در گفت‌وگوی صمت با یک کارشناس مطرح شد

سرمایه‌گذاری برای حفظ سرمایه

بسیاری از کارشناسان حوزه بیمه در کشورمان بر این باورند که کشور ما به استناد آمار و ارقامی که سالانه منتشر می‌شود تاکنون از ظرفیت صنعت بیمه برای حرکت در مسیر توسعه بسیار غافل بوده و به کلی چشم خود را به روی این فرصت که سراسر منفعت‌زاست، بسته‌اند.

یکی از حوزه‌های صنعت بیمه که در کشور بسیار مغفول مانده بحث بیمه ایمنی و حوادث غیرمترقبه است، متاسفانه بارها در مقاطع زمانی مختلف دیده‌ایم که بلایای طبیعی هموطنان را متحمل خسارات جانی و مالی شدیدی کرده است اما درصد بسیار اندکی از مردم زیر پوشش بیمه حوادث و ایمنی هستند. به همین دلیل دولت‌ها مجبور می‌شوند با صرف هزینه‌های بسیار بالا به کمک مردم آسیب دیده بشتابند تا از اندکی از تلخی این حوادث ناگوار بکاهند. اما تا جایی که می‌دانیم این کمک‌ها به‌دلیل هدفمند نبودن و سازمان‌نیافتگی با وجود حجم بالای آن اثرگذار نیستند و دردی از مردم خسارت‌دیده دوا نمی‌کنند.
جواد سهامیان‌مقدم یکی از کارشناسان باسابقه این حوزه است که در شرکت‌های مهم بیمه کشور فعالیت کرده و در سطوح بالای مدیریتی حضور فعالی داشته است. از همین رو صمت به مناسبت روز جهانی استاندارد سراغ به سراغ این کارشناس صنعت بیمه رفته تا درباره مشکلات این حوزه به گفت‌وگو بنشیند. 

در ادامه متن این مصاحبه را می‌خوانید. 

وقوع حوادث غیرمترقبه مانند زلزله و سیل، ضرورت توسعه صنعت بیمه در کشور را بیش از هر زمان دیگری یادآور می‌شود، اما این امر در گرو فراهم بودن بسترهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است. از دید شما چه لزومی بر توسعه صنعت بیمه در کشور ما وجود دارد؟

بیمه‌هایی که به افراد حقیقی و حقوقی در جامعه عرضه می‌شود باید به‌گونه‌ای در جامعه گسترش یابد که همه مردم به این نتیجه برسند که بیمه می‌تواند امنیت افراد را تضمین کند. حوادث خبر نمی‌کند و همواره در طول تاریخ بارها دیده‌ایم که حوادث غیرمترقبه ما را غافلگیر می‌کند و اگر دوراندیشی نداشته باشیم قطعا با مشکلاتی مواجه خواهیم شد. این مسئله در گذشته‌های دور هم بوده، حالا هم هست و بعدها نیز خواهد بود. 
متاسفانه روز به روز هم مشکلات شکل جدیدتری به خود می‌گیرند، درحال‌حاضر هم شاهد گسترش بیماری‌های مختلف در بین مردم هستیم که آخرین و خطرناک‌ترین آنها ویروس کروناست که مردم جهان را با مشکلات زیادی مواجه کرده است. در این شرایط تمام مردم و مسئولان باید به این نکته توجه کنند که تنها راه جبران خسارات احتمالی که در پی این نوع حوادث بر ما تحمیل می‌شود، صنعت بیمه است. 
این سخنان شما ممکن است به‌گونه‌ای برداشت شود که گویا شما عامل پیشگیری از وقوع حوادث بی‌اهمیت می‌دانید و فقط مردم را ترغیب به خرید بیمه می‌کنید. 
نه ابدا منظور من این نیست، این یک اشتباه محض است که ما بدون انجام اقدامات پیشگیرانه بگوییم که بیمه همه چیز را جبران می‌کند. اتفاقا کاملا برعکس، باید در جهتی حرکت کرد که تا جای ممکن امکان وقوع حوادث را بکاهیم و پیشگیری را باید سرلوحه تمام فعالیت‌هایمان در کشور قرار دهیم.
 بیمه زمانی دست به کار می‌شود که باوجود تمام این رعایت‌ها و پیشگیری‌ها اتفاق ناگواری رخ می‌دهد و حالا باید یک مفری برای جبران خسارات واردشده وجود داشته باشد که بیمه می‌تواند در این جایگاه به بهترین نحو ممکن کارآیی داشته باشد. 

پس شما معتقدید پیشگیری می‌تواند به صنعت بیمه هم کمک کند؟ 

دقیقا همینطور است! توجه داشته باشید اگر ما به پیشگیری از وقوع حوادث ناگوار بپردازیم و امنیت را بالاتر ببریم، هزینه بیمه نیز در کشور بسیار کاهش می‌یابد چراکه خسارات واردشده کمتری در پی وقوع این حوادث ایجاد می‌شود و بیمه هم بار کمتری را به دوش می‌کشد. در این صورت می‌توان گفت که مردم نیز به‌طور طبیعی هزینه کمتری را به شرکت‌های بیمه خواهند پرداخت. اما روی هم رفته بیمه تنها راه جبران خسارت‌های حوادث ناگوار در زمینه‌های مختلفی مانند سلامت، حوادث و... است که باید در بین مردم کشورمان بیش از پیش تقویت شود. 

