوان گفت آیا دلار به این عدد می‌رسد یا خیر؟ و در وهله دوم آیا این موضوع به نفع اقتصاد کشور خواهد بود خیر؟


سخن پایانی...


عده‌ای از کارشناسان اقتصادی معتقدند در صورت آغاز دوباره مذاکرات بین دولت جمهوری اسلامی ایران با کشورهای غربی، در کوتاه‌مدت شاهد ریزش‌های مداوم قیمتی در بازار ارز تهران خواهیم بود اما با گذشت زمان و به‌دلیل گره‌های سیاسی و دیپلماتیک در روابط بین ایران و امریکا، این روند رو به کاهش قطع شده و پس از مدتی بار دیگر شاهد افزایش قیمت دلار خواهیم بود. تحلیلگران از ماه‌ها قبل این شرایط را پیش‌بینی کرده و بر لزوم برنامه‌ریزی دقیق برای بهره‌برداری حداکثری از این موقعیت تاکید داشتند اما به‌نظر نمی‌رسد که چنین برنامه‌ای در دستور کار دولت و سایر ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران باشد، چراکه اگر غیر از این بود حداقل باید شاهد تصویب لوایح چهارگانه FATF توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌بودیم اما تاکنون این اتفاق رخ نداده و باتوجه به موضع‌گیری‌های اعضای این مجمع به‌نظر نمی‌رسد به این سادگی‌ها مصوبه جنجالی ضد پولشویی را به تصویب برسانند تا بانک‌های ایرانی هم بتوانند آزادانه نقل و انتقالات مالی را با جهان خارج از سر بگیرند.


چاپ