گزارش صمت از چگونگی توجه به فرهنگ و هنر از سوی نمایندگان مجلس

فرهنگ و هنر همچنان در اولویت آخر

علی نعیمی: هفته آینده یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی برگزار می‌شود و ترکیب مجلس برای ۴ سال آینده مشخص می‌شود. مجلس شورای اسلامی مهم‌ترین نهاد قانون‌گذاری کشور که در تصمیم‌های مهم کشور همواره نقش تعیین‌کننده داشته و می‌تواند به واسطه جایگاه مردمی و برآمده از مردم واقع‌گرایانه‌تر با موضوع‌ها روبه‌رو شود.

به گزارش صمت، اهالی فرهنگ و هنر همواره مسائل متعددی را در جایگاه قانون‌گذاری از مجلس شورای اسلامی انتظار دارند. موضوع‌هایی که در روند سهولت در کسب و کار و معیشت اهالی فرهنگ و هنر تاثیرگذار است و امنیت حرفه‌ای و شغلی آنان را ایجاد می‌کند.
کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی یکی از کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی است که در تعریف آن آمده این کمیسیون برای انجام وظایف محوله در محدوده فرهنگ و هنر، ارشاد و تبلیغات، صدا و سیما و ارتباطات جمعی، تربیت بدنی، جوانان، زنان و خانواده تشکیل می‌شود که همین نگاه کلی می‌تواند اهمیت آن را جلوه گر کند.
در دوران تبلیغات نامزدهای نمایندگی مجلس شورای اسلامی یکی از وجوه کمرنگ ضرورت توجه به فرهنگ و هنر است که گویا در سپهر سیاسی جناح‌های مختلف حاضر در کشور هیچ جایگاهی ندارد. شعارهای طیف‌های مختلف حاضر در عرصه رقابت برای ورود به مجلس شورای اسلامی بیشتر بر موضوع اقتصادی و سیاسی و اجتماعی متمرکز است و گویا اهالی سیاست را میانه‌ای با فرهنگ و هنر نیست. حتی در ترکیب کمیسیون‌های مجلس نیز در روزهای تقسیم وظایف کمتر نماینده‌ای را می‌توان سراغ گرفت که اولویت نخستش پیوستن به کمیسیون فرهنگی باشد. با این همه قهر از این مقوله مهم اما باز هم اهالی فرهنگ و هنر چشم امیدشان به تصمیم‌هایی است که فارغ از جناح‌بندی‌ها و تسویه‌حساب‌های سیاسی تنها به امید بهبود شرایط در این عرصه است و به نظر می‌رسد نمایندگان احتمالی مجلس آینده باید بیش از گذشته به موضوع فرهنگ و هنر توجه کنند.
با اینکه بسیاری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی بر این باورند که اولویت اول مردم و دولت مسائل اقتصادی است اما به نظر می‌آید میانگین مطالبات فرهنگی جامعه و دولت دست کمی از مسائل اقتصادی ندارد. کما اینکه این حضور موثر فرهنگ زیر سایه قوانین نظام جمهوری اسلامی ایران و منویات ارزشمند رهبر معظم انقلاب است که می‌تواند در پیشبرد امور اقتصادی به ویژه اقتصاد مقاومتی نقش ارزنده‌ای ایفا کند.


