گزارش از وقایع سینمای ایران در سال ۹۸

سال سخت سینماگران و چشم امید به آینده

علی نعیمی: سینمای ایران در سال ۹۸ روزهای پر فراز و نشیبی را تجربه کرد. از همان روزهای نخستین سال و توقیف یک فیلم اکران شده در روزهای میانی نمایش تا رخدادهای اجتماعی که سایه سنگین خود را بر سینمای ایران تحمیل کرد.

به گزارش صمت، در نخستین روزهای سال ۹۸ خبر درگذشت جمشید مشایخی هنرمند پیشکسوت عرصه بازیگری سینما و تئاتر و تلویزیون شوک بزرگی به سینمای ایران وارد کرد. جمشید مشایخی که سال‌ها با بیماری دست و پنجه نرم می‌کرد سرانجام ۱۷ فروردین ۹۸ به سمت خانه ابدی تشییع شد. در آیین تشییع مشایخی چهره‌های سرشناسی از جمله علی نصیریان دوست و همراه دیرینه‌اش از خصوصیات مشایخی سخن گفتند.
نصیریان درباره مشایخی گفت: ما تئاتر را در کشور راه انداختیم و با مشایخی در سال ۱۳۳۶ آشنا شدم، این هنرمند در چند دوره رشد کرد. اول دوره تئاتر تلویزیونی در تلویزیون خصوصی بود و همه هنرمندان قدیمی با هم شروع به کار کردند و مشایخی در آن دوران بسیار خوش درخشید. دوران بعدی تئاتر سنگلج بود و دوران بعدی سینما و تلویزیون بود که آثار بسیار خوبی را ارائه کرد، این هنرمند در هر دوره‌ای درخشید و پخته‌تر شد. مشایخی در فیلم «گاو» بسیار خوش درخشید هرچند نقش کوچکی داشت و چقدر زیبا و ظریف این نقش را اجرا کرد.
نصیریان افزود: مشایخی کمال‌الملک را زنده کرد و به تصویر کشید. او یکی از ۵ ستون هنرهای نمایشی ایران بود و با رفتن این هنرمندان، این هنر سست می‌شود، اگرچه بسیاری هنرمندان با استعداد و خلاق داریم اما کسی جای جمشید مشایخی را نمی‌گیرد.
این بازیگر پیشکسوت در پایان تأکید کرد: مشایخی علم عشق را از دفتر نیاموخت بلکه خودجوش به آنچه می‌خواست رسید.

فروش خوب ابتدای سال
فروش خوب فیلم‌های اکران نوروز یکی از اتفاق‌های خوب ابتدای سال ۹۸ بود. فیلم‌های روی پرده فروش خوبی داشتند و این نوید دهنده روزهای پر رونق برای سینمای ایران بود.
علی سرتیپی سخنگوی شورای‌عالی اکران در گفت‌وگو با مهر با اشاره به استقبال از فیلم‌های اکران شده در سینماها در نوروز ۹۸ گفت: خوشبختانه سینمای ایران در سال جدید کار خود را با موفقیت آغاز کرد و از رشد بسیار خوبی از نظر فروش برخوردار بود.
وی بیان کرد: یکی از مهم‌ترین اتفاق‌هایی که در سال جدید رخ داد افزوده شدن سالن‌های سینمایی جدید در تهران و شهرهای دیگر بود و خوشبختانه مردم با توجه به اینکه سینما رفتن درحال‌حاضر ارزان‌ترین تفریح در کشور به شمار می‌رود، استقبال خوبی از فیلم‌ها کردند.
سخنگوی شورای‌عالی اکران در مقایسه مجموع گیشه سینماها در نیمه نخست فروردین‌ماه سال ۹۸ نسبت به مدت مشابه در فروردین سال ۹۷ توضیح داد: با توجه به فروش قابل‌توجه فیلم‌ها در تعطیلات، فروش گیشه فروردین‌ماه امسال می‌تواند نسبت به فروردین‌ماه سال گذشته با ۷۰ درصد رشد همراه باشد، همچنین در بخش تماشاگران نیز بین ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش خواهیم داشت. در واقع بررسی فروش سینما در تعطیلات می‌تواند این احتمال را افزایش دهد.

سیل و توقیف
در روزهایی ابتدایی سال وقوع سیل در چند استان کشور باعث شد کام بسیاری از هموطن‌ها تلخ شود. سینماگران هم همانند دیگر هنرمندان با ایجاد پویش‌ها و فعالیت‌هایی به کمک سیل‌زده‌های استان‌های درگیر سیل رفتند. در همین میان ایجاد پویش‌هایی برای سرگرم کردن اهالی مناطق سیل زده با استقبال مردم روبه‌رو شد.
بر اساس تصمیم شورای صنفی نمایش تمامی بلیت تمامی استان‌های درگیر سیل نیم‌بها شد و طرح ایجاد سینما سیار برای نمایش فیلم‌های اکران نوروزی با استقبال مردم روبه‌رو شد.

