صمت در گفت‌وگو با کارشناسان شرایط بازار ارز را بررسی کرد

قیمت دلار در سراشیبی سقوط

هفته قبل نرخ دلار باوجود رکوردشکنی‌های تاریخی، بار دیگر به کانال ۲۷ هزار تومان بازگشت. بسیاری از کارشناسان معتقدند همچنان نرخ دلار بسیار بیشتر از میزان واقعی آن است و چندین دلیل برای گرانی دلار ذکر می‌کنند که غالبا بهبود چشم‌اندازسیاسی کشور را عامل اصلی تعدیل نرخ ارز می‌دانند.

این دسته از کارشناسان شفاف‌سازی در بازار ارز را یکی از عوامل مهم این اتفاق می‌دانند، چراکه معتقدند اقدامات اخیر بانک مرکزی توانسته اذهان عمومی را متقاعد کند که نرخ ارز در بازارهای داخلی بیش از این رشد نخواهد کرد و فعلا نمی‌توان به دلار و یورو به چشم دارایی‌های سرمایه‌ای نگاه کرد. همین امر باعث شد صف‌های فروش دلار در میدان فردوسی و چهارراه استانبول شلوغ‌تر از همیشه شود. یکی دیگر از عواملی که تحلیلگران اقتصادی بر آن تاکید دارند، مسئله سفر رئیس کل بانک مرکزی به بغداد است که با هدف بازگرداندن حدود ۵ میلیارد دلار از منابع ارزی ایران به کشور انجام شد. هرچند به‌نظر نمی‌رسد که دولت بتواند طلب خود را از عراقی‌ها به‌صورت وجه نقد به کشور بازگرداند اما همین که نتیجه این سفر مثبت اعلام شده بود هم تاثیرات مثبتی بر بازار گذاشت و قیمت‌ها را تحت تاثیر قرار داد.

نرخ ارز واقعی نیست

علی حیدری، کارشناس مسائل اقتصادی با اشاره به لزوم مدیریت نرخ ارز ازسوی بانک مرکزی، به صمت گفت: مدیریت، کنترل و هدف‌گذاری نرخ ارز از جمله وظایف مهم بانک مرکزی به‌شمار می‌آید که در راستای سیاست‌های پولی برای خود تعریف می‌کند، اما درحال‌حاضر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیاز به مدیریت نرخ ارز دارد. وی افزود: باتوجه به فقدان ریل‌گذاری و نامشخص بودن اهداف اقتصادی کلان و همچنین همسو نبودن سیاست‌های مالی هر سه قوه با سیاست‌های پولی کشور، باید گفت مدیریت نرخ ارز با بهره‌گیری از روش‌های علمی و کاربردی، یکی از هنرهای بانک مرکزی بوده است.

حاصل سیاست‌های بانک مرکزی

این تحلیلگر اقتصادی سیاست‌های بانک مرکزی در حوزه ارز را درست و کارگشا دانسته و عنوان کرد: نرخ ارز در شرایط فعلی واقعی نیست، زیرا تورم در بطن جامعه خود را به شکل دیگری روی نرخ کالاها نشان می‌دهد. پس می‌توان گفت کاهش نرخ ارز در شرایط کنونی به‌دلیل سیاست‌های مدیریتی و گفتاردرمانی بانک مرکزی است. البته خوش‌بینی بازار نسبت به اجرای این سیاست‌ها نیز این امر را تسریع کرده و حتی موجب تثبیت نرخ ارز هم شده است. او گفت: اگر سایر نهادهای حاکمیتی با بانک مرکزی همکاری سازنده‌ای نداشته باشند، باید انتظار داشت که بار دیگر ارزش ریال کاهش یابد یا به‌عبارتی می‌توان گفت در این صورت ممکن است نرخ دلار بار دیگر افزایش یابد.