اقتصاد فرهنگ در اولویت باشد
یکی از انتظارات اهالی فرهنگ و هنر از نمایندگان مجلس در دوره یازدهم توجه به اقتصاد فرهنگ و هنر است. با توجه به کاهش بودجه فرهنگی کشور در لایحه بودجه سال ۹۹ که توسط دولت ارائه شده است انتظار اهالی فرهنگ و هنر این است در سال آینده و در دوره جدید مجلس شورای اسلامی تقویت نهادهای اقتصادی در حوزه‌های فرهنگی و هنری است که بتواند جبران کمبود بودجه عمومی کشور در این حوزه‌ها را بکند. بنگاه‌های کوچک و خصوصی در دوره‌ای که فشار اقتصادی بیش از همیشه بر آنها وارد است چشم امیدشان به تصمیم‌هایی است که در خانه ملت گرفته می‌شود.
اعظم کیان‌افراز مدیر انتشارات کیان افراز در گفت‌وگو با صمت با اشاره به نقش مجلس شورای اسلامی در تقویت نهادها و بنگاه‌های بخش خصوصی در حوزه فرهنگ و هنر گفت: توجه به شرکت‌های خصوصی و بنگاه‌های کوچک اقتصادی در عرصه فرهنگ در مجلس تنها با حمایت‌های قانونی و تسهیل در توسعه کسب و کار در این حوزه‌ها امکان‌پذیر است.
وی با اشاره به کاهش ۱۵ درصدی بودجه فرهنگی کشور گفت: متاسفانه با کاهش بودجه فرهنگی کشور شاهد شرایط سختی در تمامی حوزه‌های فرهنگی و هنری خواهیم بود. در شرایطی که فعالیت‌های فرهنگی در کشور با مشکلات زیادی روبه‌رو است و بسیاری از اهالی فرهنگ و هنر در روزمره فعالیت‌های خود گرفتار هستند، کاهش بودجه فرهنگی می‌تواند صدمه‌های جبران‌ناپذیری بر پیکره فرهنگی کشور وارد کند.
کیان‌افراز با بیان اینکه دولت باید نگاه ویژه‌ای به فرهنگ و هنر داشته باشد گفت: کاهش بودجه فرهنگی کشور موجب می‌شود سبد فرهنگ خانوار ایرانی لاغر شود و در زمانه‌ای که شرایط اقتصادی باعث شده است سفره خانوارها کوچک‌تر و تنگ‌تر شود نخستین ضربه‌هایی که از سوی جامعه وارد می‌شود حذف کالاهای فرهنگی از سبد معیشتی خانوار است؛ یعنی باید در سال آینده شاهد باشیم که مردم کمتر به سینما بروند و کمتر کتاب بخرند و کمتر به تماشای تئاتر بنشینند.
وی با اشاره به برگزاری انتخابات مجلس و ورود نمایندگان جدید به خانه ملت گفت: تنها توقعی که از نمایندگان مجلس داریم توجه به ظرفیت‌های بخش خصوصی است. نمایندگان باید صدای بخش خصوصی باشند و در مقابل رفتارهای دولت سعی کنند از حقوق مردم دفاع کنند. گاهی تصمیم‌های یک شبه بعضی از مدیران ضربه‌های جبران‌ناپذیری به بدنه نحیف بخش خصوصی وارد می‌کند و نمایندگان مجلس با اختیارات قانونی خود می‌توانند دامنه این آسیب‌ها را کمتر کنند.
این مدیر انتشاراتی در ادامه افزود: حوزه فرهنگ بسیار شکننده و آسیب‌پذیر است و اگر حمایت دولت نباشد بنگاه‌های کوچک فرهنگی و ناشران نمی‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند. ما درحال‌حاضر شاهد هستیم بسیاری از ناشران بزرگ مجبور شدند برای ادامه فعالیت تعدیل نیرو کنند و بسیاری از ناشران کوچک نیز مجبور به تعطیلی فعالیت‌های خود شدند. در چنین شرایطی کاهش بودجه حمایتی دولت می‌تواند تاثیرهای منفی زیادی بر روند فعالیت مراکز فرهنگی و هنری بگذارد.
 ناشران با گرانی کاغذ و چاپ دست‌وپنجه نرم می‌کنند و نمی‌توانند تحمل فشار دیگری را تاب بیاورند و هر روز باید شاهد باشیم خبر تعطیلی یکی از ناشران منتشر شود.
وی با بیان اینکه همواره ناشران در کنار دولت و کشور بودند گفت: در تمامی شرایط سخت تحریم و اقتصادی ناشران سعی کردند با دولت همراهی کنند و به سیاست‌های کلی کشور وفادار باشند و در چنین شرایطی توقع نامهربانی را از سوی دولت نداریم. امیدوارم مجلس شورای اسلامی در تصویب لایحه بودجه در بخش فرهنگی اصلاحاتی را انجام دهد و از کاهش بودجه در سال آینده جلوگیری کند. حیات یک جامعه به نشاط فرهنگی آن جامعه وابسته است و امیدوارم دولتمردان نسبت به احیا و نگهداری فرهنگ کشور دلسوزانه‌تر رفتار کنند.
کیان افراز با بیان اینکه معافیت صددرصدی اهالی فرهنگ و هنر می‌تواند به فعالیت آنها تداوم ببخشد گفت: یکی از اتفاق‌های خوبی که مجدد شاهد آن هستیم تداوم معافیت صددرصدی فعالیت‌های فرهنگی و هنری است. به‌واقع باید گفت اهالی فرهنگ و هنر منهای درصد بسیار کمی از آنها که درآمدهای بالایی دارند، توانایی پرداخت مالیات را ندارند. ناشران در شرایطی فعالیت می‌کنند که باید از ۱۰۰ درصد بودجه خود ۳۰ درصد هزینه تولید کنند، ۴۰ درصد حق پخش کتاب است و ۱۰ تا ۲۰ درصد هم هزینه حق‌تالیف کتاب است که با این حساب رقمی که در نهایت قرار است به‌عنوان سود فعالیت به ادامه بقای نشر کمک کند آنقدر ناچیز است که نمی‌توان به آن به چشم یک درآمد عالی نگاه کرد.
این مدیر انتشاراتی در پایان گفت: با تمام این حرف‌ها هنوز هم شاهد هستیم بسیاری از ممیزهای مالیاتی با اهالی فرهنگ و هنر سلیقه‌ای برخورد می‌کنند و با آنکه قانون با صراحت اعلام کرده است که از پرداخت مالیات معاف هستند باز هم دردسرهایی در زمان اعلام به سازمان امور مالیاتی وجود دارد که امیدوارم در روند ساختاری نیز در سال آینده کمتر شاهد چنین مسائلی باشیم.

