تاثیر اجرای طرح صندوق تثبیت بورس بر میزان نقدینگی چیست؟

نجات بورس به قیمت افزایش تورم

به‌اعتقاد برخی کارشناسان اقتصادی، اجرایی‌سازی طرح صندوق تثبیت بازار بورس و اوراق بهادار تهران با استفاده از یک درصد منابع صندوق توسعه ملی، موجب افزایش نقدینگی و رشد پایه پولی خواهد شد، اما موافقان این طرح از ضرورت ساماندهی و حمایت از بازار سرمایه سخن می‌گویند و تشکیل چنین صندوقی را با هدف بازارگردانی و ایجاد تعادل در بازار امری ضروری می‌پندارند.

از هفته پیش تا امروز بارها شاهد اظهارنظرهای متفاوت و گاه متناقضی ازسوی کارشناسان و مدیران دولتی بوده‌ایم که در دفاع یا رد اجرایی‌سازی طرح برداشت از صندوق توسعه ملی با هدف کمک به بازار سخن گفته‌اند. اغلب کارشناسان بازار سرمایه از ایجاد صندوقی برای تثبیت و ایجاد تعادل در بورس حمایت می‌کنند. در مقابل این گروه از تحلیلگران، کارشناسان اقتصادی و بانکی هستند که این برنامه را مقطعی دانسته و معتقدند اجرای آن تنها به شدت گرفتن افزایش نقدینگی و همچنین رشد پایه پولی کمک خواهد کرد و در نهایت موجبات افزایش تورم را هم فراهم می‌کند.


عزم جزم دولتی‌ها

باتوجه به لحن مدیران سازمان بورس به‌نظر می‌رسد دولتی‌ها عزم خود را برای ایجاد صندوق تثبیت بازار جزم و احتمالا با رایزنی‌های قبلی راه را نیز برای تامین اعتبار این صندوق هموار 
کرده‌اند. از همین رو است که به‌زعم کارشناسان امکان پیاده‌سازی این طرح بسیار زیاد است و احتمالا باید در روزهای پیش رو منتظر انتشار خبر تشکیل این صندوق باشیم؛ فقط می‌ماند مجوزهای قانونی برای برداشت یک درصد از منابع صندوق توسعه ملی که در این زمینه نیز ناظران و تحلیلگران بر این باورند که دولت توانسته نظر مثبت مراجع قانونی را برای اجرای این برنامه جلب کند و فقط بر سر جزییات و نحوه پیاده‌سازی این طرح در حال مذاکره است.


صندوق بورس هنوز به بهارستان نرسید

مجلس شورای اسلامی یکی از چند مرجع قانونی است که باید مسئله برداشت سرمایه از صندوق توسعه ملی را تایید کند، وگرنه به لحاظ قانونی دولت اجازه انجام چنین کاری را نخواهد 
داشت.
در همین زمینه انور حبیب‌زاده بوکانی، دبیر اول کمیسیون اقتصادی مجلس یازدهم شورای اسلامی به خبرنگار صمت گفت: درباره برداشت یک درصد از منابع صندوق توسعه ملی ازسوی دولت صحبت‌هایی مطرح و جلساتی هم برگزار شده اما فعلا به‌طور رسمی این مسئله مورد بحث و بررسی نمایندگان مجلس شورای اسلامی قرار نگرفته است.
این نماینده مجلس یازدهم که سابقه نمایندگی در دوره‌های پنجم و هفتم را نیز دارد، با اشاره به اینکه این طرح فعلا به صحن مجلس نیامده اما رایزنی‌هایی در این زمینه صورت گرفته، افزود: همانطور که گفته شد جلساتی تشکیل شده و... پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی هم در این جلسات حضور داشته‌اند اما هنوز به نتیجه نهایی نرسیده و فعلی انجام نشده است. 
به هر حال این مسئله باید در صحن مجلس به بحث گذاشته شود تا نمایندگان هم نظرات خود را اعلام کنند.


مجلس با دولت همدلی می‌کند

نماینده مردم بوکان در مجلس شورای اسلامی به صمت یادآور شد: متاسفانه بورس این روزها شرایط خوبی ندارد و روزهای سختی را تجربه می‌کند. انشاءالله با همکاری مدیران دستگاه‌های اقتصادی، مدیران بانکی و سازمان بورس بتوانیم مشکلاتی که در این حوزه به‌وجود آمده را حل کنیم. دبیر اول کمیسیون اقتصادی مجلس یازدهم با تاکید بر لزوم رسیدگی به شرایط کنونی بورس اظهار کرد: همگی باید همدلی کنند تا وضعیت بهبود پیدا کند.
حبیب‌زاده بوکانی اینچنین ادامه داد: البته مجلس هم سعی خواهد کرد همکاری‌های لازم را انجام دهد تا مردم هم بیش از این تحت فشار نباشند. 
با کمال تاسف می‌بینیم که برخی از مردم در بورس تهران سرمایه‌گذاری کرده و در هفته‌های اخیر با ضرر مواجه شده‌اند. 
هرچند این افت‌وخیز ذات بازار سرمایه است اما درعین حال وظیفه دولت است که بازار را به تعادل بازگرداند و مشکل را حل کند.
 ما هم تا جایی که قانون اجازه دهد همکاری و همدلی خواهیم کرد. 
اما باز هم تاکید می‌کنم تا این طرح به مجلس نیاید و به‌طور کامل مورد بررسی قرار نگیرد نمی‌توان اظهارنظری درباره آن کرد.


یک طرح عبث؟! 

