نقش مجلس در اقتصاد ایران از نگاه کارشناسان

گره گشایی از مشکلات در خانه ملت

مجلس شورای اسلامی به‌عنوان خانه ملت از اهمیت قابل‌توجهی نزد مردم برخوردار است و جایگاه ویژه‌ای نیز در قانون‌اساسی کشورمان دارد، به‌طوری‌که محور قانون‌گذاری و نظارت بر اجرای صحیح قوانین وضع شده است.

به تناسب اهمیت و جایگاه آن، انتظارات بسیاری از مجلس شورای اسلامی نیز برای راهبری و هدایت دولت از طریق قانون‌گذاری و حل مسائل و مشکلات پیش روی کشور و نظارت موثر بر اجرای قوانین، وجود دارد. این روزها، درحالی به استقبال یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی می‌رویم که کشور متاثر از شدیدترین تحریم‌های ظالمانه امریکا است و این خود به تنهایی موانع متعددی در راه تعاملات بین‌المللی کشورمان به‌وجود آورده است. در این شرایط نمایندگان مجلس باید با نگاه فراجناحی و ملی و با دقت فراوان شرایط کشور را رصد کرده و از طریق بازنگری و اصلاح یا تصویب قوانین جدید و نظارت بر اجرای صحیح قوانین گره‌گشای مشکلات کشور باشند.
از آنجایی که مجلس و کمیسیون‌های مختلف آن، نقشی بسیار مهمی در چینش سفره اقتصادی مردم در کشور دارند و بسیاری از اقداماتی که از سوی دولتمردان انجام می‌شود باید با هماهنگی و مصوبات مجلس انجام گیرد، ازاین رو مصوبه‌ها، طرح و نظریه‌هایی که در کمیسیون‌های مختلف مجلس مورد بررسی قرار می‌گیرد و به نوعی مهر تایید نهایی برای اجرای قانون در جامعه است، از اهمیت زیادی برخوردار است.
 دراین موضوع تردیدی نیست، مجلس از طریق تصویب برنامه‌های پنج ساله توسعه، ارائه طرح‌های پیشنهادی، نظارت بر عملکرد دولت از طریق دیوان محاسبات، رأی اعتماد، استیضاح وزرا، طرح سؤال از رئیس‌جمهوری کشور و لوایح تقدیمی دولت که مهم‌ترین آن بودجه سالانه است، نقش پررنگی در سیاست گذاری‌های دولت ایفا می‌کند. با توجه به اهمیت این موضوع اکنون این پرسش‌ها مطرح می‌شود که مجلس به عنوان نهادی قانونگذار و ناظر که تصویب همه تحرکات اصلی قوه مجریه و نظارت بر اقدامات این قوه را به عهده دارد تا چه اندازه در سیاستگذاری‌های مربوط به حوزه اقتصاد و شکل‌گیری ابر چالش‌های اقتصادی سهم دارد و تا چه اندازه می‌تواند در بهبود شرایط اقتصادی کشور اثرگذار باشد؟
آنطور که کارشناسان می‌گویند، مجلس شورای اسلامی وظایف سنگینی به عهده دارد که در صورت اتخاذ تصمیمات درست و به موقع می‌تواند مشکلات معیشتی و اقتصادی مردم را که این روزها نسبت به سایر موضوعات از اهمیت زیادی برخودار شده را حل کند و زمینه توسعه اقتصادی کشور را فراهم کند. به اعتقاد کارشناسان، نمایندگان خانه ملت اگر در این زمینه موفق به اتخاذ تصمیمات درست نشود، بی‌تردید این موضوع می‌تواند کشور را به بحران بکشاند و مشکلات اقتصادی را تشدید کند و زمینه ساز سایر مسائل فرهنگی و اجتماعی شود.

