گزارش صمت از دومین روز برگزاری جشنواره فیلم فجر در سینمای رسانه‌ها

از پول‌های سالم تا قماربازی که کارتن‌خواب شد

دومین روز جشنواره هم با همان شور و شوق روز اولش آغاز شد. همان صحبت‌ها و بحث‌هایی که گرما و حرارت را به پردیس ملت آوردند و عکس‌هایی که قرار است لحظاتی را برای تاریخ ثبت کنند.

به گزارش خبرنگار صمت، روز دوم، روز شیرین و رضایت‌بخش مخاطبان بود. روزی که در آن فیلم‌ها کمی از تلخی موضوعاتش کاسته شده بود و علیرغم دغدغه‌مند بودن کام مخاطبان را شیرین می‌کرد و چشم‌هایشان را می‌نواخت. این انرژی مثبت به محل نشست‌ها هم کشیده شد و در جریان نشست‌ها بارها و بارها صدای تشویق تماشاگران بلند شد. تماشاگرانی که علیرغم پرسش‌های جدی که داشتند از نقاط قوت فیلم‌ها سرشار شدند تا کمی تلخکامی‌های این روزهای زندگی خویش را پشت سر بگذارند.

تحقیق ۳۰ ساله برای «شنای پروانه»
امروز جای خالی رسول‌صدرعاملی تهیه‌کننده فیلم «شنای پروانه» در نشست خبری فیلم به چشم می‌آمد. نشستی که با حضور متفاوت جواد عزتی حال و هوای طنزآمیزی به خود گرفت. جواد عزتی که تازه از سفر برگشته بود حتی با همان لباس غیر رسمی که بر تن داشت دیرتر از دیگر عوامل وارد سالن شد و با اصرار و تمنای مجری و عوامل فیلم پشت تریبون جلسه نشست.
 محمد کارت نویسنده و کارگردان فیلم «شنای پروانه» هم بارها توجه‌ها را به خود جلب کرد. او که برای یکی از صحنه‌های دعوا در فیلمش مورد انتقاد قرار گرفت، گفت: « در جریان فیلمبرداری یکی از آثارم هنگام فیلمبرداری قمه‌ای بر سر من فرود آمد و تنها سر من زخم شد. باید بگویم سر بچه‌های جنوب شهر سفت است و با چند ضربه چوب اتفاقی برای آن نمی‌افتد.» حاضران در جلسه به این پاسخ واکنش نشان دادند و برای لحظاتی محمد کارت را تشویق کردند.
محمد کارت کارگردان فیلم سینمایی «شنای پروانه» در نشست رسانه‌ای این فیلم در جشنواره سی‌وهشتم فیلم فجر از «گنده‌لات» درون همه انسان‌ها گفت.
کارت گفت: فرآیند ساخت این فیلم پیچیده بود، چراکه داستان فیلم متفاوت بود. شنای پروانه فیلمنامه‌ای پرفرازونشیب داشت و تحقیق برای این فیلم برای من ۳۰ سال طول کشید، چرا که من بچه همین قشر از جامعه هستم.
طناز طباطبایی بازیگر فیلم نیز در ادامه بیان کرد: وقتی فیلمنامه را خواندم ابتدا برایم سوال بود چرا من انتخاب شده‌ام، در سکانس پایانی متوجه شدم که چرا کارت این نقش را به من پیشنهاد داده است. در واقع هیچکدام از نقش‌های زنان این فیلم به اندازه پروانه برای من جذاب نبود. حتی با اینکه تنها چند سکانس در فیلم بازی کرده‌ام، من در این فیلم با چنین نقشی تنها در چند دقیقه فرصت داشتم که پروانه را به مخاطب نشان دهم. من از نقش خود بسیار راضی هستم چرا که یک ریسک بزرگ را برای رقم زد.