رویکرد بانک مرکزی علمی است

حیدری رویکرد بانک مرکزی در زمینه مدیریت بازار را علمی دانسته و اظهار کرد: بانک مرکزی باید با اجرای سیاست‌های پولی که قانون‌گذار برای این نهاد مشخص کرده، سعی در مدیریت اوضاع داشته باشد. هرچند از سال ۱۳۵۰ این سیاست‌ها کمتر اجرا شده بود اما تیم تحت مدیریت دکتر همتی تنها مجموعه‌ای است که با اقتدار توانسته این قوانین را به‌صورت علمی و نوین پیاده کند. باتوجه به این مسئله می‌توان امیدوار بود که این تیم بتواند پایه‌ریزی علمی و صحیحی در زمینه مسائل اقتصادی کشور داشته باشد. متاسفانه درحال‌حاضر شاهدیم که سیاست‌های مالی و تجاری دولت با بانک مرکزی همسو نیست اما عملکرد بانک مرکزی نشان می‌دهد که می‌توان در بدترین شرایط هم (باوجود تحریم‌های بین‌المللی و قوانین عجیب و غریب و غیرعلمی) با استفاده از دستاوردهای علمی، نرخ ارز را به‌خوبی مدیریت کرد. وی ادامه داد: امیدوارم بانک مرکزی بتواند با اجرای شیوه‌های علمی، حتی در صورت افزایش نرخ ارز هم این بازار را مدیریت کند تا به‌صورت ناگهانی و شارپی این افزایش نرخ اتفاق نیفتد. افزایش قیمت‌های لحظه‌ای لطماتی را به زندگی مردم وارد می‌کند. اگر بانک مرکزی بتواند با حرکت آرام و مرحله‌ای نرخ ارز به بالا یا پایین این حوزه را مدیریت کند، قطعا به یکی از اهداف اصلی این نهاد ناظر اقتصادی دست یافته است.

ضرورت همسویی با بانک مرکزی

این کارشناس باتجربه مسائل اقتصادی به صمت گفت: این اواخر صحبت‌هایی مبنی بر اصلاح بخش‌هایی از بودجه ۹۹ از برخی تریبون‌ها شنیده می‌شود، اما نمایندگان مجلس باید توجه داشته باشند که اصلاحات بودجه باید در راستای سیاست‌های پولی بانک مرکزی باشد؛ در غیر این صورت بروز ناهماهنگی‌ها منجر به ایجاد مشکلات زیادی خواهد شد. هرچند تکرار مکررات است اما شوربختانه می‌بینیم که بارها یک کار غلط را به‌درستی انجام می‌دهند! 

۳ پیشنهاد به بانک مرکزی

حیدری با طرح ۳ پیشنهاد به‌منظور بهبود شرایط برای مدیریت اقتصاد کشور، یادآور شد: در این وضعیت می‌توان پیشنهاداتی هم به بانک مرکزی برای مدیریت بهتر بازارها ارائه کرد. به‌نظر من مجلس شورای اسلامی می‌تواند با الگوبرداری و در هماهنگی با بانک مرکزی، قوانین دست‌وپاگیر را محدودتر کند. در این صورت می‌توان بستری فراهم کرد که بانک مرکزی ایران بتواند حتی با صندوق بین‌المللی پول و سازمان تجارت جهانی به گفت‌وگو بنشیند. وی ادامه داد: پیشنهاد دوم این است که دولت سیاست‌های مالی و حتی بودجه سال ۱۴۰۰ را همسو با سیاست‌های پولی بانک مرکزی تنظیم کند.
این تحلیلگر اقتصادی در پایان ضمن تاکید بر لزوم ریل‌گذاری علمی برای اقتصاد ایران، خاطرنشان کرد: در نهایت مسئله مشخص کردن چشم‌انداز اقتصادی کشور است. مسئولان سه قوه باید با یاری‌گیری از نخبگان سعی در طراحی و ریل‌گذاری مسیر اقتصاد کشور داشته باشند. پیشنهاد من حرکت در مسیر سیاست‌های اقتصاد آزاد است، چراکه امتحانش را در بسیاری از کشورهای جهان با موفقیت پس داده است.


شک و تردیدها کمتر شده است

مجتبی دیبا، کارشناس ارشد بازارهای مالی در گفت‌وگو با صمت درباره میزان واقعی نرخ ارز در بازار، عنوان کرد: اگر بخواهیم نرخ اسمی یا ذاتی دلار را بررسی کنیم، حدود ۱۸ تا ۲۰ هزار تومان خواهد بود. وی در ادامه افزود: البته تزریق و پمپاژ دلار به کشور می‌تواند تاثیرات مثبتی هم داشته باشد و سیاست دولت نیز در این دوره در راستای پایین آوردن سطح تقاضا در بازار بود.