برخلاف فعالان به‌ویژه تازه‌واردان به معاملات تالار شیشه‌ای، برخی دیگر از اقتصاددانان و کارشناسان امور بانکی با اجرای چنین طرحی به مخالفت پرداخته‌اند. این گروه از صاحب‌نظران اقتصادی معتقدند منابع صندوق توسعه ملی نباید این‌گونه برداشت و مصرف شود، چراکه منجر به افزایش نقدینگی و رشد پایه پولی در کشور خواهد شد و طبعا مردم را با مشکلات بزرگ‌تری از معضلات جاری در بورس مواجه خواهد کرد.
علی سعدوندی از جمله اقتصاددان‌هایی است که با پیاده‌سازی این طرح مخالف است و اجرای آن را برای اقتصاد کشورمان مضر می‌داند.
 این استاد دانشگاه در گفت‌وگو با خبرنگار صمت اظهار کرد: درآمدهای ارزی کشور قابل تبدیل به ریال نیست، چه درآمد حاصل از فروش نفت باشد و چه منابعی که قبلا از فروش نفت به‌دست آمده و در صندوق توسعه ملی ذخیره شده است؛ اما اگر قرار باشد از این منابع برداشت و در یک محل ریالی خرج شود بدون شک این هزینه از محل پایه پولی پرداخت خواهد شد. 
در این صورت، یکی از حساب‌های خارجی صندوق توسعه ملی که در واقع حساب خارجی دولت نیز به‌شمار می‌رود، بدهکار و حساب خارجی بانک مرکزی بستانکار می‌شود. در واقع هیچ تغییری در کشور روی نداده است؛ مثلا دو حساب بانکی را در چین فرض کنید.
 در پی انجام این کار این مبلغ از یک حساب به یک حساب دیگر منتقل می‌شود و معادل این مبلغ پایه پولی ایجاد خواهد شد که یا برای جبران کسری بودجه در اختیار دولت قرار می‌گیرد یا مثلا به‌منظور ایجاد صندوق تثبیت بازار سرمایه، در اختیار سازمان بورس و اوراق بهادار قرار می‌گیرد تا بازار را به تعادل برساند.

این اقتصاددان با اشاره به شدت‌گیری رشد تورم در صورت برداشت از صندوق توسعه ملی با هدف ایجاد صندوق تثبیت بازار سرمایه به صمت گفت: براساس شنیده‌ها حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان برای این کار تخصیص داده شده که منجر به ایجاد ۱۰ هزار میلیارد تومان پایه پولی خواهد شد و حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان و شاید هم تا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی ایجاد می‌شود. اگر چنین اتفاقی رخ دهد قطعا به تورم دامن خواهد زد و خود دولت و مردم بار دیگر با مشکلات بیشتری مواجه خواهند شد.
وی ادامه داد: به بیان دیگر دولت با این کار منابع را از جیب مردم برمی‌دارد و به جیب بورسی‌ها می‌ریزد. خب این کار غلط است و باعث بروز مشکلات بسیاری خواهد شد.
 از طرفی اتفاقا سهامداران در بازار بورس تهران هم راضی نخواهند شد، چراکه اگر این مبلغ صرف از بین بردن فقر شود خیلی موثرتر است تا اینکه این‌گونه پول را وارد بازار کنیم. یا فرض کنید این مبلغ توسط دولت صرف توسعه صنایع مانند داخلی‌سازی صنعت خودرو شود، تاثیرات مثبتش بسیار بیشتر از چنین اقداماتی خواهد بود.

گوش شنوایی نیست

این استاد دانشگاه با مقطعی دانستن تاثیرات تشکیل صندوق تثبیت بازار بورس و اوراق بهادار عنوان کرد: اندازه بازار بورس به ۶ میلیون میلیارد تومان رسیده است. وقتی شما برای مثال ۱۰ هزار میلیارد تومان را وارد این حوزه می‌کنید هیچ نتیجه مثبتی نخواهید گرفت. ممکن است درنهایت تا یک هفته موجب تغییراتی در بازار سهام شود اما پس از مدتی خواهیم دید که این طرح از دستور کار خارج می‌شود و ریزش بازار سرمایه هم کماکان ادامه‌دار خواهد بود. سعدوندی در پایان با انتقاد از عملکرد دولت در این زمینه گفت: متاسفانه گوش شنوایی در بین مسئولان ما وجود ندارد. 

برداشت از صندوق توسعه ملی به این روش اصلا و ابدا توصیه نمی‌شود. حتی اگر قرار بود چنین کار اشتباهی انجام شود، باید این میزان سرمایه به شرکت‌های بورسی تزریق می‌شد، نه اینکه مستقیما این حجم از پول در قالب صندوق وارد بازار شود.
 این مبلغ بهتر بود صرف تقویت تولید و اشتغالزایی می‌شد، اما در این حالت باید گفت کار عبثی است که باعث خواهد شد منابع کشور بیش از پیش از بین برود.

سخن آخر

اگر پیش‌بینی کارشناسان اقتصادی درست از آب درآید و تاثیرات عملی کردن این طرح موقت و مقطعی باشد باید انتظار داشت مدافعان، هر یک به سهم خود دلیل اجرای این برنامه را در رسانه‌ها با مردم در میان 
بگذارند. 
شاید در این صورت موافقان کنونی تشکیل صندوق تثبیت بازار سرمایه که اغلب از فعالان و کارشناسان بورسی هستند هم به صف منتقدان بپیوندند یا در مذاکره‌ای کارشناسانه و منطقی، نظر مخالفان را نسبت به اجرای این طرح تغییر دهند. به هر حال به‌نظر می‌رسد کار ساکنان پاستور و بهارستان چندان ساده نخواهد بود! 


چاپ