توقیف فیلم‌ها
پس از گذشت ۲۴ روز از اکران نوروزی سینماها و با اعلام پرفروش‌های سینماها توسط شورای صنفی نمایش به یکباره اداره نظارت و ارزشیابی حکم به توقیف فیلم رحمان ۱۴۰۰ داد. فیلمی که با گذشت ۲۴ روز از نمایش عمومی خود توانسته بود بیش از ۲۰ میلیارد تومان فروش کند و ۴۴ درصد از سهم فروش اکران نوروز را به خود اختصاص دهد. دلیل توقیف فیلم اکران نسخه بدون ممیزی فیلم بود که باعث جنجال‌های بسیاری شد. از سویی صاحبان اثر هر گونه تخلف را در اکران تکذیب می‌کنند و می‌گویند همان نسخه مجوز دار را اکران کردند و از طرفی مسئولان سازمان سینمایی اعلام می‌کنند که صاحبان اثر در نحوه اکران فیلم دچار تخلف‌های گسترده‌ای شدند. توقیف در سینماها تنها به فیلم رحمان ۱۴۰۰ ختم نمی‌شود و دامنه توقیف فیلم‌ها گریبان کیانوش عیاری و فیلم «خانه پدری» را هم گرفت. فیلمی که پس از گذشت ۱۰ سال از ساخت موفق به نمایش شد با فشار گروهی از مسئولان و مردم مجدد توقیف شد. اکران نوروزی حاشیه‌های دیگری هم داشت. یکی از این حاشیه‌ها فروش بسیار پایین فیلم غلامرضا تختی در گیشه بود. فیلمی که جزو آثار برگزیده جشنواره فجر بود و اثر قابل اعتنایی در حوزه سینمایی بیوگرافی به حساب می‌آمد. اما عدم استقبال مخاطبان از این فیلم با پرسش‌های جدی اهالی فرهنگ و هنر روبه‌رو شد. فیلمی که با توجه به سوژه و ساخت آن پیش‌بینی می‌شد می‌تواند در گیشه موفق باشد اما شکست بزرگی در جذب مخاطب داشت.

جشنواره جهانی فجر و بی‌رونقی
در گیر و دار این موضوعات و همزمان با شروع اردیبهشت جشنواره جهانی فیلم فجر در دوره سی و هفتم کار خود را آغاز کرد. جشنواره‌ای که بر خلاف دوره گذشته خود با کم رونقی روبه‌رو بود و استقبال از آن کمتر از دوره پیشین بود. جشنواره جهانی فیلم فجر در دوره سی و ششم میزبان چهره‌های مطرح سینمای جهان و هالیوود از جمله الیور استون وای آر رحمان بود و در دوره سی و هفتم جشنواره در شکل و شمایل و مقیاس با رونق کمتری همراه بود و خبری از چهره‌های سرشناس سینمای جهان در آن نبود. کمبود بودجه و تاثیر تحریم‌های کشور امریکا بر روند برگزاری جشنواره جهانی تاثیر گذاشته بود. رضا میرکریمی دبیر این رویداد سینمایی آخرین دوره دبیری خود را تجربه کرد و پس از آن مسئولیت برگزاری جشنواره در دوره سی و هشتم به محمدمهدی عسگرپور رسید.

گیشه سرد سینماها
با شروع ماه مبارک رمضان سینمای ایران با رکود یک ماهه در گیشه روبه‌رو بود. با وجود اجرای طرح‌هایی از جمله از افطار تا سحر اما گرانی بلیت سینماها باعث شد بسیاری از فیلم‌های روی پرده نتوانند مخاطب خود را مجاب به حضور در سالن‌های سینما کنند. فروش آثار در گیشه سینماهای ایران در ۱۰ سال گذشته تا به این اندازه پایین نبوده است. شاید بعد از اکران‌های ناموفق سینمای ایران در سال ۸۸ و رمضان آن سال که به باور بسیاری، یکی از کم‌رونق‌ترین اکران‌های سینمای ایران در دو دهه گذشته به‌شمار می‌آمد، سینمای ایران در چند سال گذشته همواره با فروش خوب آثار و رونق گیشه‌ها توانسته است چراغ سینماها را روشن نگه دارد. ماه رمضان سال ۹۸ نخستین رمضان پس از ۱۰ سال است که سینماها از جمعیت خالی بودند.