«خالی‌خری» و «خالی‌فروشی»

این کارشناس مسائل اقتصادی بیان کرد: در بورس هم اصطلاحا به کاری که در بازار صورت می‌گیرد «خالی‌خری» یا «خالی‌فروشی» می‌گویند؛ به این معنا که بدون مبادله جنس یا کالایی، قیمت‌گذاری انجام می‌شود. اگر به حجم‌های بازار ارز در دوره‌ای که نرخ تا ۳۲ هزار تومان هم رسیده بود دقت کنیم می‌بینیم که مثلا ۸۵ میلیون دلار به بازار تزریق می‌شد اما فقط یک میلیون دلار آن فروش می‌رفت. دولت عملا با این کار به بازار این سیگنال را داد که ۳۲ هزار تومان قیمتی نیست که بتوان روی آن سرمایه‌گذاری کرد.

تعدیل فضای پارادوکسیکال

وی با اشاره به موضوع انتخابات ریاست‌جمهوری در ایالات متحده امریکا و تاثیراتش بر اقتصاد ایران، افزود: به اعتقاد من دلیل اینکه قیمت دلار مرز ۳۰ هزار تومان را نیز رد کرد، شک و تردید درباره آینده سیاسی کشور بود. البته می‌دانیم که آینده سیاسی ما چه بخواهیم و چه نخواهیم به انتخابات ریاست‌جمهوری در ایالات متحده نیز گره خورده و این مسئله منجر به تشدید فضای شک و تردید شده و پیرو آن نرخ دلار رکوردهای عجیبی را به ثبت رساند، به همین دلیل شاهد وجود یک فضای پارادوکسیکال در بازار بودیم.
در روزهای اخیر سیگنال‌هایی به بازار داده شد مبنی بر اینکه شاید بایدن بتواند به کاخ سفید راه یابد. از طرفی هم به‌نظر می‌رسد بازار متقاعد شده که اگر هم ترامپ بر سر کار بیاید احتمال توافق بین ایران و دولت ایالات متحده امریکا بالاست؛ بنابراین می‌توان گفت بازار با ذهنیت‌های کاهش‌دهنده تردیدها، شکل جدید خود را ایجاد کرده، به همین دلیل است که قیمت دلار کمی به اعداد و ارقام واقعی‌تر (۱۸ تا ۲۰ هزار تومان) نزدیک شده است.
این تحلیلگر اقتصادی ادامه داد: تزریق ارز دیگر اهمیتی ندارد. همانطور که پیش‌تر نیز ذکر کردم آنچه باعث ایجاد این شرایط شده، کاهش شک و تردیدها نسبت به آینده سیاسی کشور است. هرچند هنوز هم این بار روانی وجود دارد اما به اعتقاد من اتفاقاتی روی داده که کمی میزان این فشار را کمتر کرده است.

سیاست دولت درست است

دیبا ضمن تایید سیاست‌های دولت برای کنترل نرخ ارز، به صمت گفت: دولت سیاست درستی را در پیش گرفته است. اگر می‌خواهیم روش دولت را تفسیر کنیم باید بگوییم دولت عملا تزریق زیادی به بازار نمی‌کند و با پولی که خود مردم در اختیار دارند، این چرخه می‌چرخد. البته از طرفی هم باید یادآور شد که در شهریور توانستیم کمی نفت بفروشیم، اما می‌دانیم که عایدی فروش نفت هنوز وارد کشور نشده است. هرچند گفته می‌شود قرار است از چند مجرا ارزهایی به بانک مرکزی تزریق شود اما هنوز این موارد محقق نشده‌اند.

آیا دلار ۱۵ هزار تومانی را خواهیم دید؟

این کارشناس ارشد بازارهای مالی در پایان ضمن اشاره به تصور مسئولان پیرامون یک توافق احتمالی با غرب، اظهار کرد: در صورتی که شاهد تزریق میزان بالایی ارز (در حد چند میلیارد دلار) به بازار باشیم، می‌توان حدس زد احتمالا توافقی در بعد بین‌المللی در راه است. در نهایت باید تاکید کنم زمانی حاکمیت به این نتیجه می‌رسد که قیمت‌ها به واقعیت نزدیک شده که آن حجم بالای پول را وارد بازار کند. در صورت وقوع چنین شرایطی می‌توان حتی دلار زیر ۱۵ هزار تومانی را بار دیگر دید.