جایگاه مهم مجلس در تصمیم‌گیری‌ها
آلبرت بغزیان کارشناس اقتصاد دراین باره در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه بی‌تردید مصوبات مجلس نقش مهمی در روند سیاستگذاری‌های کشور به ویژه در حوزه اقتصاد و شکل گیری ابرچالش‌ها دارد گفت: تصمیماتی که در مجلس گرفته می‌شود می‌تواند بر کلیت ساختار حکمرانی تأثیرگذار باشد و همه نهادها را تحت تأثیر قرار دهد.
او با بیان اینکه بخش اعظم اقدامات و سیاست‌های دولت با مهر تأیید مجلس اجرا می‌شود یادآورشد: دراین بین گاهی می‌بینیم که مجلس برای تصویب برنامه‌ها و تصمیم‌گیری‌های دولت، محدودیت‌هایی قائل می‌شود و حتی گاهی از عملی شدن برخی از این برنامه‌ها جلوگیری می‌کند که این موضوع می‌تواند در برخی از مواقع به نفع کشور تمام شود و گاهی نیز برای جامعه بحران ایجاد کند.
این کارشناس با تاکید براینکه باتوجه به این موضوع، تصمیماتی که در مجلس گرفته می‌شود بسیار حایز اهمیت است افزود: تصمیماتی که در مجلس گرفته می‌شود می‌تواند هم تسهیلگر امور باشد هم به عنوان یک مانع در چرخش اقتصاد تلقی شود، از این رو مجلس از جایگاه مهمی در حوزه اقتصاد کشور برخوردار است.

منافع ملی ملاک باشد
به گفته او با توجه به اهمیت این موضوع نمایندگانی که مجوز ورود به مجلس را با رای مردم می‌گیرند باید توسعه کشور و منافع همه جامعه را در نظر بگیرند و قوانین و ضوابطی را وضع کنند که چرخه اقتصادی را به حرکت در آورد.
 او با بیان اینکه نمایندگان نباید رویکرد منطقه گرایی داشته باشند و فقط به خواسته‌ها و مطالبات مردم در حوزه انتخابی خودشان اهمیت دهند یادآورشد: نمایندگان مجلس باید با نگاه فراجناحی و ملی و با دقت فراوان شرایط کشور را رصد کرده و از طریق بازنگری و اصلاح یا تصویب قوانین جدید و نظارت بر اجرای صحیح قوانین گره‌گشای مشکلات کشور باشند.
به گفته بغزیان بی‌شک در شرایط کنونی که با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو هستیم، کشور نیازمند مجلسی است که نمایندگان آن آگاه به مسائل و مشکلات پیش‌روی کشور باشند و وامدار هیچ گروه یا جریانی نبوده و تنها به تامین حداکثری منافع مردم توجه داشته باشند.
 وی با تاکید براینکه دولت و مجلس مکمل یکدیگر هستند و این موضوع باید در تصمیماتی که اتخاذ می‌شود مورد توجه باشد افزود: از آنجایی که برنامه‌های تدوین شده از سوی دولت در مجلس به تصویب می‌رسد، در نهایت دولت و مجلس باید مسئولیت نتایجی که از تصویب برنامه‌ها حاصل می‌شود را به عهده بگیرند.

تصمیمات تسهیل گر
بغزیان با بیان اینکه پایین بودن سطح دانش اقتصادی در مجلس از مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند مانع از ثبات و رشد اقتصادی در کشور شود، از این رو ضرورت دارد که افراد متخصص وارد این نهاد مهم شوند یادآورشد: تصمیماتی که در مجلس گرفته می‌شود از اهمیت زیادی برخوردار است چون این مجلس است که ارائه‌کننده قوانین است و می‌تواند مسیر چرخش و حرکت اقتصاد را مشخص کند و زمینه را برای تقویت تولید و بهبود معیشت مردم فراهم کند.
این کارشناس براین باوراست که مجلس، تسهیل گر و روان‌کننده اقتصاد است و تصمیمات درست و به موقعی که دراین نهاد اتخاذ می‌شود می‌تواند جلوی بسیاری از بحران‌ها و مشکلا ت را بگیرد. دراین زمینه نمایندگان مجلس باید براساس اولویت‌های مهم تصمیم گیری کنند و متوجه اهمیت موضوعات باشند که در شرایط فعلی اقتصاد کدام موضوع باید در اولویت تصمیم‌گیری‌ها قرار گیرد تا اثرگذاربخشی سریعتری داشته باشد.
او براین باوراست که نمایندگان مجلس باید توانایی تحلیل موضوعات مهم را داشته باشند و در مورد مسائل مهم و روز اقتصاد که تاثیرگذاری با ابعاد گسترده‌ای دارد، با تسلط کامل، بهترین تصمیم را بگیرند.