توجه به فرهنگ می‌تواند اقتصاد را نجات دهد
ناشران شهرستانی همواره در مشکلات اقتصادی بیشترین آسیب را می‌بینند. توجه به فعالیت‌های فرهنگی و هنری در شهرهای مختلف کشور و نگاه حمایتی از فعالان این حوزه در شهرهای مختلف وظیفه نمایندگان مجلس است.
 عبدالله توانگر، مدیر کتابفروشی استاد و شاگرد در گفت‌وگو با روزنامه صمت با اشاره به برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی و انتخاب نمایندگان برای توجه به مشکلات عرصه فرهنگ و هنر گفت: نمایندگان مجلس باید به فرهنگ به دید یک ابزار استراتژیک نگاه کنند و آن را در اولویت بگذارند. وی در ادامه گفت: توجه به رشد فرهنگ و کتابخوانی در جامعه باعث می‌شود بسیاری از مشکلات از جمله مشکلات اقتصادی و اجتماعی بهبود پیدا کند. از همین رو نگاه ویژه نمایندگان به رونق فعالیت‌های فرهنگ و هنر می‌تواند به رشد جامعه کمک کند. وی با اشاره به به مشکلات کتابفروشی‌ها که ناشی از شرایط سخت اقتصادی حاکم بر کشور است گفت: کتابفروشی یک فعالیت فرهنگی است که متاسفانه جایگاهی در میان نگرش عموم مردم ندارد. در واقع نمی‌توان با گفتن این جمله که من کتابفروش هستم از نانوایی محل یک عدد نان گرفت. در شرایط اقتصادی سخت و ویژه‌ای که بر کشور حاکم است متاسفانه بیشترین آسیب‌ها به حوزه فرهنگ وارد می‌شود و اتفاقی که می‌افتد این است که فرهنگ از اولویت‌های زندگی مردم کنار می‌رود. حتی اگر اغراق نباشد می‌گویم اگر یک کتابفروشی تمامی کتابهایش‌ها را رایگان به‌دست مردم برساند باز هم مردم تمایلی برای دریافت و خواندن آن ندارند. یک ضرب‌المثل قدیمی است که می‌گوید خنده دل خوش می‌خواهد و گریه سر و چشم. واقعیت این است که در شرایط فعلی دل و دماغی برای خواندن کتاب وجود ندارد و به غیر از زمان‌هایی که کسی مجبور به خرید کتابی باشد دیگر کسی به کتابفروشی مراجعه نمی‌کند. این ناشر و فعال فرهنگی در ادامه گفت: کتابفروشان در شرایط فعلی نمی‌توانند به آینده با دید روشنی نگاه کنند. متولیان این عرصه که مسئولیت صنفی و دولتی در قبال کتابفروشی‌ها دارند نسبت به تعطیلی واحدهای صنفی در این حوزه بی‌تفاوت هستند و به راحتی از کنار آن می‌گذرند. این در حالی است که مافیای نشر و کتابفروشی که در زمینه کتاب‌های کمک درسی فعالیت می‌کنند آنقدر رشد کردند که حتی امکان نفس کشیدن را به کتابفروشی‌های عمومی هم نمی‌دهند.
وی با بیان اینکه در شهر اصفهان بسیاری از کتابفروشی‌ها تعطیل شدند گفت: با وجود آنکه در گذشته وضعیت فروش کتاب در اصفهان مناسب بود اما امروز شاهد هستیم به دلیل گرانی کتاب و نبود توانایی خرید توسط مخاطبان چندین کتابفروشی در راسته اصلی کتابفروشان شهر اصفهان تعطیل شدند یا تغییر کاربری دادند. توانگر در ادامه افزود: بسیاری از کتابفروشان با دغدغه‌های فرهنگی در این حوزه دوام آوردند در حالی که اگر قرار باشد تنها به سود اقتصادی نگاه کنند می‌توانند با اجاره مغازه‌شان یا تغییر کاربری به یک اغذیه فروشی سود بیشتری را نصیب خود کنند. کسانی که در این حوزه هستند عاشقانه این حرفه را دوست دارند و اگر دولت با ارائه تسهیلات و طرح‌های ویژه از کتابفروشی‌ها حمایت نکند این موج تعطیلی همه‌گیر خواهد شد.