آیا تا کنون در این زمینه اقدامی انجام شده است؟

البته در ایران نیز اقدامات ارزشمندی برای توسعه و تقویت صنعت بیمه انجام شده است اما مسئله این است که تلاش‌های انجام‌شده در حوزه‌های مختلف صنعت بیمه کافی نیست. بارها در پر حوادث غیرمترقبه دیده‌ایم که مثلا با یک سیل یا زلزله مردم با ضررهای زیادی مواجه شده‌اند و متحمل خسارات سنگینی می‌شوند. در حالی که اگر بیمه به‌درستی تقویت شده بود بخش بزرگی از این خسارات به‌سادگی قابل جبران بود و نیازی به پیش‌بینی بندهایی در بودجه برای کمک به بازماندگان و خسارت‌دیدگان حقیقی یا حقوقی هم نداشتیم. 

بارها از زبان کارشناسان این حوزه و همکاران شما شنیده‌ایم که دولت باید در امر فرهنگ‌سازی قوی‌تر عمل کند. نظر شما چیست؟

این مسئله چیزی نیست که بگوییم به نفع فلان شرکت بیمه‌ای است. هرچند شرکت‌های بیمه هم سود خود را خواهند داشت اما این مسئله پیش از هر چیز به نفع کشور است و هزینه‌های واردشده بر بدنه اقتصادی و اجتماعی کشور را کمتر می‌کند. به همین جهت باید ما در این زمینه به فرهنگ‌سازی بپردازیم تا مردم متوجه شوند بیمه در حقیقت به نوعی سرمایه‌گذاری برای حفظ سرمایه‌هاست و به هیچ عنوان نباید به بیمه به چشم یک خرج اضافه نگاه شود. 

فعالان این حوزه چه تلاشی کرده‌اند مردم بیشتر جذب شوند؟ برای مثال در پی بیکاری و تعطیلی برخی مشاغل در دوران کرونا چه کاری از دست بیمه برمی‌آید؟ 

به نکته بسیار خوبی اشاره کردید. ما به‌تازگی در پی بیماری کرونا شاهد بودیم که بیمه‌های جدیدی به وجود آمدند که بسیار هم کارآیی بالایی داشتند و حالا خوشحالم که بگویم به‌تازگی بیمه‌ای باعنوان بیمه کسب و کار در حال طراحی و راه‌اندازی است، چراکه پس از شیوع کرونا در کشورمان بسیاری از کسب و کارهای مردم تعطیل شده‌اند یا حتی در برخی موارد بسیاری از مردم با ورشکستگی دست و پنجه نرم می‌کنند. گاهی نیز برخی از مشاغل به‌دلایل مختلف ازسوی ستاد ملی کرونا و دولت تعطیل می‌شوند، البته چاره‌ای هم نیست و برای حفظ سلامت خودمان ناچاریم این محدودیت‌ها را تحمل کنیم. اما مسئله جبران ضرر و زیان فعالان اقتصادی در این حوزه‌های تعطیل شده باید مورد توجه باشد، از همین جهت همانطور که گفته شد طرحی به‌نام بیمه کسب و کار طراحی شده است و به‌زودی از طریق شرکت‌های بیمه به مشتریان ارائه خواهد شد تا خسارات ناشی از این تعطیلی‌ها و محدودیت‌ها را جبران شود.

در سایر حوزه‌ها چطور؟

ما در بخش‌های مختلف بیمه‌های متنوعی داریم در تمامی حوزه‌های ایمنی هم صنعت بیمه حضور بسیار گسترده و موثری دارد اما می‌تواند نقش بسیار پررنگ‌تری هم داشته باشند که در گام نخست باید در راستای فرهنگسازی برآمد، در غیر این صورت تلاش‌های فعالان این حوزه بی‌نتیجه خواهد ماند. در واقع اگر مردم بیمه را به‌عنوان یک ضرورت ببینند بسیاری از این مشکلات حل خواهد شد. البته قبل از مردم، باید این مسئله در ذهن دولتمردان ما حل شود، چراکه اگر برای مثال قانون‌گذاران یا مجریان قانون در کشور با بیمه آشنا نباشند دیگر نمی‌توان انتظار داشت مردم عادی هم برای بیمه هزینه‌ای در نظر بگیرند یا اصلا بیمه را به چشم یک نوع سرمایه‌گذاری ببینند. 

