دیدگاه کارشناسان درباره مدیریت نرخ ارز و تورم در کشور

برای کنترل نقدینگی فکری کنیم

بازار ارز پس از یک دوره باثبات و ایستادن نرخ دلار در کانال ۱۱ هزارتومان، درحالی بار دیگر در بیش از یک ماه گذشته نوسان‌های زیادی را تجربه کردو در مقطعی کوتاه حتی دلار به کانال ۱۴ هزار تومان رسید که چند روزی است این نوسان‌ها تاحدی کنترل شده و دلار با نوسان‌های جزئی گاهی بالای نرخ ۱۳ هزارتومان قرار می‌گیرد، اما بار دیگر به زیر نقطه مقاومت؛ یعنی کانال ۱۲ هزارتومان می‌رسد.

این شرایط درحالی بر بازار ارز حاکم است که فعالان این بازار معتقدند تقاضا برای خرید ارز در بازار وجود ندارد و از آنجایی که فشار روانی ناشی از تقاضا برای تسویه‌های تجاری شرکت‌ها با طرف‌های خارجی در روزهای پایانی سال میلادی حداکثر تا ۱۰ دی و به‌طور عمده تا ۴ دی تمام می‌شود، احتمال دارد از اواخر هفته و شروع هفته آینده شاهد کاهش نرخ ارز باشیم.
فعالان این بازار یکی از عوامل مهم افزایش نرخ دلار در مدت اخیر را به‌جز عامل تقاضای ناشی از تسویه‌های تجاری شرکت‌ها با طرف‌های خارجی در روزهای پایانی سال میلادی، افزایش فعالیت نوسان‌گیران می‌دانند.
نوسان‌گیران در تلاش هستند در آخرین روزهایی که بازار تحت‌تاثیر تقاضای تجاری روزهای پایانی سال میلادی قرار دارد، نرخ ارز را تا جای ممکن افزایش دهند تا بتوانند ارز خود را در قیمت‌های بالاتر به فروش برسانند. ضمن اینکه تداوم جوسازی‌ها پیرامون FATF هم در التهاب این روزهای بازار ارز موثر بوده است. هرچند در این بین این شائبه هم به‌وجود آمده که دولت موافق این گرانی به‌طور مقطعی بوده تا شاید به این شیوه بخشی از کسری بودجه خود را تامین کند.
اما دلیل این رشد و نوسان‌ها در بازار ارز هرچه که هست، بهانه‌ای شده است برای رشد دوباره نرخ کالاها و ملتهب شدن سایر بازارها.
بالا و پایین شدن نرخ دلار و به دنبال آن طلا و سکه در این روزها، درحالی باعث شده تا نرخ کالاها بار دیگر با رشد نسبی روبه‌رو شوند و نگرانی‌هایی ازاین بابت برای مردم به‌وجودآید که کارشناسان تاکید دارند برای بازگرداندن آرامش به فضای اقتصادی کشور، نخست باید انتظارات تورمی در کشور کنترل و همزمان اقدام‌های عملی در حوزه بازار پول و ارز کشور انجام شود تا نتیجه این سیاست‌گذاری‌ها کنترل نقدینگی و در نهایت ثبات بخشی به بازار ارز شود.

جلوی انتظارات تورمی گرفته شود
بیژن عبدی، کارشناس اقتصاد در این‌باره در گفت‌وگو با صمت با تاکید براینکه اگرچه بانک مرکزی در مدت اخیر همواره تلاش کرده تا با بکارگیری برخی مکانیسم‌ها و راهکارها از طریق کنترل بخش تقاضای ارز، جلوی جهش‌های شدید نرخ ارز را بگیرد گفت: اما به هرحال انتظارات تورمی حاکم بر جامعه اثر خودش را بر بخش‌های گوناگون می‌گذارد و در نهایت باعث می‌شود این مکانیسم‌ها و اقدام‌ها اثر مقطعی و کوتاه‌مدت داشته باشد و اجازه پایداری و ثبات قیمت‌ها را به بازار ارز ندهد.
وی با بیان اینکه بانک مرکزی در مدت اخیر تلاش کرد تا تقاضای ارز را در بازار کاهش و زمینه خروج ارز از کشور را کنترل کند و در برخی مواقع با حضور در بازار و تزریق به موقع ارز، یک فضای به‌نسبت باثباتی را در این بازار حاکم کند اظهارکرد: از آنجایی که در جامعه انتظارات تورمی وجود دارد، این عامل باعث می‌شود مردم برای حفظ ارزش سرمایه‌شان، اقدام به خرید برخی دارایی‌ها از جمله، ارز، سکه، طلا، مسکن، خودرو و... کنند که این در نهایت روند صعودی قیمت‌ها را منجر می‌شود.
وی به حجم بالای نقدینگی که در کشور وجود دارد و به روایت آمار به بالای ۲هزارهزار میلیارد تومان رسیده، اشاره کرد و گفت: نقدینگی‌های موجود در کشور در حال‌حاضر به رقم قابل‌توجهی رسیده و همچنان به شکل روزانه در حال افزایش است که این پدیده می‌تواند یک اثر بسیار مخرب بر بخش‌های اقتصادی از جمله حوزه ارزی کشور داشته باشد.
این کارشناس با تاکید براینکه این نقدینگی باید هرچه سریع‌تر کنترل و زمینه هدایت آن به بخش‌های مولد کشور فراهم شود اظهار کرد: برای ثبات بخشی به بازار ارز و ایجاد آرامش در بخش اقتصاد کشور چاره‌ای جز کنترل نقدینگی نیست و باید تدابیر لازم دراین‌باره اتخاذ شود.
به‌گفته عبدی، کشور درحالی با این حجم بالا از نقدینگی سرگردان روبه‌رو است که در مقابل به‌دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم، ذخایر ارزی کشور محدود شده و دولت کسری منابع دارد و اگر برای این وضعیت راهکار عملی اتخاذ نشود، با مکانیسم‌های موجود نمی‌توان در بلندمدت نرخ ارز را کنترل کرد و جلوی جهش‌های قیمتی سایر بخش‌ها را گرفت.
او در عین حال به جوسازی‌هایی که از بیرون و در فضای مجازی برای ایجاد تنش در بازارها و بخش‌های گوناگون اقتصاد می‌شود، اشاره کرد و گفت: وقتی شرایط ملتهب می‌شود، سودجویان نیز از این وضعیت بهره‌برداری می‌کنند و با موج سواری روی نوسان‌های قیمتی، به التهاب‌ها بیشتر دامن می‌زنند که اعتمادسازی ازسوی دولت و مسئولان در جامعه یکی از اقدام‌هایی است می‌تواند اثر این جوسازی‌ها را خنثی کند.
به‌گفته او، مسئولان باید به وعده و قول‌هایی که می‌دهند عمل کنند و شرایط را آن‌گونه که هست برای مردم تشریح کنند تا بلکه با کمک مردم و بخش‌های گوناگون، از این برهه سخت که کشور در آن قرار گرفته با کمترین آسیب عبور کرد. بی‌تردید این اعتمادسازی می‌تواند تا حد زیادی جلوی انتظارت تورمی را بگیرد و ثبات لازم را در اقتصاد حاکم کند.


