صمت در گفت‌وگو با کارشناسان، وضعیت بازار ارز را بررسی کرد

پله‌پله تا دلار ۲۰هزار تومانی

روند ریزشی قیمت دلار در ایران از همان نخستین روزهای پس از اعلام غیررسمی نتایج انتخابات امریکا که حاکی از پیروزی دموکرات‌ها بود، کلید خورد و تاکنون ادامه داشته است.

البته در مقطعی بانک مرکزی سیاستی را به کار بست تا جلوی ریزش بیش از اندازه قیمت در بازار ارز را بگیرد و توجیهش نیز جلوگیری از زیان تولیدکنندگان داخلی بود. اما این روزها همزمان با فروکش کردن حاشیه‌های پیرامون بازار می‌بینیم که قیمت دلار طی فرآیندی پلکانی و کاملا چراغ‌خاموش روند ریزشی را در پیش گرفته است.

اغلب کارشناسان بر این باورند که این سیاست بانک مرکزی برای مدیریت نرخ ارز بسیار معقول‌تر از آن است که اجازه دهد بازار در طول یک هفته ریزشی ۳۰درصدی را تجربه کند و یک شوک به بازار و تولیدکنندگان وارد شود. در مقابل برخی دیگر از تحلیلگران اقتصادی با حمله به دولت و سیاست‌های مدیریتی نرخ ارز بانک مرکزی، مدعی شده‌اند که دولت تمایلی به پایین آوردن قیمت دلار ندارد و قصد دارد با ایجاد نوسانات مصنوعی بخشی از کسری بودجه خود را جبران کند. البته این ادعای منتقدان دولت زمانی که در کنار سیاست‌های وزارت اقتصاد و دارایی در امر پر کردن خزانه قرار می‌گیرد، پر بیراه به‌نظر نمی‌رسد.

فعالان بازار ارز بر این باورند که اظهارات اخیر رئیس‌جمهوری نیز روند ریزشی نرخ دلار را تقویت کرده، چراکه حسن روحانی با تاکید بر لزوم تهیه واکسن کرونا توسط وزارت بهداشت، خطاب به بانک مرکزی گفته بود: «به بانک مرکزی دستور دادم از هر کجا می‌شود، پول موردنیاز وزارت بهداشت را تامین کند تا برای خرید واکسن کرونا مشکلی نداشته باشیم.» شاید مجموع رویکردهای درست دولت بود که باعث شد پس از ترور ناجوانمردانه دانشمند هسته‌ای کشورمان هم (طبق سنت قدیمی بازار) بازار ارز با نوسان ناگهانی مواجه نشد و فعالان بازار برای خرید ارز متقاعد نشدند. به‌نظر می‌رسد معامله‌گران به این نتیجه رسیده‌اند که دولت عزم خود را برای کاهش قیمت‌ها جزم کرده است.


مجلس استقبال می‌کند!


غلامرضا مرحبا، رئیس کارگروه ارز مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون اقتصادی با اشاره به ریزش‌های قیمتی ارز در بازار آزاد، تاکید کرد: مجلس شورای اسلامی هم مانند تمام ارکان حاکمیتی نظام جمهوری اسلامی ایران از کاهش نرخ ارز استقبال می‌کند و باتوجه به ریزش قیمتی دلار در روزهای اخیر موضع مجلس یازدهم نیز نسبت به این مسئله مثبت است.

نماینده مردم آستارا در مجلس با اشاره به تاثیرات تورمی افزایش قیمت دلار به صمت گفت: دلیل رویکرد مثبت مجلس نیز تاثیرات تورمی نوسانات نرخ ارز است و به همین دلیل است که تاکید کردم اگر سیاست دولت در این زمینه، کاهش نرخ دلار است حتما با حمایت مجلس هم همراه خواهد بود.