لزوم تصویب قوانین حمایتی
توجه به فرهنگ و هنر برای ارتقای سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی موضوعی است که همواره دولت‌ها باید نسبت به آن با آگاهی روبه‌رو شوند.
محسن فرجی مدیر انتشارات خزه در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه نمایندگان مجلس نباید فرهنگ را اولویت آخر تصمیم‌ها قرار دهند گفت: در شرایطی که اقتصاد کشور با سختی‌های بسیاری روبه‌رو است وظیفه نمایندگان در دوره جدید این است که نگاه ویژه‌ای به مقوله فرهنگ کنند چرا که فرهنگ و هنر از سبد معیشتی خانوارها خارج می‌شود.
وی با بیان اینکه نمایندگان مجلس می‌توانند با تصویب قوانین متعدد از حوزه فرهنگ و هنر دفاع کنند گفت: رشد فضاهای کسب و کار در بخش خصوصی و تقویت بخش خصوصی مهم‌ترین گام‌هایی است که مجلس می‌تواند با تصویب و حمایت از قوانین مطرح در جهت آن حرکت کند.
وی با بیان اینکه دولت در سال ۹۹ به این نتیجه رسیده است که باید اقتصاد را تقویت کند گفت: به نظر می‌رسد این نگرش دولت برای کسب اعتبار در زمینه اقتصادی و فراموش کردن حوزه‌های فرهنگی یک راهبرد اشتباه است که در بودجه سال آینده در پیش‌گرفته شده است. گمان دولت این است که اقتصاد یک مقوله همه‌گیر در جامعه است و فرهنگ نسبت مستقیم با جامعه ندارد. وی در ادامه گفت: ترجیح دولت برای توجه به اقتصاد و فراموش کردن فرهنگ یک نگاه شتابزده و کوتاه‌نظر است که می‌شود گفت آینده نزدیک را هدف گرفته است درصورتی‌که اگر نگاه به آینده بلند مدت باشد حتی برای شکوفایی اقتصادی، اجتماعی، علمی و.... نیازمند تقویت پایه‌های فرهنگ هستیم. این مدیر انتشاراتی افزود: جامعه‌ای که از فرهنگ و هنر و ادبیات دور باشد خواه‌ناخواه قدرت تفکر و تامل و بررسی دقیق و همه جانبه‌ای از خودش و جهان پیرامونش نخواهد داشت و در بلندمدت از نظر اقتصادی هم دچار صدمه‌های بزرگ خواهد شد. اگر اروپا و کشورهای توسعه یافته به این سطح از رفاه و توسعه رسیده‌اند برای آن است که توانسته‌اند زیرساخت‌های فرهنگی خود را تقویت کنند و از همین دریچه بود که توانستند سنگ بنای جامعه‌ای آباد و مرفه را بنا کنند.
این فعال حوزه نشر در ادامه با اشاره به معافیت مالیاتی اهالی فرهنگ و هنر در سال آینده گفت: معافیت مالیاتی نمی‌تواند به صورت فردی در جامعه فرهنگ و هنر تاثیر مثبتی بگذارد. آن‌هم به این دلیل که فراتر از معافیت‌های مالیاتی، بنگاه‌های کوچک فرهنگی نیاز به حمایت‌های دیگری به‌غیراز مالیات دارند. صنعت نشر نیازمند کاغذ و لوازم چاپ است و درحال‌حاضر نیز بسیاری از ناشران برای چاپ کتاب‌های خود مجبورند کاغذ با نرخ آزاد تهیه کنند.
 اگر بودجه سال آینده حوزه فرهنگ کاهش پیدا کند بر روند حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم تاثیر می‌گذارد چراکه تا به امروز ناشران بخشی از کالای خود را به اداره کتاب می‌فروختند تا در کتابخانه‌های عمومی استفاده شود.
 اگر حمایت‌های دولت به دلیل کاهش بودجه کم شود در سال آینده شاهد تعطیلی بسیاری از ناشران خصوصی خواهیم بود که توانایی فعالیت در شرایط سخت اقتصادی را نداشتند و امیدواریم در تصویب لایحه بودجه به‌تمامی این موارد در مجلس شورای اسلامی توجه شود.


چاپ