آثار مخرب نقدینگی
احمد حاتمی‌یزدی، کارشناس اقتصاد نیز در این‌باره در گفت‌وگو با صمت با تاکید براین موضوع که برای کنترل تورم و جهش‌های شدید قیمتی، گام مهم کنترل نقدینگی در کشور است، افزود: اگر بانک مرکزی به‌دنبال راهکاری است که بتواند بازار ارز را در میان‌مدت و بلندمدت کنترل کند و جلوی جهش‌های شدید قیمتی را که به بهانه‌های گوناگون در بازارها به‌وجود می‌آید را بگیرد، این مهم را می‌تواند از طریق کنترل نقدینگی میسر کند.
به گفته او افزایش حجم نقدینگی در کشور آثار مخرب زیادی دارد که یکی از آنها رشد نرخ در بازار ارز و به‌دنبال آن سایر بازارهاست، افزود: با کاهش ارزش ریال در کشور، مردم تلاش می‌کنند نقدینگی و سرمایه‌شان را به کالاهای سرمایه‌ای همچون ارز، سکه، مسکن و... تبدیل کنند که این شرایط به افزایش بیشتر قیمت‌ها دامن می‌زند.
وی اظهار کرد: درحال‌حاضر پول زیادی در جامعه وجود و دست به‌دست می‌شود که گردش این پول باید کنترل شود وگرنه این نقدینگی هر از چند گاهی بازاری را نشانه می‌گیرد و آسیب جدی به اقتصاد می‌زند. وی با بیان اینکه برای کنترل تورم و نقدینگی در کشور باید در سیاست‌های پولی و ارزی کشور اصلاحات و بازنگری انجام شود یادآورشد: اگر دولت به‌دلیل کسری بودجه، منابع مورد نیازش را از بانک مرکزی تامین کند این موضوع به تورم می‌انجامد. اگر بانک‌ها برای تامین هزینه‌های‌شان از بانک مرکزی استقراض کنند این تورم‌زاست و بسیاری از موارد تورم‌زای دیگر که باید به آن توجه شود.
به‌گفته حاتمی یزدی، تورم و انتظارات تورمی در کشور باعث رشد نرخ کالاها می‌شود که ارز هم از جمله این کالاست.
 او معتقد است، تا زمانی که پول در حجم بالا در دست مردم و جامعه باشد نمی‌توان جلوی جهش‌های قیمتی را گرفت، چون این پول در نهایت با تلنگری وارد بازارهای سرمایه‌گذاری می‌شود و این بازار را ملتهب می‌کند.
او با توجه به کنترل نوسان‌های نرخ ارز به شکل مقطعی اشاره کرد و گفت: برخی از نوسان‌هایی که در بازار ارز ایجاد می‌شود مقطعی هستند که بانک مرکزی در نهایت با مداخله دراین بازار، به شکل کوتاه‌مدت رشد قیمت‌ها را مهار می‌کند.
 اما به‌دلیل کمبود ذخایر ارزی کشور، این مداخله در بلندمدت نمی‌تواند جوابگوی نیازهای ارزی باشد و از این‌رو نیاز است که تدابیر لازم دراین حوزه به شکل بلندمدت گرفته شود.
به‌گفته این کارشناس، بازار ارز باید براساس عرضه و تقاضا کنترل شود و این راهکار منطقی‌تری است.
 ضمن اینکه باید دولت و سیاست‌گذاران حوزه اقتصادی اهتمام ویژه‌ای در بحث کنترل نقدینگی داشته باشند و این موضوع بسیار مهم و حائز اهمیتی است.


چاپ