این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در پاسخ به سوالی مبنی بر سیاست‌های مجلس در قبال نوسانات نرخ ارز، عنوان کرد: ما به‌صورت مداوم با بانک مرکزی در حال تعامل هستیم، اما گاهی به‌‌دلیل حساسیت‌هایی که در زمینه قیمت ارز وجود دارد، از توضیح و تبیین سیاست‌های مجلس یا بانک مرکزی در این زمینه معذوریم، زیرا قرار بر این است که سیاست‌های مجلس در زمینه مدیریت نرخ ارز فعلا رسانه‌ای نشود.


همه منتظرند!


امیر صادقی، فعال بازار ارز نیز در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: باتوجه به اینکه دلار از کانال قیمتی ۳۲ هزار تومانی پایین‌تر آمده و به یک نقطه مقاومتی در ۲۴ هزار تومان رسیده، منجر به استقبال فعالان از روند باثبات بازار نیز شده است.
وی در ادامه با یادآوری ریزش قیمتی دلار در بازار ارز، افزود: همانطور که مطلع هستید در چند روز اخیر افت شدیدی را در نرخ دلار شاهد بوده‌ایم و همین امر باعث شده فعالان فعلا دست از معامله بکشند و منتظر بمانند تا وضعیت بازار کمی شفاف‌تر شود. درحال‌حاضر تقریبا می‌توان گفت کسی ارز نمی‌فروشد؛ مگر اینکه بدهکار باشد یا کالایی خریداری کرده و مجبور به تامین مالی باشد؛ در غیر این صورت معامله چندانی در جریان نیست.


تاثیر ارز نیمایی بر بازار

صادقی با اشاره به قیمت ارز نیمایی و تاثیراتش بر بازار آزاد ارز به صمت گفت: مسئله‌ای که اکنون مطرح می‌شود بالاتر بودن قیمت دلار نیمایی از نرخ آزاد آن است.
 ارز نیمایی براساس سازکار بازار به تولیدکنندگان اختصاص می‌یابد. بالا بودن نرخ ارز نیمایی تاکنون باعث ‌شده قیمت دلار در برابر روند کاهشی مقاومت کرده و پایین‌تر از سطح قیمتی کنونی نیاید؛ البته یکسری اتفاقات و مسائل سیاسی هم روی این فرآیند تاثیر می‌گذارند.


واکسن ‌کرونا طلا را ارزان کرد

این فعال بازار ارز با تشریح وضعیت طلا در بازارهای جهانی و شکستن حباب سکه در داخل نیز بیان کرد: درحال‌حاضر شاهدیم که باوجود بسته بودن بازار طلا و سکه قیمت این فلز گرانبها کاهش یافته که به‌دلیل کاهش ارزش اونس طلا در بازارهای جهانی است که تحت تاثیر خبر تولید واکسن کرونا توسط شرکت‌های داروسازی معتبر اتفاق افتاده است. همین موارد باعث شده حباب سکه در بازارهای داخلی نیز شکسته شود و قیمت‌ها به‌میزان زیادی نیز کاهش یابند اما این مسئله روی بازار ارز هم تاثیر می‌گذارد، چراکه باعث شده معامله‌های با هدف سرمایه‌گذاری در بازار ارز فعلا متوقف شوند.

وی در ادامه افزود: پیش‌تر نیز تاکید کردم این روزها خرید و فروش چندانی در بازار ارز انجام نمی‌شود. خرید که تقریبا می‌توان گفت از اساس انجام نمی‌گیرد و فروش هم فقط در موارد اضطراری مانند بدهی و... در حال انجام است. خریداری برای این دلار که در کانال ۲۴ هزار تومانی نوسان دارد هم نداریم چراکه همه منتظر نشسته‌اند تا شرایط کمی روشن‌تر شود.