پانته‌آ بهرام نیز در بخش دیگری از این نشست بیان کرد: یکی از دلایلی که بازی در این نقش را پذیرفتم، تفاوت در کاراکتری بود که باید بازی می‌کردم. مسئله دیگر این بود که شنای پروانه یک اثر کاملاً فمنیستی در دل یک فیلم مردانه بود، در واقع می‌توان گفت که زنان این فیلم همه به نوعی قربانی شده‌اند. در نهایت باید بگویم بی‌شک بسیاری از بازیگران زن دوست داشتند چنین نقشی را بازی کنند.
کارت در ادامه در پاسخ به خبرنگاری که زمان فیلم را طولانی دانسته و درباره احتمال کوتاه شدن آن برای اکران عمومی پرسید، بیان کرد: شاید به دلیل فراز و نشیب فیلمنامه، فیلم طولانی به نظر برسد اما با توجه به بازخوردهایی که در اکران‌های مردمی تا به امروز داشته‌ام فکر می‌کنم فیلم اصلاً از ریتم نیفتاده است.
امیر آقایی نیز درباره ایفای نقش یک گنده‌لات به نام «هاشم» گفت: روزی که محمد کارت پیشنهاد بازی در این فیلم را به من داد ابتدا خندیدم چرا که در طول سال‌ها فعالیت در سینما و تئاتر یک پرسوناژی از من در ذهن مخاطب شکل گرفته بود که خیلی اتوکشیده و روشنفکر به نظر می‌رسید. اما واقعیت این است که من هم بچه جنوب شهر هستم. نیمی از هم محلی‌های من یا زیر خاک هستند یا زیر حکم. به هر حال بعد از این همه سال بازی کردن این حق را داشتم که یک بار در یکی از فیلم‌هایم رگ گردنم بزرگ شود. جواد عزتی در ادامه این نشست گفت: من نقش حجت را بسیار دوست دارم و در کنار آن حضور در یک گروه حرفه‌ای کار کردن بسیار خوب بود و بازیگرانی که دنبال شوآف و خود نمایی نیستند. کارت نیز تاکید کرد: همه ما یک گنده‌لات درون داریم با این تفاوت که گنده‌لات درون ما قمه ندارد و با اسلحه دیگری مبارزه می‌کند. تاکید می‌کنم من یک توریست جنوب شهر نیستم و خشونتی را که جامعه مردان به زنان زخم خورده را به تصویر کشیدم که تمام زنان در آن زخم خورده‌اند. کارت در پایان گفت: ما ممانعتی برای حضور پلیس نداشتیم بلکه مسئله فیلم نبود و هر وقت شخصیت‌های فیلم نیاز به پلیس داشتند پلیس حضور داشت.

پول فیلم باید مثل پول نان تمیز باشد
در نشست فیلم «بی صدا حلزون» هم حضور مجتبی شکری بازیگر خردسال و ناشنوا بلوایی به پا کرد. او ژست‌های جذابی برای دوربین‌ها گرفت و همه را تحت تاثیر حضورش قرار داد تا جایی که صدای چلیک دوربین‌ها تا مدتی تنها و تنها برای ثبت تصویر او بلند می‌شد. حاضران حتی لحظاتی را به شکل ایستاده برای او کف می‌زدند. حضور نمادین مترجمانی که همزمان گفته‌های نشست را برای ناشنوایان برگردان می‌کردند هم به جذابیت این نشست افزود.
بهرنگ دزفولی‌زاده کارگردان «بی‌صدا حلزون» بیان کرد که پول فیلم مثل پولی است که سر سفره می‌آید و باید تمیز باشد.
در این نشست سحر عصرآزاد منتقد سینما گفت: برای من مهم است که یک فیلمساز اول بعد از فیلم‌های کوتاهی که ساخته چه مضمون و خط فکری را دنبال می‌کند اینکه دزفولی زاده به سراغ قشری رفته که کمتر در سینما به آن پرداخته شده برای من ارزشمند بود. برای من رویکرد ایشان اهمیت داشت به ویژه اینکه مسئله فیلم محدود به جمیعت ناشنوایان نمی‌شود بلکه در زیر لایه به مسائلی که بشر امروز درگیرش است، می‌پردازد.