در برخی مقاطع زمانی نقش فعالان صنعت بیمه بسیار پررنگ بوده است، مثلا در دوران هشت سال دفاع مقدس بسیاری از خسارات واردشده را جبران کردند. در این زمینه توضیح می‌دهید؟

بله همینطور است، خاطرمان هست که در زمان جنگ تحمیلی، صدام ملعون به شهرها و مناطق مسکونی هم حمله کرد و بسیاری از هم وطنان عزیزمان را به شهادت رساند و اموال مردم را نیز از بین برد در آن روزها اگر صنعت بیمه نبود و به داد مردم خسارت دیده نمی‌رسید دولت با مشکل مواجه می‌شد و نمی‌توانست از پس جبران این هزینه‌ها برآید. حتی شرکت‌های بیمه در پی موشک باران‌ها نیز اگر منجر به خسارات جانی یا مالی می‌شد هم هزینه‌های تحمیل شده به مردم را پرداخت می‌کردند. 
شرکت سهامی بیمه ایران هم به این حوزه ورود کرد و صندوقی هم برای تسریع در روند انجام کارها تشکیل و بسیاری از مشکلات مردم با همکاری شرکت‌های بیمه‌ای در سراسر کشور حل شد. 

جایگاه ما در زمینه بیمه در منطقه و جهان چیست؟ 

برای ارزیابی جایگاه هر کشوری در زمینه بیمه باید شاخصی را که «ضریب نفوذ بیمه‌ای» نامیده می‌شود، مورد بررسی قرار داد. این شاخص در واقع همان سهم حق بیمه‌ها از میزان درآمد ناخالص داخلی است، در جهان این ضریب به‌طور میانگین حدود ۷.۵ درصد است. یعنی ۷.۵ درصد از درآمد ناخالص ملی کشورها به‌طور میانگین از راه حق بیمه‌ها به‌دست می‌آید. اما در کشورهای توسعه یافته ضریب نفوذ بیمه‌ای به بیش از ۱۲ درصد هم می‌رسد ولی متاسفانه درحال‌حاضر در کشور ما این شاخص حدود ۲.۴ درصد است. توجه داشته باشید که حدود ۱۰درصد از کشورهای توسعه‌یافته عقب‌تر و بیش از ۵درصد هم از میانگین جهانی پایین‌تر هستیم. با توجه به این آمار و ارقام باید گفت که عملا در یکی از شاخص‌های مهم توسعه همه جانبه حتی از میانگین جهانی هم عقب هستیم و برای رسیدن به توسعه حتما باید تغییر نگرشی در بین مسئولان امر اتفاق بیفتد، در غیر این صورت همین رویه ادامه خواهد داشت و ما روز به روز در زمینه صنعت بیمه پسرفت خواهیم کرد. 

از دولت چه انتظاری می‌توان داشت؟ یا به‌عبارتی فعالان صنعت بیمه چه انتظاراتی از دولت دارند؟

بارها دیده‌ایم که دولت بعد از وقوع حوادث ناگواری مانند زلزله، سیل، رانش زمین، خشکسالی و... به خسارت‌دیدگان کمک می‌کند. چرا باید این هزینه‌ها انجام شود در حالی که می‌شد با هزینه بسیار بسیار کمتری این خسارات را جبران کرد. متاسفانه مسئولان ما هم ذهنیت درستی نسبت به مقوله بیمه ندارند وگرنه به جای کمک‌های این چنینی در شرایط بحرانی و پس از وقوع حوادث غیرمترقبه اقدام به تقویت روحیه گرایش مردم به بیمه می‌کردند تا این فرهنگ در بین مردم پا بگیرد. می‌دانیم که مثلا بعد از وقوع سیل در استان لرستان دولت با مشکلات جدی در امر بودجه مواجه شد، چراکه مجبور بود بخش زیادی از خسارت‌های مردم را مستقیما و بلاعوض پرداخت کند. در حالی که با کمی دوراندیشی می‌توانست به هزینه‌ای به مراتب کمتر از این میزانی که صرف شد مشکل را حل کند ولی بارها دیده‌ایم که این دست حوادث ناگوار روی می‌دهند اما مسئولان ما اقدامی در راستای تقویت این فرهنگ در بین مردم نمی‌کنند. 

می‌توانید مثالی بزنید؟

به‌عنوان نمونه، دولت باید به جای هزینه‌هایی که بعد از وقوع حوادث و برای کمک به مردم می‌کند، قبل از وقوع اتفاقات ناگواری مثل سیل و زلزله مردم را از طریق پرداخت بخش هایی از حق بیمه، تشویق به خرید بیمه‌ کند. مثلا می‌تواند تا ۵۰درصد تخفیف قائل شود و به جای کمک‌های مستقیم بعد از وقوع حوادث، نیمی از حق بیمه مردم را به شرکت‌ها پرداخت کند تا هم به مردم کمک شود و هم فرهنگ استفاده از این صنعت در بین مردم ایجاد شود. 

چه انتظاری از رسانه‌ها دارید؟ 

به نظر من رسانه‌ها در این بین نقش بسیار پررنگی را می‌توانند بازی کنند، چراکه پیش از هر اقدامی باید ذهنیت مردم و مسئولان نسبت به مقوله بیمه تغییر کند. به‌عبارتی باید هموطنان عزیزمان به این نتیجه برسند که بیمه یک هزینه اضافی نیست، بلکه همانطور که پیش‌تر نیز گفته شد نوعی سرمایه‌گذاری است که می‌تواند امنیت جان و مال شما را تضمین کند.


چاپ