آیا دلار باز هم می‌ریزد؟

صادقی در پاسخ به پرسشی در زمینه ریزش احتمالی قیمت دلار از کانال ۲۴ هزار تومان، تاکید کرد: فکر نمی‌کنم قیمت دلار پایین‌تر از کانال ۲۴ هزار تومان برود؛ مگر اینکه بانک مرکزی تصمیم به دخالت بگیرد و اقدام به تزریق ارز به بازار کند؛ در غیر این صورت من فکر نمی‌کنم قیمت‌ها ریزش بیشتری داشته باشند، چراکه به‌نظر می‌رسد قیمت‌های کنونی واقعی هستند.
او با اشاره به قیمت تعیین شده دلار ازسوی دولت در بودجه ۱۴۰۰، به صمت گفت: درحال‌حاضر می‌بینیم که دولت قیمت ارز را در بودجه ۱۴۰۰ حدود ۱۱هزار و ۵۰۰ تومان در نظر گرفته است. اگر این رقم را با رقم ۴۲۰۰ تومان مقایسه کنیم، به‌معنای ۳ برابر شدن قیمت ارز است.

فراموش نکنید که دلار ۴۲۰۰ تومان زمانی تعیین شد که قیمت دلار در بازار آزاد حدود ۱۰هزار تومان یعنی حدود ۲.۵برابر نرخ ارز دولتی بود. حالا اگر ۱۱هزار و ۵۰۰ را ضربدر ۲.۵ کنیم، حدود ۲۵ هزار تومان به‌دست می‌آید که با این توصیف به‌نظر می‌رسد قیمت این روزهای دلار در بازار آزاد واقعی است؛ از همین رو معتقدم اگر قیمت دلار در بازه ۲۴ تا ۲۶ هزار تومان نوسان داشته باشد، منطقی خواهد بود و در این صورت می‌توان ادعا کرد قیمت‌ها متناسب با وضعیت هستند. این کارشناس بازار ارز با تاکید بر تاثیر تورم بالا بر قیمت دلار، اظهار کرد: نباید از یاد برد که ما دو دوره تورمی بسیار شدید را پشت سر گذاشته‌ایم و هر بار قیمت ارز با افزایش حدود ۴۵ درصدی همراه بوده است.

با احتساب آن قیمت دلار باید امروز در حدود ۲۰ تا ۲۱ هزار تومان باشد. این در حالی است که راه صادرات‌مان هم بسته است و ما عملا باتوجه به تحریم‌ها و همچنین شیوع کرونا امکان صادر کردن محصولات تولیدی‌مان را نداریم که همه این فاکتورها بر نرخ ارز و گران‌تر شدن آن اثرگذار هستند. اتفاقات سیاسی هم روی قیمت‌ها تاثیر می‌گذارند؛ برای مثال الان راه صادرات به ارمنستان بسته شده و ما نمی‌توانیم با این کشور به مراوده تجاری بپردازیم که تاثیر مستقیمی روی نرخ دلار دارد. وی افزود: از طرفی هم باید تولیدکنندگان را در نظر گرفت و از آنها حمایت لازم را انجام داد. به یاد بیاورید که تولید‌کننده ما با ارز ۲۷ و ۲۸ هزار تومانی مواد اولیه را وارد کرده و حالا به مشکل خورده است.

تحریم‌ها نیز به قوت خود باقی هستند و فعلا گشایشی را در این زمینه شاهد نیستیم. صادقی در پایان با اشاره به کاهش قیمت خودرو در کشور، خاطرنشان کرد: این روزها بازار خودرو نیز حدود ۳۰ درصد افت قیمت را تجربه کرده که این وضعیت به ضرر خودروسازان است. البته ممکن است دلالان هم در این بین متضرر شوند اما عمده ضرر متوجه تولیدکنندگان است و دلیلش هم این است که با این قیمت‌ها کسی تمایل به خرید خودرو ندارد و خودروساز مجبور می‌شود قیمت‌ها را ۳۰ درصد کاهش دهد تا تولید نخوابد.


دلار نخرید!