جلوگیری از تصمیمات هیجانی و آنی
به گفته این کارشناس هرگونه تصمیم هیجانی و آنی می‌تواند در شرایط فعلی کشور بحران‌آفرین باشد وبه مشکلات اقتصادی دامن بزند، از این رو باید به اولویت‌ها توجه شود و بر روی مسائل مهم دیدگاه‌های عملی و منطقی اعمال شود.البته در این بین برخی تعصبات و گرایش‌ها هم هست که سبب می‌شود برخی از طرح‌های ملی و مهم برای اجرا با فرآیند طولانی مواجه شوند که این موضوع نیز به اقتصاد کشور لطمه خواهد زد.
 بغزیان براین باوراست: برای رفع چنین مشکلاتی، باید تصمیماتی که در این نهاد مهم اتخاذ می‌شود از منطق کافی برخودار باشد و براساس مطالبات ملی که وجود دارد، اقدام شود.
 این استاد دانشگاه با تاکید براین که برای رفع مشکلات اقتصادی کشور باید ملی فکر کنیم نه برای یک منطقه یا یک استان تصمیم گیری شود تصریح کرد: مجلس نباید از جایگاه اصلی خودش خارج شود و فقط به دنبال مطالبات مردم شهر خودش باشد و از وظیفه ملی خودش باز بماند. به عبارتی نمایندگان باید در تصمیماتی که می‌گیرند نفع کلی کشور را در نظر بگیرند و بخشی عمل نکنند.

استقلال در تصمیم‌گیری‌ها
مرتضی عزتی از دیگر کارشناسان اقتصادی نیز دراین باره در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه برمبنای قانون اساسی، تصمیمات اساسی که در کشور گرفته می‌شود باید از مجلس بگذرد افزود: اگر چنین جایگاه مهمی را برای مجلس در نظر بگیریم، برای اینکه خروجی این تصمیمات، مناسب باشد، باید نمایندگان این نهاد در تصمیم گیری هایشان از استقلال کافی برخوردار باشند تا بتوانند به دور از هرگونه مسائل سیاسی و جناحی به تقویت ارکان اقتصادی کشور و قانونگذاری در زمینه‌های اقتصادی بپردازند. او با بیان اینکه مجلس شورای اسلامی یک نهاد قانونگذار است که باید فراتر از ایده‌های سیاسی و جناحی به مسائل اقتصادی و وضعیت معیشت مردم بپردازد یادآورشد: اگر مجلس از جایگاه اصلی خودش خارج شود به جای اینکه منافع کلی کشور را در نظر بگیرد، هر نماینده فقط پیگیر پروژه و مشکلات مردم شهر خود خواهد بود که این اصلا منطقی نیست.
این کارشناس با تاکید براینکه تصمیماتی که به مجلس پیشنهاد می‌شود باید با درنظرگرفتن منافع کلی کشور باشد و برای برون رفت از مشکلات در راستای اصلاح قوانین اقدام شود تصریح کرد: علاوه بر این، ضمن اصلاح و روان‌سازی قوانین و مقررات، باید یک هم پوشانی بین دستگاه‌های اجرایی برای ارائه خدمت بیشتر و ایجاد رشد اقتصادی در حوزه‌های اقتصادی ایجاد شود.
 به گفته عزتی، مجلس می‌تواند در راستای پیگیری مطالبات مردم با استفاده از ابزارهای مختلفی که قانون در اختیارش قرار داده نقشی بسیار قوی و سازنده ایفا کند درحالی که برنامه ریزان نتوانسته است متناسب با نیازهای مردم از قدرت اقتصادی بهره بگیرند. وی با بیان اینکه برای بهبود امور و اوضاع بد اقتصادی کشور، نیاز است که در مجلس از افراد مستقل و صاحب ایده استفاده شود، آنهایی که صاحبنظر هستند و از تخصص کافی برخوردارند تصریح کرد: هرچه از افراد متخصص بیشتری در مجلس استفاده شود این نهاد می‌تواند کارایی بهتری در حوزه‌های مختلف از جمله حوزه اقتصادی داشته باشد و دراین بخش کارآمدتر عمل کند.