وی افزود: این روزها همه به سمت سینمای اجتماعی صرف می‌روند ولی ما به تنوع مضمون نیاز داریم. ما باید به خودمان و به دزفولی زاده این فرصت را بدهیم که تجربه‌های متفاوتی داشته باشیم.
در ادامه دزفولی زاده درباره ریتم فیلم بیان کرد: من فکر می‌کنم این ساختار و قصه می‌طلبید که من این ریتم را انتخاب کنم ضمن اینکه می‌خواستم بیننده با زیست این افراد آشنا شوند.
در ادامه دزفولی زاده بیان کرد: به ناشنوایان فقط در هفته ناشنوایان توجه می‌شود اما من می‌خواستم از هیچ تلاشی فروگذار نکنم. برایم مهم بود از بازیگرانی استفاده کنم که تکلیفشان با حرکت‌های دستشان مشخص باشد ضمن اینکه دوست داشتم فیلم اکران عمومی شود و افراد نسبت به جامعه ناشنوایان شناخت پیدا کنند قطعا بازیگر چهره در این زمینه خیلی می‌توانست کمک کند. خانم توسلی جزو جسورترین بازیگران ما هستند چون باید زبان اشاره یاد می‌گرفتند.
هانیه توسلی بازیگر این فیلم اظهار کرد: من باید یک سری چیزها مثل زبان اشاره یاد می‌گرفتم و باید روی صدایم کار می‌کردم تا مثل صدای یک نیمه شنوا باشد. ممکن است چنین نقشی در نیاید پس کمی با ترس به سراغش رفتم ولی برایم جذاب بود. هرچه نقش سخت تر باشد برای بازیگر جذاب است. من به هر حال در جوی بودم که تعدادی ناشنوا و شنوا وجود داشت و با هم بر سر موضوع فیلم صحبت می‌کردیم در همین فیلم بود که متوجه شدم برخی ناشنوایان دوست ندارند کودکان خود را عمل کنند تا بشنوند.
دزفولی زاده توضیح داد: من تا حدودی با زبان اشاره آشنا هستم البته این فیلم باعث شد من با این زبان آشنا شوم. بچه‌های ناشنوا و شنوا هم هنگام تدوین حضور داشتند. ما تلاش کردیم از پلان‌هایی استفاده کنیم که مترجمان زبان اشاره حضور داشته‌اند. حتی برای ناشنوایان یک اکران ویژه خواهیم داشت این را هم باید بگویم گونه‌ها و تنوعی که در زبان اشاره وجود دارد باعث شد من از تمام این گونه‌ها استفاده کنم تا همه با آن ارتباط برقرار کنند.
رهگذر نویسنده این فیلم درباره سفارش‌های اسپانسر توضیح داد: اسپانسر به ما دستوری نداد و ما خودمان این قصه را نوشتیم.
دزفولی زاده بیان کرد: وقتی فیلمنامه را نوشتیم به ما گفتند وسیله‌ای مثل سمعک وجود دارد که برای کاشت حلزون مناسب است. من معتقدم پولی که برای فیلمی هزینه می‌شود مثل پولی است که سر سفره می‌آید و باید پاک و تمیز باشد.
این کارگردان درباره عوامل این فیلم گفت: من فکر می‌کنم ذهن‌هایی وجود دارد که نگاه کلیشه‌ای به سینما ندارند و من دوست دارم با آنها کار کنم از همین رو عوامل این فیلم از همین دسته بودند.

قماربازی که کارتن خواب شد
فیلم تومان درباره یک قمار باز است که در بازی‌های فوتبال و اسب‌سواری شرط‌بندی می‌کند و با اینکه در پایان فیلم ۱۳ میلیارد تومان در قمار می‌برد اما کارتن خواب می‌شود و خانه و زندگی‌اش را از دست می‌دهد.
در نشست فیلم«تومان» هم اتفاق جالبی رخ داد. خبرنگاری پرسید: «چون موضوع این فیلم درباره قمار است آیا فرصت اکران پیدا می‌کند؟» مرتضی فرشباف هم به سعید سعدی اشاره کرد و گفت: «خوشبختانه ما خودمان یک حاجی داریم که پشتمان باشد و اگر این موضوع مشکل داشت آقای سعدی خودش نمی‌پذیرفت که تهیه‌کننده باشد.»