امیرحسین کریم‌زاده، کارشناس مسائل اقتصادی با اشاره به این موضوع که بازار‌های اصلی از جمله طلا، سکه، دلار و مسکن به سقف قیمتی رسیده‌اند، گفت: قیمت دلار قابلیت سقوط تا مرز ۲۳ هزار تومان را دارد. نرخ واقعی دلار ۲۰ هزار تومان است که نوسانات آن می‌تواند بین ۱۷ هزار تومان تا ۲۳ هزار تومان باشد.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، این تحلیلگر اقتصادی در ادامه با یادآوری بحث بودجه ۱۴۰۰ عنوان کرد: نرخ دلار در بودجه سال آینده ۱۱ هزار و ۵۰۰ تومان در نظر گرفته شده که این نرخ در بازار آزاد حدود ۲۰ درصد بالاتر خواهد بود. با این احتساب نرخ دلار زیر ۱۵ هزار تومان توجیهی ندارد.

این کارشناس بیان کرد: باتوجه به نزدیک شدن به پایان سال مالی چین در اواخر آذر و اوایل دی و نزدیک شدن به سال نو میلادی تقاضا برای دلار افزایش پیدا می‌کند و نوسانات دلار به‌وجود می‌آید. در هر صورت روند کلی قیمت دلار کاهشی است. 
همچنین اگر نرخ دلار کاهش پیدا کند، به‌دنبال آن نرخ سکه و طلا هم کاهش پیدا خواهد کرد؛ بنابراین باید منتظر کاهش قیمت طلا، سکه و دلار تا پایان امسال باشیم؛ هرچند به‌نظر گروهی از فعالان اقتصادی ممکن است انتخابات سال آینده در ایران مانع رشد قیمت دلار تا پایان سال شود.

 سایر بازارهای مالی نیز شرایط مشابهی دارند. درحال‌حاضر قیمت مسکن بالاست و مردم قدرت خرید خود را از دست داده‌اند.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به مثبت شدن بازار سرمایه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بازارهای موازی در اقتصاد ایران اظهار کرد: بازار سرمایه به پایان اصلاحات خود رسیده و روند خوبی را برای بازار سرمایه در ماه‌های آذر و دی متصور
هستیم.


 البته نباید از این نکته غافل شویم که روند همه سهم‌های بازار سرمایه را نمی‌توان پیش‌بینی کرد.
کریم‌زاده در پایان بیان کرد: خرید دلار تا پایان سال به هیچ وجه توصیه نمی‌شود، زیرا درحال‌حاضر ثبات در این بازار وجود ندارد.
کالا‌هایی که به آنها ارز ۴۲۰۰ تعلق می‌گیرد، در حال حذف شدن هستند. قیمت تنها فرآورده نفتی که افزایش پیدا نکرده، گازوئیل است و در صورتی که قیمت این فرآورده نفتی هم افزایش پیدا کند، حمل‌ونقل و بورس وضعیت بهتری خواهند داشت؛ از این رو ما شاهد تورم خواهیم بود.


سخن پایانی...

همانطور که گفته شد اغلب کارشناسان با سیاست‌های دولت و بانک مرکزی در مدیریت بازار ارز موافق هستند و از طرفی هم واکنش فعالان بازار نسبت به ریزش قیمتی مثبت بوده چراکه خریداران دست از معامله برداشته‌اند و درست یا غلط به این ذهنیت رسیده‌اند که احتمالا قیمت دلار از کانال ۲۴هزار تومانی هم پایین‌تر خواهد آمد.

تناسب بین عرضه و تقاضا این مسئله را به ما گوشزد می‌کند که اذهان عمومی باتوجه به روی کار آمدن دولت بایدن (که گفته می‌شود دولت سوم باراک اوباما است)، انتظار گشایش دیپلماتیک و در پی آن رفع تحریم‌ها را دارد و طبق گفته تحلیلگران حتی ممکن است باعث ریزش قیمت ارز به کمتر از کانال ۲۰هزار تومان نیز شود، این در حالی است که با روند کاهشی نرخ دلار سایر ارزها نیز با روند کاهشی مواجه خواهند شد.


چاپ