درجه بندی سنی سینماها
یکی از اقدام‌های سازمان سینمایی در راستای منطقی کردن اکران فیلم‌های روی پرده درجه بندی سنی آثار سینمایی بود. بخشنامه‌ای که از سوی سازمان سینمایی به تمامی آثار روی پرده ابلاغ شد و مقرر شد از این به بعد فیلم‌های روی پرده با تعیین درجه سنی که در شورایی تخصصی انجام می‌گیرد نسبت به آثار روی پرده و چگونگی حضور مخاطبان تصمیم گیری کنند. هرچند این بخشنامه شکل اجرایی موفقی نداشت و بسیاری از فیلم‌ها تنها با درج درجه سنی فیلم‌ها روی پوستر فیلم کفایت کردند اما به نظر می‌رسد این موضوع باعث می‌شود در سال‌های آینده با نظم بهتری در چینش اکران روبه‌رو باشیم.

شفافیت در اعلام هزینه‌ها
یکی از رویکردهای مدیریتی حسین انتظامی در سازمان سینمایی ایجاد ساختار شفافیت در عملکرد دستگاه‌های زیر مجموعه معاونت سینمایی وزارت ارشاد بود. شفافیت در بودجه و خرج‌های هر یک از نهادهای سینمایی و انتشار لیست هزینه‌ها با استقبال اهالی رسانه و هنرمندان روبه‌رو شد. جدول کلی برنامه و بودجه سال ۹۸ سازمان امور سینمایی و سمعی بصری و موسسه‌های مرتبط بر اساس مدل بودجه‌ریزی عملیاتی ۱۵ اردیبهشت اعلام شد.
این جدول که شامل برنامه و بودجه سال ۹۸ سازمان سینمایی است از سوی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، بنیاد سینمایی فارابی، موسسه سینماشهر، انجمن سینمای جوانان ایران و خانه سینما به عنوان بازوی اجرایی سازمان سینمایی و محوریت حمایت از سینمای مستند و انیمیشن، سینمای حرفه‌ای، توسعه زیرساخت و سالن نمایش فیلم، فیلم کوتاه و توسعه دانش فیلمسازی و فعالیت‌های جمعی و صنفی و رفاهی سینماگران و سایر فعالیت‌ها که ازسوی ستاد مرکزی سازمان اجرا خواهد شد و همچنین فعالیت ردیف ۴ در بخش سایر فعالیت‌ها در عرصه حفاظت و غنی‌سازی اسناد و میراث سینمایی کشور که از سوی موزه سینما اجرا می‌شود، همراه با ارائه توضیح‌هایی منتشر شد.

رونق شبکه نمایش خانگی
شبکه نمایش خانگی و رونق سریال‌سازی در این شبکه باعث شد بسیاری از هنرمندان وقت خود را صرف ساخت و بازی در این مجموعه‌ها کنند. سال ۹۸ سال سریال‌های شبکه نمایش خانگی بود. از «نهنگ آبی» فریدون جیرانی تا «هیولا» مهران مدیری و «دل» منوچهر هادی و «مانکن» حسین سهیلی‌زاده و «کرگدن» کیارش اسدی‌زاده جزو آثاری بودند که باعث شدند شبکه‌های برخط نمایش خانگی و سامانه‌های VOD روزهای پررونقی را در سال ۹۸ تجربه کنند.

برگزاری دو جشنواره سینمایی
برگزاری جشنواره فیلم و عکس فناوری و صنعتی که روزنامه صمت حامی رسانه‌ای آن بود یکی دیگر از رویدادهای مهم سینمایی در سال ۹۸ بود. جشنواره‌ای که دبیری آن را بهزاد رشیدی بر عهده داشت و بر پیوند میان صنعت و سینما و سینمای صنعتی و ساخت فیلم‌هایی از صنعتگران تاکید داشت. این جشنواره در بخش فیلم و عکس و پوستر برگزار شد و در پنجمین دوره خود توانست نظر بسیاری از اهالی سینما را به خود جلب کند.
برگزاری سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر در بهمن سال ۹۸ شاید جزو آخرین رویدادهایی بود که در حوزه سینما برگزار شد. جشنواره‌ای که فارغ از کیفیت آثار آن نوید سینمای پرباری را برای سال ۹۹ می‌داد. حضور کارگردان‌های شاخص از نسل‌های مختلف فیلمسازی در این جشنواره بر رونق این رویداد مهم هنری افزوده بود. در این جشنواره فیلم «خورشید» ساخته مجید مجیدی توانست بهترین فیلم جشنواره شود.

کرونا و سال سخت سینما
سال سینمایی ایران با خبر تلخ سیل در کشور آغاز و با شیوع ویروس کرونا هم پایان یافت. تعطیلی یک ماهه سینماها در اسفند ۹۸ و از سکه افتادن کاسبی سینماها و احتمال تعطیلی بسیاری از سالن‌های سینما این بیم را در دل سینماگران به وجود آورد که به سینمای ایران در سال آینده با دیده تردید نگاه کنند. امید بسیاری از اهالی سینما به سال ۹۹ به حمایت و تدبیر دولت برای برون رفت از بحران‌هایی است که در جامعه رخ داده است.


چاپ