مرتضی فرشباف درباره انتخاب منطقه ترکمن برای فیلم خود گفت: دلیل این انتخاب این است که خود من در این منطقه بزرگ شوم، همیشه با خودم فکر که می‌شود فیلمی را خارج از تهران کار کرد، من دنبال این می‌گشتم که فضای تازه‌ای را در سینما تجربه کنم.
سعید سعدی تهیه‌کننده اثر درباره بحث فروش فیلم سینمایی «تومان» افزود: ما در جشنواره فیلم فجر تمامی بازخوردهای مخاطبان را در نظر می‌گیرم و برای اکران عموم اگر نیازی به تغییر باشد آن را اعمال می‌کنیم.
فرشباف درباره زمان بندی فیلم تومان اظهار کرد: این فیلم به نظر من از لحاظ زمانی استاندارد است، به نظرم اگر فیلم کوتاه تر شود اشتباه است. من به عمد از بازیگران چهره استفاده نکردم، میرسعید مولویان بازیگر نابغه‌ای است و بعد از این فیلم از خیلی از بازیگران مورد اقبال قرار می‌گیرد. میرسعید مولویان بازیگر نقش اول مرد فیلم تومان گفت: نخستین بار که فیلمنامه را دریافت کردم برایم گذر یکسال از زندگی شخصیت فیلم جالب بود، اما بعدتر دریافت کردم که این یکسال مثل یک عمر برایش به حساب می‌آید. البته واقعیت این است که همبازی‌های من در فیلم به من کمک کردند تا به این نقش برسم.
سعید سعدی درباره سرمایه‌گذار فیلم تومان ادامه داد: سرمایه‌گذار این فیلم کاملاً خصوصی بوده و هیچ ارگان یا نهاد دولتی در فیلم دخل و تصرف نداشته و اثر با سرمایه خصوصی ساخته شده است.

حاشیه‌های روز دوم
مهمانان جشنواره امروز بیشتر چهره‌های مدیریتی بودند.امیر ناظمی رئیس سازمان فناوری اطلاعات و معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به پردیس ملت آمد محمدمهدی حیدریان رئیس سابق سازمان سینمایی هم از جمله افرادی بود که در فضای جشنواره حاضر شد.
ایسنا در این‌باره نوشت، برنامه‌های زنده تلویزیونی هم امروز پر رونق بودند و بیشترعوامل فیلم‌ها در این برنامه‌ها حضور پیدا کردند.
در روز دوم ابتدا با خبرها و شایعاتی از تغییرات احتمالی در جدول جشنواره فیلم فجر شروع شد. در خبرهایی غیررسمی گفته می‌شد فیلم مجید مجیدی و نیز «روز صفر» سعید ملکان که از نخستین روز اکران مردمی به دلیل نقص در تهیه نسخه نهایی جا مانده بود به جشنواره نمی‌رسند و قرار است فیلم «عنکبوت» ابراهیم ایرج‌زاد به جدول اضافه شود.
این خبر زمانی جدی‌تر به نظر می‌رسید که در سالن حوزه هنری فیلم «عنکبوت» که آخرین فیلم رزرو جدول اصلی جشنواره است در سانس‌های فوق‌العاده نمایش قرار داشت.
 اما پیگیری‌ها حاکی از آن بود که طبق وعده سازندگان فیلم «خورشید»، جدیدترین ساخته مجیدی تا روز ۱۴ بهمن حتما به جشنواره خواهد رسید و سعید ملکان هم با عذرخواهی از مخاطبانش اعلام کرد فیلمش آماده است و برای خریداران بلیت روز اول، سانس فوق‌العاده خواهد گذاشت. دبیر جشنواره هم با تایید اینکه از هر ۵ فیلم رزرو بخش سودای سیمرغ نسخه دی‌سی‌پی خواسته شده تا در صورت لزوم آماده باشند تاکید کرد، «نمایش فیلم‌های رزرو با درخواست مکتوب تهیه‌کننده فقط در سالن رسانه می‌توانند اکران شوند.» البته پیشتر هم گفته شده بود که در صورت جابه‌جایی، فیلم‌های رزرو به ترتیب اولویت وارد جدول می‌شوند.