استفاده از افراد متخصص
به گفته این کارشناس، آشنایی با دانش اقتصادی یکی از مهم‌ترین ملزومات برای نمایندگان مجلس به شمار می‌رود و باید کرسی‌های مجلس به افراد متخصص اختصاص یابد چون اگر به غیر این باشد می‌تواند باعث تصویب قوانین ضد توسعه‌ای شود که این موضوع صدمات و آسیب‌های جبران ناپذیری را به بدنه اقتصاد کشور وارد خواهد کرد.
 این کارشناس با بیان اینکه نمایندگان مجلس باید مطالبات اصلی و مهم مردم را پیگیری کنند افزود: نمایندگان مجلس باید بدانند که وظیفه اصلی آنها قانون‌گذاری صحیح، نظارت بر اجرای قوانین، دغدغه مند بودن در زمینه‌های معیشت، سیاست، اقتصاد و... مردم جامعه است و در مجموع باید منافع عمومی را بر منافع شخصی خود ترجیح دهند. به گفته او مجلس در راس امور است، اما در واقعیت اینگونه است که نمایندگان بیشتر به دنبال منافع حزبی خود هستند که بی‌تردید چنین مجلسی نمی‌تواند کارایی لازم را در انجام امور داشته باشد و سبب رفع مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم شود. به گفته عزتی، بی‌تردید اگر مجلس خوب کار کند، می‌تواند وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم را ازاین چیزی که هست بهبود ببخشد و بخش زیادی از مشکلات اجتماعی و فرهنگی را کاهش دهد، و تحقق این هدف نیازمند تصمیمات درستی است که در این نهاد گرفته می‌شود.

از نظرات کارشناسی استفاده شود
این کارشناس معتقد است که نمایندگان مجلس باید در تصمیم گیری هایشان از کارشناسان و صاحبنظران خبره استفاده کنند و با آنها تبادل نظر داشته باشند تا برای پیگری و رفع مشکلات مردم، تصمیماتی مبتنی بر عمل و دانش روز گرفته شود. نمایندگان مجلس باید برنامه‌ای مدون ارائه دهند که در برگیرنده مهم‌ترین چالش‌ها و مشکلات کشور باشد.
به گفته عزتی، بی‌تردید اگر نمایندگان با وجود تمام مشکلاتی که وجود دارد این مسیر را طی کنند می‌توان امیدوار بود که مجلس ما توانمندتر و کارآمدتر از گذشته باشد. عزتی براین باوراست که ساختار مجلس ما درحال‌حاضر دچار ضعف‌هایی هست که برای بهبود شرایط ابتدا باید این ضعف‌ها برطرف شود و ساختار اصلاح شود. به گفته او ما درحال‌حاضر اولویت‌های مهمی داریم که باید با دقت در مورد آنها بررسی شود تا نتایج آن در کشور قابل مشاهده باشد.


چاپ