بازار فروش از ترس دلار ۲۰ هزار تومانی داغ است

کاهش شدید نرخ انواع ارز در معاملات روزهای پایانی هفته گذشته و تقویت احتمال افت نرخ دلار به ۲۰ هزار تومان، بازار فروش انواع ارز را داغ کرده، به‌طوری که دارندگان دلار از ترس ضرر بیشتر روانه بازار ارز شده‌اند.
حال و هوای میدان فردوسی و صرافی‌های سطح شهر تهران از ریزشی پرسرعت در نرخ ارز حکایت دارد و همین موضوع، تردد مردم برای نگهداری ارز را بیشتر کرده است. صرافی‌ها نیز بیشتر تماشاچی هستند و تمایلی ندارند که اقدام به خرید و فروش ارز کنند. دولت طی ماه‌های گذشته با اعمال تدابیری در تلاش برای کاهش و ثبات بهای ارز بود و چندی پیش نیز عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرده بود که بانک مرکزی با حضور پرقدرت در بازار پول و ارز، تمام تلاش خود را برای تعادل بازار به کار خواهد بست. 
بر همین اساس در روزهای گذشته، بانک مرکزی تدابیر جدیدی برای عرضه ارز به بازار اتخاذ کرد تا با بازگشت ارزهای صادراتی بازرگانان بتواند طبق وعده‌های پیشین اقدام به کنترل نرخ‌ها کند؛ در همین راستا نیز همتی پس از برگزاری جلسه شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی از عرضه مداوم ارز صادراتی در سامانه نیما و تزریق آن به بازار خبر داد که موجبات کاهش و کنترل نرخ ارز را فراهم می‌کند. این موضوع باعث شد میدان فردوسی از همان ساعات پایانی شب اعلام این خبر با حجم فروشندگان ارز مواجه شود.

صرافان: ارز نمی‌خریم

براساس مشاهدات میدانی، نرخ‌های ثبت‌شده بر تابلوی صرافی‌ها در روزهای پایانی هفته گذشته به‌طور مداوم در حال تغییر بود اما خود آنها قصدی برای خرید ارز از متقاضیان فروش نداشتند، در حالی که دلالان به‌طوری سرشان شلوغ بود که چند نفر دور هر کدام از آنها حلقه زده بودند و سعی در فروش ارز خود با قیمتی مناسب داشتند. به‌گفته یکی از صرافان «نرخ ارزهای مختلف هر لحظه در حال تغییر است، به همین دلیل ارز نمی‌خریم تا به قیمتی باثبات‌تر برسد. به نفع ما نیست اقدام به خرید ارزی کنیم که ممکن است تا ساعتی دیگر نرخ آن کاهش بیشتری داشته باشد، در حالی که ما به قیمتی بالاتر آن را خریده‌ایم.»

دلالان: دلار به ۲۰ هزار تومان می‌رسد

کمی آن‌سوتر یکی از دستفروشان دلار که با بیش از ۱۵۰۰ تومان کمتر از نرخ فروش، ارز می‌خرید، نیز می‌گوید: «شایعه شده که نرخ دلار بیشتر از ۶ هزار تومان کاهش می‌یابد؛ پس اگر دلار داری من 
می‌خرم.
 از صبح امروز دهان به دهان می‌چرخد که نرخ ارز به ۲۰ هزار تومان نیز می‌رسد و بازار به سرعت ریزش می‌کند که البته تاکنون شاهد کاهش ۲ هزار تومانی نرخ هستیم.» یکی دیگر از دلالان ارزی در میدان فردوسی به فروشندگان هشدار می‌داد که اگر امروز نفروشید فردا با این نرخ‌ها ضرر خواهید کرد.


سخن پایانی...

باتوجه به اینکه کمتر از ۱۰ روز به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در امریکا مانده و پیشتازی جو بایدن در نظرسنجی‌ها، بازارهای داخلی ایران نیز ظاهرا متقاعد شده‌اند که شانس بایدن برای ورود به کاخ سفید بسیار بیشتر از ترامپ است. بسیاری از کارشناسان اقتصادی در ایران نیز با اشاره به همین موضوع، آن را مهم‌ترین عامل کاهش نرخ ارز در هفته گذشته می‌دانند و معتقدند در صورت پیروزی بایدن دولت حجم بالایی از ارز را به بازار تزریق خواهد کرد تا فضای مثبت روانی ناشی از پیروزی دموکرات‌ها را شدت ببخشد. این گروه از صاحب‌نظران بر این باورند که اگر چنین اتفاقاتی روی دهد می‌توانیم بار دیگر دلار ۱۵ هزار تومانی را ببینیم، اما اگر ترامپ پیروز این میدان باشد، تنها راهی که می‌تواند پول ملی را از این گرداب نجات دهد ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک بین جمهوری اسلامی ایران و دولت مستقر در واشنگتن خواهد بود.


چاپ