اما از این خبرها که گذر کنیم به فیلم‌های نمایش داده شده در سینمای رسانه‌ها می‌رسیم که غافلگیری‌هایی را هم برای بعضی منتقدان و خبرنگاران با خود داشتند.
شاید بیراه نباشد اگر اتفاق مهم دو روز اول جشنواره را فیلم «شنای پروانه» محمد کارت بدانیم که بعد از ساخت چند فیلم کوتاه و مستند، نخستین تجربه بلند سینمایی خود را در این دوره با تهیه‌کنندگی رسول صدرعاملی که در این روز غایب هم بود، رونمایی کرد؛ فیلمی که تقریبا بیشتر بازیگرانش نقش‌هایی متفاوت نسبت به دیگر کارهایشان جلوی دوربین ایفا کردند تا ورژن‌های مختلف «لات» مسلکی را با بازی امیر آقایی، جواد عزتی، پانته‌آ بهرام و علی شادمان‌فر ببینیم.
«شنای پروانه» اگرچه به لحاظ فیلمنامه و بازی‌ها مورد توجه قرار گرفت و نشست رسانه‌ای آن هم شلوغ‌ترین نشست دو روز اول جشنواره بود و با تشویق‌های مکرر همراه شد اما صحنه‌های خشونت‌آمیزی هم داشت که باعث ناراحتی و فشار جسمی به بعضی تماشاگران دارای سابقه بیماری قلبی شد. گرچه میزان خشونت این فیلم اصلا به پای «سه کام حبس» سامان سالور که فیلم افتتاحیه جشنواره بود نمی‌رسد.
اما فیلم دوم سینمای رسانه‌ها نخستین ساخته بهرنگ دزفولی زاده بود که مسئله‌ای مهم از جامعه ناشنوایان را پیرنگ اصلی قصه خود کرده بود.
«بی صدا حلزون» در پس ماجرای اصلی خود مشکلات و دغدغه‌ها و زوایای پنهانی از افراد ناشنوا را نشان داد که برای بسیاری از تماشاگران و حتی بازیگران فیلم، پیش‌تر غریب و ناآشنا بود.
نشست رسانه‌ای این فیلم که با بیش از ۳۰ دقیقه تاخیر شروع شد، با همراهی دو فرد مسلط به زبان اشاره برگزار شد که در بخشی کوتاه تحسین حاضران از بازی کودک ناشنوای فیلم را به او منتقل کردند.
«تومان» فیلمی طولانی با تایم حدود دو ساعت و ربع است که تازه از راف‌کات‌های بیش از سه ساعت درآمده و مرتضی فرشباف، کارگردانش، زمان آن را مناسب می‌داند. او که قبلا فیلم بهمن را ساخته، در این فیلم از چند بازیگر تئاتری هم استفاده کرده تا یک قصه جوانانه را با قمار و شرط‌بندی و ساختاری تازه در کارش تعریف کند.
فیلم «تومان» چند سکانس از مسابقات فوتبال با گزارشگری فردوسی پور، خیابانی و سرهنگ علیفر دارد که علاوه بر شوخی کوتاهی با علیفر، نشانه‌ای است بر اینکه عادل فردوسی پور خیلی بیشتر از گزارشگران دیگر فوتبال مورد علاقه سینمایی‌هاست، چون در یکی دو فیلم دیگر جشنواره هم که صحنه‌ای از یک مسابقه فوتبال پخش می‌شد بازی‌هایی انتخاب شده بودند که فردوسی‌پور گزارشگرش باشد.
فیلم فرشباف که با وجود طولانی بودن، تا آخر تقریبا تمام تماشاگرانش را در سالن نگه داشت، نشستی بی‌حاشیه و نسبتا خلوت را در ساعت پایانی روز دوم جشنواره تجربه کرد.


چاپ